De Tweede Kamer heeft dinsdag ingestemd met de wet die energieleveranciers verplicht een groeiend deel groen gas te leveren. De coalitiepartijen kregen hun meerderheid pas nadat PRO alsnog overstag ging. De partij steunde de wet na een toezegging van klimaatminister Stientje van Veldhoven (D66) over de gevolgen voor de landbouw.

Het kabinet wil dat de verplichting op 1 januari ingaat. Daarvoor moet ook de Eerste Kamer nog instemmen, en die tijd is krap. De stemming was al eerder uitgesteld, waardoor de planning verder onder druk kwam te staan. De uitkomst van dinsdag haalt de wet over de eerste horde, maar het politieke gesprek over mest en veehouderij is daarmee niet afgerond.
Wat de bijmengverplichting van leveranciers vraagt
De zogeheten bijmengverplichting moet ervoor zorgen dat de komende jaren miljarden kubieke meters extra groen gas worden geproduceerd en aan het gasnet geleverd. Energieleveranciers moeten daarmee CO2 besparen. De verplichting legt hen op om voor een deel groen gas aan huishoudens te leveren, in een omvang die jaarlijks toeneemt.
Dat gas komt bijvoorbeeld uit voedselresten of mest. Bij verbranding levert het geen fossiele CO2-uitstoot op, en daarom geldt het als beter voor het klimaat dan aardgas. Het moet jaarlijks miljoenen tonnen CO2 besparen. Juist die herkomst uit mest maakte de wet tijdens het debat gevoelig, vooral voor partijen die kritisch kijken naar de veehouderij.

PRO dreigde de steun in te trekken
Het bleef lang spannend of de wet het zou halen. PRO dreigde haar steun in te trekken, omdat onder meer de VVD en het CDA tegen een voorstel stemden om onbedoelde financiële prikkels voor de bio-industrie te onderzoeken. Zonder de grootste oppositiepartij ontbrak de meerderheid voor de coalitie.
Die dreiging had gevolgen voor de planning. De stemming werd uitgesteld, terwijl het kabinet de wet al per 1 januari wil laten ingaan. Daardoor moest alles later in het proces sneller. De coalitie kon het zich dus niet veroorloven de bezwaren van PRO opzij te schuiven, en moest een oplossing vinden die de partij kon overtuigen.
De toezegging van de minister
Die oplossing kwam van Van Veldhoven. Zij beloofde alsnog te onderzoeken of de wet onbedoelde financiële prikkels voor de bio-industrie oplevert. Ook zegde zij toe te letten op onbedoelde effecten voor de verduurzaming van de landbouw en de Kamer daar regelmatig over te informeren. Dat bleek genoeg om PRO weer aan boord te krijgen.

PRO-Kamerlid Sjoukje van Oosterhout maakte wel duidelijk dat de toezegging een vangnet is. ‘Gaat het mis, dan moet de minister met maatregelen naar de Kamer’, zei zij. De partij houdt de minister dus aan haar woord. Met de steun van de grootste oppositiepartij kwam de meerderheid voor de wet binnen bereik.
Zorgen over mest en intensieve veehouderij
Aan de linkerflank van de Kamer klonken de meeste zorgen over groen gas uit mestvergisting. De Partij voor de Dieren vreest dat de wet de intensieve veehouderij juist stimuleert. ‘Je jaagt de bio-industrie ermee aan door een prikkel te geven om meer mest te produceren’, zegt Kamerlid Christine Teunissen.
Ook PRO was niet gerust. De partij verwees naar onderzoek in opdracht van milieugroep Urgenda, dat de klimaatwinst van groen gas uit mest in twijfel trekt. Teunissen wilde groen gas uit mest daarom uitzonderen van de verplichting. Het kabinet vindt dat onverstandig en zegt dat onduidelijk is of Brussel dat toestaat.
Van Veldhoven: koeien kunnen in de wei blijven
De minister sprak de kritiek tegen. Volgens Van Veldhoven leidt mestvergisting juist tot minder uitstoot door de veehouderij. Het stikstofpakket van het kabinet zorgt volgens haar bovendien voor verduurzaming van de landbouw. Het blijft volgens haar lonen om koeien in de wei te laten staan.

Teunissen noemt de toezegging van de minister ‘slap’. Volgens haar brengt die niets: ‘Het laat zien dat die toezegging heel slap is en niets gaat brengen.’ Daarmee blijft de kern van het meningsverschil overeind. Het kabinet ziet in mest een bron van minder uitstoot, terwijl de critici vrezen voor een financiële prikkel om meer vee te houden.
Wie er tegen de wet stemde
Niet alleen de linkerflank had bezwaren. De PVV en JA21 stemden tegen, onder meer vanwege de stijgende energierekening. Veel partijen maakten zich tijdens het debat zorgen over wat huishoudens straks voor gas gaan betalen, omdat groen gas duurder is dan aardgas. Voor de twee partijen was dat reden genoeg om niet mee te stemmen.
Opmerkelijk was dat ook de BBB tegen stemde. Volgens die partij is onvoldoende duidelijk of er straks wel genoeg mest beschikbaar is om groen gas van te maken. De BBB wil bovendien dat de stikstofmaatregelen van het kabinet, die tot minder vee zullen leiden, van tafel gaan. Zo ligt de kritiek aan beide kanten van het politieke spectrum.

Wat de verplichting huishoudens gaat kosten
De kosten van het groene gas worden door energieleveranciers doorberekend in de energienota. Volgens berekeningen van het kabinet kan een gemiddeld huishouden met een cv-ketel over vijf jaar 90 euro per jaar extra kwijt zijn aan gas. Dat is een raming van het kabinet, geen vaststaand bedrag, maar het cijfer bepaalde wel het debat.
Gaat de wet op 1 januari in, dan schiet de energierekening niet meteen omhoog. In de eerste jaren hoeven energieleveranciers nog relatief weinig groen gas in te kopen. Die hoeveelheid loopt wel gestaag op. Vanaf 2031 moet krap 10 procent van al het gas dat huishoudens verbruiken groen zijn.
Eerste Kamer moet snel schakelen
Het kabinet hoopt de bijmengverplichting al op 1 januari in te voeren. Daarvoor is een razendsnelle behandeling in de Eerste Kamer nodig. Het is nog onduidelijk of dat gaat lukken. De uitgestelde stemming in de Tweede Kamer maakte de tijdsdruk alleen maar groter, want er blijft minder tijd over voor de Senaat.

Inhoudelijk lijkt de weg vrij. Met de steun van PRO is er vermoedelijk wel een meerderheid in de Eerste Kamer. Of de wet ook echt op 1 januari ingaat, hangt dus vooral af van het tempo. Intussen moet de minister de Tweede Kamer regelmatig bijpraten over de gevolgen voor de landbouw.
Bronnen en credits
Bronnen: NU.nl, Nederlands Dagblad, Nieuws.nl, Welingelichte
Kringen, wetgevingskalender.overheid.nl, lto.nl, dagelijksestandaard.nl
Dit artikel is tot stand gekomen met ondersteuning van
kunstmatige intelligentie (AI). Ter ondersteuning van onze
menselijke redacteurs gebruiken wij Google Gemini met
zoekfunctionaliteit om informatie te verzamelen,
nieuwsfeiten te structureren en een artikel op te stellen. Vóór publicatie controleert een menselijke
redacteur de feiten, bronnen en inhoud. Waar nodig worden
onjuistheden gecorrigeerd en wordt de tekst aangepast voor een
natuurlijke en duidelijke schrijfstijl. AI ondersteunt ons
redactionele proces, maar vervangt de menselijke controle
niet. De uiteindelijke verantwoordelijkheid ligt bij onze
redactie.
Foto: Stientje van Veldhoven lachend op een conferentie in Den Haag — Global Entrepreneurship Summit (bron), Public domain
Foto: Overzicht van de plenaire zaal van de Tweede Kamer — Husky (bron), CC BY 4.0
Foto: Buitenkant van het tijdelijke gebouw van de Tweede Kamer in Den Haag — Sjenghai (bron), CC BY 4.0
Foto: Het Binnenhof aan de Hofvijver in Den Haag — Trougnouf (Benoit Brummer) (bron), CC BY-SA 4.0










