De internationale zoektocht naar Jos Leijdekkers, beter bekend als Bolle Jos, roept steeds meer vragen op. Nederland zet diplomatieke druk, financiële middelen en strafrechtelijke onderzoeken in om de gezochte drugscrimineel op te sporen. Toch is de man uit Breda nog altijd niet aangehouden. De vraag dringt zich op of alle inspanningen daadwerkelijk tot resultaat zullen leiden.
Leijdekkers verblijft vermoedelijk al langere tijd in Sierra Leone, een West Afrikaans land dat hem niet uitlevert. Daarmee is hij uitgegroeid tot een belangrijk symbool van de problemen waarmee Nederland wordt geconfronteerd bij de bestrijding van internationale cocaïnehandel. De autoriteiten proberen zijn verblijfplaats te achterhalen, zijn netwerk onder druk te zetten en de medewerking van andere landen te verkrijgen.
Een van de meest gezochte criminelen van Nederland
Jos Leijdekkers komt uit Breda en staat op de Nationale Opsporingslijst. Hij geldt als een van de belangrijkste organisatoren van de internationale cocaïnehandel. Zijn naam is al jarenlang verbonden aan onderzoeken naar grote partijen drugs die via Europese havens worden vervoerd.
Volgens eerdere berichtgeving houdt Leijdekkers zich vermoedelijk schuil in Sierra Leone. Het land weigert hem uit te leveren en zou Nederlandse verzoeken om rechtshulp naast zich neerleggen. Er zijn bovendien berichten dat hij met medeweten van plaatselijke machthebbers in het land verblijft. Voor die bewering is echter geen nadere onderbouwing bekendgemaakt. Ook de autoriteiten van Sierra Leone hebben zich niet op die manier uitgesproken.
Diplomatieke gesprekken leveren nog geen doorbraak op
Nederland probeert via diplomatieke kanalen beweging in de zaak te krijgen. Minister van Justitie en Veiligheid David van Weel sprak in Genève met zijn ambtgenoot uit Sierra Leone over de mogelijke uitlevering van Leijdekkers. Later volgde in Ghana een gesprek met Alpha Sesay, de Sierra Leoonse minister. Dat overleg vond plaats op uitnodiging van Sesay.
Vooralsnog is geen doorbraak gemeld. Nederland wil ondertussen ook de Ghanese politie ondersteunen bij de opsporing. Het kabinet hoopt dat een betere samenwerking in de regio kan bijdragen aan een arrestatie en wil tegelijkertijd de financiële en logistieke mogelijkheden van het netwerk van Leijdekkers beperken. Ghana werkt mee aan de zoektocht, terwijl Sierra Leone voorlopig niet toegeeft aan de Nederlandse druk.
Interview zorgt voor diplomatieke spanningen
Van Weel probeerde de druk verder op te voeren door een interview te geven aan een televisiezender in Sierra Leone. Die stap viel niet goed bij de autoriteiten. De premier van het West Afrikaanse land beschuldigde de Nederlandse minister ervan zich als een kolonialist op te stellen.
De reactie maakt duidelijk hoe gevoelig de kwestie ligt. Nederland wil dat een veroordeelde drugscrimineel wordt uitgeleverd, terwijl de regering in Freetown de Nederlandse inmenging als een aantasting van de eigen zeggenschap beschouwt. Daardoor staat de diplomatieke verhouding onder druk. Tegelijkertijd blijft Nederland afhankelijk van de medewerking van Sierra Leone om Leijdekkers daadwerkelijk te kunnen arresteren.
Twee ton voor de gouden tip
Het Openbaar Ministerie heeft een beloning van 200.000 euro uitgeloofd voor de gouden tip die leidt naar de exacte verblijfplaats van Leijdekkers. Dat bedrag zou inmiddels al ongeveer drieënhalf jaar beschikbaar zijn. Tot dusver is geen tip bekendgemaakt die tot zijn arrestatie heeft geleid.
Naast de beloning wordt ook geprobeerd om financiële druk uit te oefenen op Sierra Leone. Volgens berichtgeving stopt de Europese Commissie met betalingen aan het land omdat het Leijdekkers niet uitlevert. Van Weel bevestigde de maatregel tegenover De Telegraaf. Eerder was naar buiten gekomen dat EU landen het onderling nog niet eens waren over deze aanpak.
Hulpstop treft mogelijk vooral de bevolking
Het voornemen om hulpgeld stop te zetten, leidt tot kritiek van ontwikkelingsorganisatie Cordaid. De organisatie waarschuwt dat de gevolgen vooral terecht kunnen komen bij inwoners die niets met de drugscriminaliteit te maken hebben. ´Je raakt niet de politieke elite, maar juist de lokale mensen´, luidt de waarschuwing.
Ook acteur Frank Lammers heeft zich tegen een hulpstop uitgesproken. In de podcast Ni Na Lammers Luisteren van Omroep Brabant zei hij daar weinig voor te voelen. ´Je straft de verkeerde mensen´, stelde hij. Daarmee komt een belangrijk dilemma naar voren: financiële druk kan de regering ertoe bewegen mee te werken, maar kan tegelijkertijd kwetsbare inwoners treffen die geen invloed hebben op de beslissing over uitlevering.
In België veroordeeld tot tientallen jaren cel
Leijdekkers is in België meerdere keren veroordeeld. Omdat hij niet bij de rechtszittingen verscheen, gebeurde dat bij verstek. In een zaak over drugssmokkel vanuit Sierra Leone naar Antwerpen kreeg hij acht jaar gevangenisstraf, een boete van 80.000 euro en een havenverbod van tien jaar.
Later volgde in het zogenoemde Costa proces een gevangenisstraf van veertien jaar. In die zaak draaide het om de invoer van ongeveer elf ton cocaïne via de haven van Antwerpen in oktober 2023. Het Belgische Openbaar Ministerie had dertien jaar cel geëist. Volgens de berichtgeving komt het totaal van de aan Leijdekkers opgelegde gevangenisstraffen uit op 103 jaar. Zolang hij niet wordt aangehouden, kunnen die straffen niet daadwerkelijk worden uitgevoerd.
Ook familieleden komen in beeld
Het onderzoek beperkt zich niet tot Leijdekkers zelf. Ook verschillende familieleden zijn onderwerp van strafrechtelijke onderzoeken. Zijn broer Harry werd door Turkije aan Nederland uitgeleverd. De rechtbank in Rotterdam verlengde vervolgens zijn voorarrest met drie maanden.
Zijn moeder en zus worden vervolgd voor witwassen. Zijn vader werd vrijgesproken van het witwassen van een horloge met een waarde van 110.000 euro. Het Openbaar Ministerie wil in de zaken tegen familieleden aantonen dat zij hebben meegeprofiteerd van opbrengsten uit criminele activiteiten. De uitkomsten van de verschillende procedures zijn nog niet allemaal bekend.
De familie heeft kritiek geuit op de manier waarop zij door justitie is gevolgd. Volgens de advocaat van de zus vindt de familie het belachelijk dat zij heimelijk in de gaten is gehouden. De zaken laten zien hoe het onderzoek naar de gezochte drugscrimineel zich ook uitstrekt tot mensen uit zijn directe omgeving.
Internationaal netwerk krijgt meer tegenwind
De internationale aandacht lijkt volgens berichtgeving wel gevolgen te hebben voor het netwerk van Leijdekkers. Het Parool meldde dat partijen drugs die met zijn organisatie in verband worden gebracht vaker worden onderschept en dat de belangstelling van opsporingsdiensten potentiële zakenpartners kan afschrikken.
Zo onderschepte de Franse douane in Duinkerke duizenden kilo’s cocaïne die mede aan zijn organisatie zouden toebehoren. Ook een rapport van het Global Initiative Against Transnational Organized Crime legt een verband tussen een schip met 30.000 kilo cocaïne en een vloot die gelinkt kan worden aan Leijdekkers en Turkse topcriminelen.
Niet alle beschuldigingen zijn daarmee bewezen. Zijn advocaten ontkennen dat hij betrokken was bij de geweldsexplosie in Overasselt, waarmee hij in sommige mediaberichten in verband werd gebracht. De precieze rol van Leijdekkers bij afzonderlijke incidenten moet daarom worden onderscheiden van de feiten waarvoor hij al is veroordeeld.
Justitie zou dicht bij een arrestatie zijn geweest
Volgens De Telegraaf kwam justitie op een bepaald moment uitzonderlijk dicht bij een arrestatie. Daarbij zou een speciaal schip voor undercoverwerk zijn ingezet. Historicus Stephen Snelders noemde de actie bijzonder en zei: ´Ik kan me niet herinneren dat Nederland ooit zoiets gedaan heeft.´ Misdaadverslaggever John van den Heuvel sprak het vertrouwen uit dat een arrestatie slechts een kwestie van tijd is.
Concrete garanties dat Leijdekkers binnenkort wordt opgepakt, zijn er echter niet. Voorlopig staat vast dat hij nog niet is aangehouden en dat Nederland verschillende middelen blijft inzetten om hem op te sporen. Diplomatieke gesprekken, een hoge beloning, financiële druk en internationale samenwerking moeten uiteindelijk tot resultaat leiden.
De zaak heeft bovendien een persoonlijke kant. De ex vrouw van Leijdekkers wil dat hun tienjarige zoon uit Sierra Leone terugkeert. Ook dat maakt duidelijk dat de gevolgen van de langdurige zoektocht verder reiken dan de opsporing van een gezochte drugscrimineel.
Bronnen en credits
Bron: Trouw
