Oekraïne heeft sancties opgelegd aan 44 personen die betrokken waren bij de verkiezingen voor het Russische parlement op Oekraïens grondgebied. Dat meldt het kantoor van de Oekraïense president Volodymyr Zelensky in een verklaring. De maatregel richt zich tegen mensen die volgens Kyiv hebben meegewerkt aan stembusgangen in gebieden die momenteel door Rusland worden bezet.
In meerdere door Rusland bezette Oekraïense regio’s kon worden gestemd voor de Russische parlementsverkiezingen. Onder meer in Donetsk, Loehansk en Zaporizja mochten inwoners hun stem uitbrengen. Deze gebieden maken formeel deel uit van Oekraïens grondgebied, maar staan sinds de Russische invasie geheel of gedeeltelijk onder Russisch bestuur.
Verkiezingen zonder wettelijke grondslag
Kyiv benadrukt dat de verkiezingen geen enkele juridische status hebben. De uitslagen hebben volgens de Oekraïense regering “geen enkele wettelijke grondslag”. In de verklaring van het presidentiële kantoor staat verder dat de stembusgang “een grove schending van het internationaal recht en de fundamentele beginselen daarvan” vormt. Deze formulering onderstreept het Oekraïense standpunt dat elke vorm van Russisch bestuur of verkiezingsproces in de bezette gebieden illegitiem is, ongeacht de opkomst of uitslag ter plaatse.
44 personen als doelwit van het sanctiepakket
Het sanctiepakket is gericht tegen 44 personen die volgens Oekraïne handelen in het belang van Rusland en de “tijdelijke bezetting van Oekraïens grondgebied” faciliteren. De verklaring maakt duidelijk dat het niet gaat om willekeurige betrokkenen, maar om mensen die een actieve rol hebben gespeeld bij het organiseren of faciliteren van de stemming in de bezette regio’s.
Volgens de verklaring zijn sommigen van de gesanctioneerde personen al “verkozen” tot zogenaamde afgevaardigden van illegaal opgerichte lokale raden. Door het woord verkozen tussen aanhalingstekens te plaatsen, maakt Oekraïne duidelijk dat het deze verkiezingsuitslagen niet erkent. Dat geldt ook wanneer de betrokkenen inmiddels functies claimen binnen bestuursstructuren die door Rusland zijn ingesteld in het bezette gebied.
Bezet gebied als inzet van Russisch bestuur
De Russische parlementsverkiezingen strekten zich dus uit tot gebieden die internationaal als Oekraïens grondgebied worden erkend. Dat Rusland daar stembusgangen organiseert, past in een aanpak waarbij Moskou de bezette gebieden probeert te integreren in het eigen bestuurlijke en electorale systeem. Door lokale raden op te richten en daarvoor afgevaardigden aan te wijzen, probeert Rusland een schijn van legitiem lokaal bestuur te creëren in gebieden die het niet legaal bezit.
Oekraïne verzet zich stelselmatig tegen deze aanpak. Het land erkent geen enkele verkiezing die Rusland organiseert op bezet grondgebied en onderneemt actie tegen personen die daaraan meewerken. De sancties tegen de 44 personen vormen daarvan het meest recente voorbeeld.
De omstreden stemming vond plaats naast de reguliere verkiezingen voor het Russische parlement, de Doema, die zich normaal beperken tot het grondgebied van de Russische Federatie zelf. Door de stembusgang uit te breiden naar de bezette Oekraïense regio’s probeert Moskou de facto controle om te zetten in een schijn van politieke participatie door de lokale bevolking.
Internationale afwijzing van de stemming
Meerdere landen hebben zich uitgesproken tegen de verkiezingen in de bezette gebieden. Deze internationale afwijzing sluit aan bij de bredere positie dat annexatie of bestuurlijke integratie van bezet gebied niet wordt erkend zolang dit gebeurt zonder instemming van de Oekraïense staat.
De sancties van Oekraïne moeten in dat licht worden gezien als een concreet gevolg van die afwijzing. Het gaat niet alleen om een politieke verklaring, maar om een maatregel die zich richt tegen specifieke, met naam en toenaam aan te wijzen personen die volgens Kyiv hebben bijgedragen aan het faciliteren van de bezetting.
Juridisch kader achter de Oekraïense maatregel
Door te spreken van een “grove schending van het internationaal recht” plaatst Oekraïne de kwestie nadrukkelijk in een juridisch kader, niet alleen in een politiek-diplomatiek geschil. De redenering is dat een bezettende mogendheid geen verkiezingen mag organiseren op grondgebied dat niet onder haar soevereiniteit valt, en dat elke poging daartoe zonder wettelijke basis is.
Deze redenering verklaart ook waarom de sancties zich specifiek richten tegen personen die deel uitmaken van de “illegaal opgerichte lokale raden”. Door deze raden en hun leden te sanctioneren, probeert Kyiv te voorkomen dat er internationaal enige erkenning ontstaat voor bestuursvormen die uit de bezetting zijn voortgekomen.
De sancties tegen de gesanctioneerde personen volgen op een reeks eerdere Oekraïense maatregelen tegen functionarissen die betrokken zijn bij Russisch bestuur in bezet gebied. Kyiv presenteert het pakket als onderdeel van een voortdurende aanpak om medewerking aan de bezetting niet onbeantwoord te laten.
Gevolgen voor gesanctioneerde personen
De sancties tegen de 44 personen zijn met de verklaring van het presidentiële kantoor van kracht geworden. Het pakket richt zich uitsluitend tegen personen die volgens Oekraïne direct betrokken waren bij het organiseren of faciliteren van de Russische parlementsverkiezingen in Donetsk, Loehansk en Zaporizja, of die inmiddels functies claimen binnen de daaruit voortgekomen lokale bestuursstructuren.
Voor de betrokkenen betekent plaatsing op de sanctielijst dat Oekraïne hen formeel aanmerkt als personen die de bezetting van het eigen grondgebied ondersteunen. Daarmee bevestigt Kyiv opnieuw dat het geen enkele bestuurlijke of electorale activiteit erkent die Rusland zonder instemming van de Oekraïense staat op bezet gebied organiseert.
