Een week voor de Israëlische parlementsverkiezingen heeft premier Benjamin Netanyahu zijn campagne nadrukkelijk gericht op de dreiging vanuit Iran. Tijdens een verkiezingsbijeenkomst in de zuidelijke stad Dimona verklaarde hij dat de dreiging alleen kan verdwijnen als het Iraanse regime wordt omvergeworpen. Volgens de premier heeft hij de Israëlische krijgsmacht en de geheime dienst Mossad opdracht gegeven om daarvoor te zorgen.
De uitspraak komt op een gevoelig moment. De verkiezingen naderen, de strijd tussen de politieke blokken is spannend en achter de schermen wordt gesproken over nieuwe militaire plannen tegen Teheran. Netanyahu maakte echter niet bekend wanneer of op welke manier de opdracht zou worden uitgevoerd.
Netanyahu geeft leger en Mossad een duidelijke opdracht
Volgens Netanyahu is er geen andere manier om de Iraanse dreiging definitief weg te nemen. Hij stelde tijdens zijn toespraak dat Iran, ondanks eerdere Israëlische acties, blijft vasthouden aan zijn koers. ´Daarom is er maar één manier om hier een einde aan te maken. Door dit regime omver te werpen´, verklaarde de premier.
Netanyahu zei dat hij de Israëlische krijgsmacht en de Mossad al opdracht heeft gegeven om dat doel na te streven. Daarmee presenteerde hij de val van de Iraanse machthebbers niet uitsluitend als een politieke wens, maar als een opdracht aan de Israëlische veiligheidsdiensten. Over de precieze inhoud van de instructies gaf hij geen verdere details.
Geen tijdschema voor een mogelijke operatie
Onduidelijk blijft wanneer en hoe Israël de opdracht zou willen uitvoeren. Netanyahu maakte niet bekend of het gaat om militaire aanvallen, geheime inlichtingenoperaties of een combinatie van verschillende middelen. Ook een tijdschema ontbreekt.
De uitspraak betekent daarom niet automatisch dat een nieuwe operatie op het punt staat te beginnen. Wel maakt de premier publiekelijk duidelijk dat hij het omverwerpen van het Iraanse regime als doelstelling naar voren schuift. Of die koers daadwerkelijk tot nieuwe militaire acties leidt, is nog niet bekend.
Claims over het Iraanse kernprogramma
Tijdens zijn toespraak beweerde Netanyahu dat Israël Iran heeft tegengehouden bij het ontwikkelen van atoombommen en bij pogingen om Israël te vernietigen. Dat is de voorstelling van zaken van de Israëlische premier. In Dimona onderbouwde hij die beweringen niet met nieuwe cijfers of aanvullende details.
De keuze voor Dimona als locatie geeft de toespraak extra betekenis. De stad ligt in het zuiden van Israël en staat internationaal bekend om haar strategische nucleaire omgeving. Netanyahu gebruikte de bijeenkomst om te benadrukken dat de dreiging volgens hem ondanks eerdere Israëlische inspanningen blijft bestaan. In zijn redenering is verdere afschrikking daarom niet voldoende en moet het Iraanse regime zelf verdwijnen.
Verkiezingen na oorlogen in de regio
De uitspraken vallen midden in de Israëlische verkiezingscampagne. Volgens de aangeleverde informatie vinden op 27 oktober nationale verkiezingen plaats, de eerste sinds de oorlogen met Iran, Libanon en in Gaza. De kiezers krijgen daarmee ook de gelegenheid om het veiligheidsbeleid van de regering te beoordelen.
De peilingen wijzen op een spannende strijd tussen het blok rond Netanyahu en de oppositie. In die omstandigheden kan veiligheid een belangrijk thema worden. Door Iran centraal te stellen, benadrukt Netanyahu zijn harde koers tegenover Teheran en legt hij zijn politieke tegenstanders de vraag voor hoe zij met de dreiging willen omgaan.
Israël zou een nieuwe aanval hebben voorbereid
De toespraak komt bovendien tegen de achtergrond van berichten dat Netanyahu aandringt op een hervatting van grootschalige aanvallen op Iran. Volgens berichtgeving van de Financial Times was het Israëlische leger van plan om rond het weekend van 10 oktober een meerdaagse bombardementscampagne uit te voeren.
Mogelijke doelwitten zouden Iraanse elektriciteitscentrales, nucleaire faciliteiten en bezittingen van het regime zijn geweest. Volgens dezelfde berichtgeving werd de operatie uitgesteld nadat de Amerikaanse president Donald Trump bezwaar had gemaakt tegen een hervatting van de gevechten vóór de Amerikaanse tussentijdse verkiezingen van 3 november.
De geplande campagne zou volgens de berichtgeving heviger zijn geweest dan de gezamenlijke Amerikaans Israëlische militaire campagne die in februari begon. De precieze omvang en status van de plannen zijn op basis van de publiek beschikbare informatie niet volledig duidelijk.
Nieuwe lijst met doelwitten en verhoogde paraatheid
Na het uitstel zouden Israëlische functionarissen een bijgewerkte lijst met mogelijke doelwitten hebben opgesteld op basis van nieuwe inlichtingen. Daarmee lijkt de militaire optie volgens de berichtgeving niet volledig van tafel te zijn verdwenen. Het Witte Huis zou aan de Financial Times hebben laten weten dat de Verenigde Staten Iran niet vóór de tussentijdse verkiezingen zouden aanvallen.
Ook de Israëlische krijgsmacht zou zich op verdere ontwikkelingen voorbereiden. Volgens de aangeleverde informatie is militair verlof geannuleerd tot de Israëlische verkiezingen van 27 oktober. Zowel Trump als Netanyahu heeft gewaarschuwd voor mogelijke nieuwe aanvallen. Trump zou hebben gezegd dat de Verenigde Staten en Israël de klus binnenkort zouden afmaken als Teheran zijn koers niet wijzigt.
Risico op uitbreiding van het conflict
Een nieuwe militaire campagne kan gevolgen hebben die verder reiken dan Israël en Iran. Volgens de berichtgeving bestaat het risico dat Amerikaanse troepen en Golfstaten bij het conflict betrokken raken. Ook een stijging van de energieprijzen behoort tot de mogelijke gevolgen.
Dat zou voor Trump politiek gevoelig liggen. De Amerikaanse president probeert de brandstofkosten onder controle te houden in aanloop naar de tussentijdse verkiezingen. Een uitbreiding van de gevechten kan die inspanningen bemoeilijken en de economische gevolgen van het conflict vergroten.
Van Iraanse zijde klinkt ondertussen een waarschuwing. Een Iraanse veiligheidsbron verklaarde tegenover Press TV dat het land zich voorbereidt op een omvangrijke oorlog en zal reageren op vijandelijke agressie en aanslagen. Die uitspraak weerspiegelt het standpunt van de Iraanse bron en is niet onafhankelijk bevestigd.
De verkiezingen en de militaire plannen
De situatie blijft daarmee onzeker. Netanyahu heeft publiekelijk verklaard dat het omverwerpen van het Iraanse regime volgens hem noodzakelijk is, maar een concreet tijdschema voor de uitvoering ontbreekt. Tegelijkertijd wijzen de berichten over voorbereide aanvallen en bijgewerkte doelwitten erop dat militaire opties onderwerp van overleg blijven.
De eerstvolgende belangrijke momenten zijn de Israëlische parlementsverkiezingen op 27 oktober en de Amerikaanse tussentijdse verkiezingen op 3 november. Of Netanyahu’s uitspraken in Dimona vooral bedoeld zijn om zijn verkiezingscampagne kracht bij te zetten of voorafgaan aan nieuwe militaire stappen, valt op dit moment niet vast te stellen. Wel heeft hij Iran nadrukkelijk centraal gesteld, vlak voordat de Israëlische kiezers naar de stembus gaan.
Bronnen en credits
Bron: Telegraaf
