Rusland heeft in de nacht van dinsdag op woensdag 14 oktober opnieuw een grootschalige aanval uitgevoerd op Oekraïne. Met tientallen raketten en meer dan honderd drones werden onder meer energievoorzieningen in Kyiv en de omliggende regio getroffen. Volgens de Oekraïense president Volodymyr Zelensky zitten daardoor ongeveer 600.000 mensen in de hoofdstad zonder elektriciteit.
De aanval komt op een bijzonder gevoelig moment. De Amerikaanse president Donald Trump had enkele dagen eerder een energiebestand tussen Rusland en Oekraïne aangekondigd. Zelensky ziet de nieuwe bombardementen als een duidelijk signaal dat Moskou zich niets van die aankondiging aantrekt. Rusland heeft het bestand zelf niet bevestigd.
Geen bevestiging van het energiebestand uit Moskou
Trump kondigde zondag aan dat er een energiebestand zou komen tussen de twee strijdende landen. Zelensky reageerde verrast, maar liet weten dat Oekraïne bereid was om zijn aanvallen op Russische energiedoelen stop te zetten als daar tegenover ook Russische terughoudendheid zou staan.
Vanuit het Kremlin bleef een officiële bevestiging echter uit. Volgens de Oekraïense regering zijn de aanvallen op energievoorzieningen ondertussen gewoon doorgegaan. De bombardementen van afgelopen nacht versterken volgens Kyiv het vermoeden dat er in de praktijk weinig verandert.
Zelensky verwijt Moskou dat het de Amerikaanse aankondiging niet serieus neemt. Voor Oekraïne is de bescherming van de energievoorziening van groot belang, zeker nu de temperaturen dalen en veel inwoners afhankelijk zijn van elektriciteit en centrale verwarming.
39 raketten en meer dan 120 drones afgevuurd
Volgens Zelensky heeft Rusland tijdens de aanval 39 ballistische raketten en meer dan 120 drones ingezet. Het Russische ministerie van Defensie meldde woensdagochtend zelf dat een grootschalige aanval was uitgevoerd op infrastructuur voor communicatie en energie. Daarmee bevestigde Moskou dat dergelijke installaties doelwit waren.
De gevolgen waren ook in Kyiv duidelijk voelbaar. Verslaggever Chris Colijn, die in de Oekraïense hoofdstad woont, vertelde dat inwoners nauwelijks tijd kregen om te reageren op de luchtalarmen. De waarschuwingstijd bedroeg volgens hem minder dan een minuut, waardoor hij niet meer naar een schuilkelder kon gaan.
Colijn zocht die nacht drie keer beschutting in zijn badkamer. Omdat daar geen ramen zijn, loopt hij er minder risico op verwondingen door rondvliegende glasscherven. De situatie illustreert hoe inwoners zich tijdens de aanhoudende aanvallen proberen te beschermen.
Zelensky spreekt van opzichtig disrespect
De Oekraïense president reageerde bijzonder scherp op de Russische aanval. Hij noemde de bombardementen volledig opzettelijk en demonstratief. Op X schreef Zelensky dat Rusland volgens hem nog niet eerder zo’n opzichtig gebrek aan respect voor de Verenigde Staten had getoond.
Volgens de president maakt de aanval duidelijk dat Moskou geen rekening houdt met het energiebestand dat Trump naar buiten bracht. Ook de avond voordien zou Rusland Kyiv al met ballistische raketten hebben aangevallen. Daarbij was de energie infrastructuur, waaronder een warmtecentrale, een belangrijk doelwit.
Zelensky verklaarde bovendien dat Oekraïne deze keer geen voorafgaande waarschuwing van westerse bondgenoten had ontvangen, zoals dat volgens hem bij eerdere dreigingen soms wel gebeurde. Waarom die waarschuwing uitbleef, is niet duidelijk. Op basis van beschikbare inlichtingen houdt de president rekening met nieuwe raketaanvallen.
Rusland en Oekraïne beschuldigen elkaar
Terwijl de Oekraïense hoofdstad met stroomuitval kampt, beschuldigt Rusland Kyiv ervan zelf energie infrastructuur aan te vallen. De Russische vicepremier Aleksandr Novak beweerde woensdag dat Oekraïne twee olieraffinaderijen had aangevallen in de Russische regio’s Saratov en Rjazan.
Volgens Novak ziet Rusland geen aanwijzingen dat Oekraïne bereid is om zich aan een energiebestand te houden. De Oekraïense regering betwist de beschuldiging. Een adviseur van Zelensky verklaarde dat Oekraïne wel andere doelen in Rusland had aangevallen, waaronder een datacenter, maar geen olieraffinaderijen.
De wederzijdse verwijten maken de situatie nog ingewikkelder. Beide partijen beschuldigen elkaar van aanvallen op strategische infrastructuur, terwijl onduidelijk blijft of er daadwerkelijk afspraken bestaan waaraan beide landen zich gebonden achten.
Rob Jetten wil Russische dieseldeal van tafel
Ook buiten het slagveld leidt de Russische energiepolitiek tot discussie. De Nederlandse premier Rob Jetten verklaarde dinsdag in de Tweede Kamer dat de dieseldeal die Trump vorige week met Rusland sloot, van tafel moet.
Volgens Jetten klopt de redenering achter die overeenkomst niet. Meer diesel uit Rusland inkopen zou de internationale energiemarkt niet noodzakelijk stabiliseren en zou de brandstofprijzen voor Amerikaanse consumenten niet automatisch verlagen. De overeenkomst zorgt daarmee voor extra politieke spanningen rond de oorlog en de internationale energievoorziening.
Tegelijkertijd probeert Zelensky het diplomatieke overleg met Washington voort te zetten. Hij wil de komende dagen opnieuw spreken met de Amerikaanse gezanten Steve Witkoff en Jared Kushner. Zijn team heeft volgens hem voorstellen gestuurd voor mogelijke nieuwe ontmoetingen om te bespreken hoe de oorlog kan worden beëindigd.
Inwoners bereiden zich voor op langdurige stroomuitval
Voor de inwoners van Kyiv is de stroomvoorziening inmiddels een dagelijkse zorg. Colijn beschikt naar eigen zeggen momenteel nog over ongeveer twintig uur elektriciteit per dag. Tijdens de vorige winter waren er periodes waarin hij slechts twee of drie uur per dag stroom had.
Om zich beter voor te bereiden, kocht hij een powerstation en een Starlink ontvanger. Zo’n powerstation kan ongeveer 700 euro kosten. Volgens Colijn worden dergelijke apparaten bijzonder goed verkocht, maar lang niet iedereen heeft voldoende geld om dezelfde voorzorgsmaatregelen te nemen.
De gevolgen kunnen bovendien verder gaan dan een donkere woning. In veel Oekraïense steden is de verwarming centraal geregeld. Wanneer die installaties uitvallen, kunnen grote aantallen inwoners zonder verwarming komen te zitten. Defensiespecialist Patrick Bolder wijst erop dat veel huishoudens en bedrijven generatoren hebben, waardoor de directe gevolgen van stroomuitval soms kunnen worden opgevangen.
Watervoorziening baart steeds meer zorgen
Volgens Bolder is vooral de mogelijke uitval van de watervoorziening een groot risico. Wanneer pompstations en installaties voor afvalwaterzuivering niet meer functioneren, kunnen ernstige problemen met de hygiëne ontstaan. In het slechtste geval kunnen daardoor ook infectieziekten uitbreken, waaronder cholera.
The New York Times kreeg inzage in een onderschept Russisch plan waarin pompstations en installaties voor afvalwaterzuivering als mogelijke doelwitten worden genoemd. Dat zorgt voor extra ongerustheid over de gevolgen die verdere aanvallen op de infrastructuur kunnen hebben.
Colijn heeft thuis alvast ongeveer twintig liter water klaargezet. Dat kan worden gebruikt om zich te wassen en het toilet door te spoelen wanneer de normale watervoorziening wegvalt. Voor inwoners van Kyiv is het voorbereiden op mogelijke uitval daarmee een steeds belangrijker onderdeel van het dagelijks leven geworden.
Nieuwe vluchtelingenstroom niet uitgesloten
De aanhoudende aanvallen zorgen er ook voor dat inwoners nadenken over de komende winter. Volgens Colijn overwegen veel mensen in Kyiv om tijdelijk elders te verblijven. Sommige bedrijven boeken zelfs hotelkamers in het westen van Oekraïne, zodat werknemers daarheen kunnen uitwijken als de situatie in de hoofdstad verslechtert.
Colijn sluit daarom niet uit dat er opnieuw een vluchtelingenstroom op gang komt. Veel zal afhangen van de omvang van de schade aan de energievoorziening en de vraag of inwoners hun woningen tijdens de winter warm kunnen houden.
Toch merkt hij dat de aanvallen de Oekraïners niet zomaar op andere gedachten brengen. Volgens hem leidt iedere nieuwe raketaanval vooral tot meer woede. Terwijl de diplomatieke inspanningen doorgaan en de energievoorziening onder druk staat, blijft de bevolking zich voorbereiden op een moeilijke periode.
Bronnen en credits
Bron: AD
