Rusland vergroot leger voor vierde keer dit jaar: ‘Feitelijke begin van grotere mobilisatie’

De Russische president Vladimir Poetin heeft opnieuw een decreet ondertekend waarmee de omvang van zijn strijdmacht wordt vergroot. Het gaat om een uitbreiding met circa 15.000 militairen, de vierde keer dit jaar dat Rusland zijn leger op deze manier laat groeien. Met de nieuwe aanwas komt de totale omvang van de Russische strijdmacht op circa 2,4 miljoen mensen, van wie ongeveer 1,5 miljoen daadwerkelijk militair zijn. Een reden voor de maatregel is niet gegeven. De Oekraïense president Volodymyr Zelensky noemt de stap op X het feitelijke begin van een grotere mobilisatie in Rusland.

Vierde opschaling van het jaar

Dat Rusland voor de vierde keer dit jaar de omvang van zijn strijdmacht vergroot, past in een patroon waarbij Moskou de troepenaanwas geleidelijk opvoert zonder dit publiekelijk te verklaren. De herhaalde decreten volgen op een periode waarin Oekraïne actief probeert de Russische slagkracht te ondermijnen. Begin dit jaar sprak Kyiv de ambitie uit om maandelijks tot 50.000 Russische militairen te verwonden of te doden, met als doel het Russische leger uit te putten. Tegenover die ambitie staat de wervingscapaciteit van Rusland zelf: naar schatting kan het land maandelijks circa 30.000 nieuwe rekruten aantrekken. Dat verschil tussen verwachte verliezen en beschikbare aanwas vormt de achtergrond waartegen de nieuwe troepenuitbreiding wordt bekeken.

Cijfers over verliezen en vlucht voor dienstplicht

De precieze omvang van de Russische verliezen is niet onafhankelijk vast te stellen, maar er circuleren wel cijfers over de Oekraïense kant van het front. De Poolse premier Donald Tusk zei medio september te hebben vernomen dat Oekraïne maandelijks circa 27.000 slachtoffers maakt. Dat cijfer onderstreept de intensiteit van de gevechten aan het front, waar beide landen zware verliezen lijden. Tegelijkertijd meldde de Amerikaanse nieuwssite Politico eind augustus dat in een week tijd zo’n 100.000 Russen naar buurland Georgië waren gevlucht, uit angst voor een aankomende dienstplicht. Die vluchtbeweging voedt de vrees dat Rusland op korte termijn een grootschalige mobilisatie zal afkondigen. Het Kremlin ontkent vooralsnog dat zo’n stap op handen is.

Zelensky waarschuwt voor bredere rekrutering

Zelensky reageerde op de nieuwe troepenuitbreiding met een bericht op X, waarin hij de opschaling duidt als voorbode van een omvangrijker mobilisatieproces. “Ze zijn het aantal mensen dat ze rekruteren op verschillende manieren aan het opschroeven. Ze zijn bovendien van plan meer buitenlanders te rekruteren, en het is belangrijk dat de overheden van landen waar Rusland rekruteert, dit tegengaan”, schreef de Oekraïense president. Met die oproep richt Zelensky zich rechtstreeks tot regeringen van landen waar Rusland naar eigen zeggen actief werft. Hij voegde daaraan toe over informatie te beschikken dat er op dit moment 8000 Noord-Koreaanse militairen in Rusland aanwezig zijn, met plannen om dat aantal verder te verhogen met nog eens 10.000. Deze claim komt uitsluitend van Zelensky zelf.

Gat tussen wervingscapaciteit en frontverliezen

De herhaalde troepenuitbreidingen laten zich moeilijk los zien van de rekenkundige druk waaronder het Russische leger opereert. Als de Oekraïense ambitie om maandelijks tientallen duizenden Russische militairen uit te schakelen ook maar deels wordt gehaald, terwijl Rusland naar schatting slechts 30.000 rekruten per maand kan werven, ontstaat een structureel tekort. Decreten zoals dat van maandag, zonder toelichting, passen in een patroon waarbij de omvang van de strijdmacht op papier wordt vergroot terwijl de daadwerkelijke inzetbaarheid van die aantallen onduidelijk blijft. De vluchtbeweging van tienduizenden Russen naar Georgië wijst erop dat delen van de bevolking zelf al rekening houden met een verplichte oproep, ondanks de ontkenning door het Kremlin.

Rusland zet sinds kort ook nieuwe types drones in tijdens de oorlogsvoering, wat zorgt voor een aanhoudende dreiging boven Oekraïense steden als Kyiv. Deze wapens vormen een aanvulling op de bestaande luchtaanvallen waarmee Rusland doelen in Oekraïne bestookt.

Kremlin houdt vast aan ontkenning

Ondanks de aanhoudende geruchten en de vlucht van Russen naar Georgië, blijft het Kremlin bij zijn standpunt dat een grote mobilisatie niet aan de orde is. Het nieuwe decreet van Poetin verandert daar volgens de Russische autoriteiten niets aan; het wordt gepresenteerd als een reguliere aanpassing van de legeromvang, zonder koppeling aan een aanstaande algehele oproep. Die officiële lezing staat tegenover de duiding van Zelensky, die de opschaling expliciet omschrijft als de eerste stap richting een bredere mobilisatie.

Naast de Noord-Koreaanse militairen wijst Zelensky ook op andere vormen van buitenlandse rekrutering door Rusland. Volgens de Oekraïense president worden overheden van landen waar Rusland werft opgeroepen om dergelijke praktijken actief tegen te gaan.

Stand van zaken

Het decreet van Poetin is van kracht en brengt de Russische strijdmacht op circa 2,4 miljoen mensen, van wie 1,5 miljoen militairen. Zelensky’s waarschuwing over een grotere mobilisatie en over de rol van buitenlandse rekruten staat vooralsnog los van enige bevestiging door Moskou. De ontwikkeling maakt deel uit van een oorlog waarin beide partijen maandelijks aanzienlijke aantallen slachtoffers en rekruten in de strijd werpen, zonder dat een van beide zijden een doorslaggevend overwicht heeft weten te veroveren.