Rode verf verstoort Prinsjesdag-route voor glazen koets: ‘Omstanders gingen direct in discussie’

Vlak voor de meest ceremoniële dag van het politieke jaar ontstond er dinsdag ophef op het Lange Voorhout in Den Haag. Zes activisten gooiden rode verf op de rijroute van Prinsjesdag, nog voordat de glazen koets met koning Willem-Alexander zijn weg zou afleggen richting de Koninklijke Schouwburg. De politie was er snel bij, maar de beelden waren al gezien.

Verf op de weg, vlak voor de troonrede

Het incident speelde zich af ter hoogte van de Kloosterkerk en de kruising met de Kneuterdijk. Een ANP-verslaggever was getuige van de actie. De zes mensen, gekleed in opvallend oranje, goten de rode verf op het wegdek. Daarna werden zij snel tegengehouden door de politie en aangehouden. Ze schreeuwden terwijl ze werden meegenomen, en omstanders gingen direct met hen in discussie.

De locatie was niet toevallig gekozen. Het Lange Voorhout maakt deel uit van de route die de koninklijke stoet later op de dag zou afleggen. Om 13.00 uur zou de stoet vertrekken vanaf Paleis Noordeinde, om vervolgens richting de Koninklijke Schouwburg te rijden. Daar zou koning Willem-Alexander om 13.15 uur de troonrede uitspreken, waarin de nieuwe kabinetsplannen worden gepresenteerd.

Prinsjesdag als podium voor protest

Prinsjesdag trekt al jaren demonstranten en activisten naar Den Haag. De dag waarop het kabinet zijn plannen voor het komende jaar presenteert, geldt voor velen als een symboolmoment. Bovendien staat er meer te kijken: de rijtoer met de glazen koets, de feestelijk geklede menigte langs de route en de mediaandacht zijn enorm. Die combinatie maakt de dag aantrekkelijk voor groepen die een boodschap willen overbrengen. De actie met rode verf past in die traditie, al was de uitvoering ervan opvallend direct en zichtbaar.

Volgens berichtgeving zou de actie zijn opgeëist door Extinction Rebellion. Dat is echter nog niet door meerdere onafhankelijke bronnen bevestigd. Burgemeester Jan van Zanen zou eerder hebben laten weten dat Den Haag voorbereid was op demonstraties rond Prinsjesdag. Ook die uitspraak is op dit moment afkomstig van één bron en dient daarom met enige voorzichtigheid te worden gelezen.

De koninklijke stoet en zijn programma

De koninklijke rijtoer is ieder jaar een van de meest bekeken momenten van Prinsjesdag. Naast koning Willem-Alexander nemen ook koningin Máxima, prinses Amalia, prinses Alexia, prinses Ariane, prins Constantijn en prinses Laurentien deel aan de stoet. De glazen koets vertrekt daarvoor eerst vanuit de Koninklijke Stallen naar Paleis Noordeinde, waarna de eigenlijke rijtoer begint. Het moment is jaarlijks een publiekstrekker in het centrum van Den Haag.

Dat de verf precies op deze route terechtkwam, was dus geen toeval. De activisten kozen bewust voor een plek op het traject dat de stoet later op de middag zou afleggen. Of de verf daadwerkelijk nog zichtbaar was op het moment van de rijtoer, is niet bevestigd. Evenmin is vastgesteld of er blijvende schade aan het wegdek is ontstaan.

Zes aanhoudingen, discussie op straat

De politie trad snel op. Alle zes de betrokken activisten werden aangehouden, kort nadat zij de verf op de weg hadden gegooid. De sfeer op het Lange Voorhout was direct gespannen: de aangehouden personen schreeuwden, en omstanders lieten zich niet onbetuigd. Er ontstond een discussie ter plekke, zo zag de ANP-verslaggever. Dat maakte de actie niet alleen een visuele, maar ook een sociale verstoring van de anders zo ordelijke aanloop naar de plechtigheid.

De arrestaties verliepen snel en zonder verdere escalatie. Over de precieze verdenking op basis waarvan de zes mensen werden aangehouden, is op dit moment geen officiële verklaring beschikbaar. Ook de vervolgstappen in strafrechtelijke zin zijn nog onduidelijk.

Symboliek van rood op de koninklijke route

De keuze voor rode verf is zelden toevallig bij dit soort acties. In eerdere protesten door klimaatactivisten werd soortgelijk materiaal ingezet om bloed te symboliseren, of om te verwijzen naar de gevolgen van beleid dat de activisten bekritiseren. Een expliciete motivering van de actievoerders zelf is in de beschikbare bronnen niet opgetekend. Wie precies achter de actie zit en welke boodschap zij daarmee wilden uitdragen, blijft op dit moment onzeker.

Bovendien past de actie in een bredere trend: de afgelopen jaren kozen steeds meer activistische groepen voor directe, zichtbare acties op momenten van nationale aandacht. Prinsjesdag leent zich daar door zijn publieke karakter en mediawaarde uitstekend voor. Daardoor wordt het steeds een afweging tussen demonstratierecht en openbare orde, een spanning die in Den Haag elk jaar opnieuw voelbaar is.

Rijtoer gepland, situatie gevolgd

Op het moment van de aanhoudingen waren de festiviteiten rondom Prinsjesdag nog in volle gang. De troonrede stond gepland voor 13.15 uur in de Koninklijke Schouwburg. Of de situatie op het Lange Voorhout gevolgen had voor het verloop van de ceremonie, was op het moment van publicatie van dit artikel nog niet bekend. De politie en de betrokken instanties hielden de situatie nauwlettend in de gaten. De beveiliging rondom Prinsjesdag is ieder jaar omvangrijk; de snelle reactie op de verfactie past in dat beeld.