Iran heeft de Verenigde Staten een zevendaags plan voorgelegd om de blokkade van de Straat van Hormuz op te heffen en de nucleaire onderhandelingen te hervatten. De Iraanse minister van Buitenlandse Zaken Abbas Araghchi maakte dit vrijdag bekend in de marge van de VN-Algemene Vergadering in New York. Volgens Araghchi ligt de bal nu bij de Amerikanen om het voorstel te accepteren. Voorwaarde voor Iran is dat de VS instemmen met een pakket eisen.
Het voorstel komt niet uit het niets. In juni 2026 ondertekenden de Verenigde Staten en Iran al een tijdelijke overeenkomst, een memorandum van overeenstemming, dat moest leiden tot heropening van de Straat van Hormuz en hervatting van de gesprekken over het Iraanse atoomprogramma. Dat memorandum viel in juli uiteen. Op 14 juli werd de Amerikaanse blokkade op de vaarroute opnieuw ingesteld. Iraans president Masoud Pezeshkian zei donderdag tegen journalisten dat zijn land een akkoord wil sluiten vóór de Amerikaanse tussentijdse verkiezingen in november.
Volgens de Al Jazeera-correspondent in Teheran zou het Iraanse zevendaagse voorstel een versnelde versie zijn van een eerder besproken proces van zestig dagen. Het zou daarnaast dringende maatregelen bevatten om beide landen terug te brengen naar directe onderhandelingen over het Iraanse atoomprogramma.
Eisen van Iran op tafel
Tot de Iraanse eisen behoren dat de VS hun maritieme blokkade opheffen, hun oliesancties versoepelen en zich houden aan een staakt-het-vuren dat ook Libanon omvat. Araghchi lichtte het voorstel toe tegenover verslaggevers: “Ik kan je vertellen dat als de Amerikaanse kant serieus van plan is om tot een akkoord te komen en de Straat van Hormuz te heropenen, nu alles is voorbereid.” De voorwaarden van het nieuwe voorstel vertonen grote overeenkomsten met het memorandum dat in juni werd ondertekend.
Amerikaanse reactie voorzichtig positief
Pezeshkian zei donderdag ook dat Iran openstaat voor inspecties van zijn nucleaire faciliteiten. Hij ontkende bovendien dat zijn land van plan zou zijn een aanslag te plegen op Trump of diens familieleden, en noemde dat nooit het standpunt van de Iraanse regering.
Een Amerikaanse functionaris antwoordde op vragen over het plan dat beide landen via bemiddelaars “positieve, constructieve gesprekken” voeren. Daarbij komen ook nucleaire kwesties aan bod. Tegelijk liet de functionaris weten dat de VS niet gehaast zijn om tot een akkoord te komen, omdat het land zichzelf in een sterke positie acht in de Straat van Hormuz. Amerikaanse gezanten Steve Witkoff en Jared Kushner, die eerder al betrokken waren bij het memorandum van juni, ontmoetten Iraanse functionarissen tijdens de VN-top in New York.
Cijfers over de blokkade
De Amerikaanse blokkade op de Straat van Hormuz heeft sinds woensdag zeven koopvaardijschepen omgeleid. Daarmee komt het totaal aantal omleidingen sinds de herinvoering van de blokkade op 122, tegenover 115 enkele dagen eerder. Ondanks de blokkade werden de afgelopen 48 uur bijna 40 miljoen vaten ruwe olie onder Amerikaans militair escorte door de zeestraat vervoerd, een niveau dat vergelijkbaar is met de situatie vóór de oorlog.
Olieprijs reageert op voorstel
De aankondiging van het Iraanse plan had direct effect op de oliemarkt. De prijs van Brent-olie daalde vrijdag rond het middaguur met ongeveer 2,5 procent ten opzichte van donderdag, tot circa 103 dollar per vat. De daling volgde op berichten dat Iran een aanbod had ingediend dat de doorvaart voor tankers binnen zeven dagen zou kunnen herstellen, mits er een akkoord wordt bereikt.
Qatar als tussenpersoon
Qatar speelt een rol als bemiddelaar tussen Teheran en Washington. De Qatarese minister van Buitenlandse Zaken sprak vrijdag met Pezeshkian over de-escalatie en de voorwaarden voor een hernieuwde dialoog tussen de VS en Iran. Het gesprek vond plaats aan de zijlijn van de VN-Algemene Vergadering, waar ook andere ontmoetingen tussen betrokken partijen plaatsvonden.
Twijfel bij analisten
Niet iedereen is overtuigd van de kansen van het voorstel. Analist Patrick O’Hare van Briefing.com noemde het aanbod “dubieus”, omdat Iran zijn voorwaarden ten opzichte van eerdere onderhandelingen niet heeft aangepast. Hij voegde toe dat moet blijken hoe lang het positieve sentiment rond het Iraanse aanbod aanhoudt. Die scepsis komt na eerdere mislukte pogingen: het memorandum van juni strandde immers ook al na enkele weken, nadat Iran de VS beschuldigde van het niet nakomen van afspraken over de blokkade.
Araghchi sprak donderdagmiddag in New York ook met de Russische minister van Buitenlandse Zaken Sergej Lavrov. Daarbij bracht hij zijn Russische collega op de hoogte van de laatste stand van de indirecte onderhandelingen tussen de VS en Iran, evenals van de Iraans-Omaanse afspraken over een veilige vaarroute door de Straat van Hormuz.
Stand van zaken
Op dit moment ligt de beslissing over het Iraanse voorstel bij de Amerikaanse regering. Gesprekken tussen beide landen lopen via bemiddelaars door, terwijl functionarissen uit Washington en Teheran nog aanwezig zijn bij de VN-Algemene Vergadering in New York. Een concreet akkoord is er nog niet. Araghchi benadrukte dat alle voorbereidingen aan Iraanse zijde zijn getroffen om de Straat van Hormuz binnen zeven dagen te heropenen, zodra de Verenigde Staten instemmen met de voorgelegde voorwaarden.
