Op het Lange Voorhout in Den Haag kleurde het asfalt dinsdagochtend plotseling rood. Activisten gooiden daar rode verf, precies op de plek waar koning Willem-Alexander later die dag met de Glazen Koets langs zou rijden. Het gebeurde ter hoogte van de Kloosterkerk en de kruising met de Kneuterdijk, midden op de route naar de Koninklijke Schouwburg. Daar zou de koning enkele uren later de troonrede uitspreken.

Actie vlak voor de rijtoer
De timing van de actie was opvallend. Om 13.00 uur zou de koninklijke stoet vanaf paleis Noordeinde vertrekken. Aan boord zaten naast de koning ook koningin Máxima, prinses Amalia, prinses Alexia, prinses Ariane, prins Constantijn en prinses Laurentien. De rode verf lag er dus ruim voor vertrek al, midden op de route die de Glazen Koets normaal gesproken aflegt. Een ANP-verslaggever zag hoe de verf op straat werd gegoten, precies op een zichtbaar punt langs de route.
Getuigen zagen meerdere personen, gekleed in opvallend oranje, met verfemmers op de straat lopen. Ze goten de inhoud snel uit en probeerden vervolgens weg te komen. Omstanders reageerden verrast en gingen deels met de groep in discussie. Het tafereel zorgde voor korte verwarring langs de route, nog voor de eigenlijke rijtoer was begonnen.
Extinction Rebellion eist actie op
Extinction Rebellion claimde later op de dag de verantwoordelijkheid voor de actie. De klimaatbeweging bevestigde dat de verfgooiers uit hun gelederen kwamen. Volgens de organisatie zelf waren ongeveer zes mensen direct betrokken bij het daadwerkelijke gooien van de verf. Tijdens de actie riepen de betrokkenen luidkeels de naam van hun beweging, zo meldden meerdere bronnen ter plekke.

De actie past in een reeks recente protesten van Extinction Rebellion rond grote nationale evenementen. De beweging voert al langere tijd actie tegen wat zij noemt onvoldoende klimaatbeleid van het kabinet. Prinsjesdag, met alle aandacht voor de troonrede en de rijtoer, bleek voor de activisten een uitgelezen moment om zichtbaar te protesteren.
Politie grijpt snel in
De politie reageerde vrijwel direct op de verfactie. Agenten die al langs de route stonden voor de beveiliging van de rijtoer, grepen snel in. De betrokken activisten werden ter plekke aangehouden en afgevoerd. Van enige vertraging in de voorbereidingen voor de koninklijke stoet was volgens ooggetuigen geen sprake.

Wat er precies met de aangehouden personen gebeurde na hun arrestatie, is niet duidelijk geworden. Evenmin is bekend geworden waarvan zij exact worden verdacht. De politie hield de communicatie hierover tot dusver beperkt, terwijl de voorbereidingen voor Prinsjesdag gewoon doorgingen.
Onduidelijkheid over aantal aanhoudingen
Over het exacte aantal aanhoudingen bestaat verwarring. Sommige media, waaronder NieuwRechts.nl en Hart van Nederland, meldden dat zeven mensen zijn opgepakt. Andere bronnen spraken juist over zes aanhoudingen. Extinction Rebellion zelf hield het op ongeveer zes betrokkenen bij het gooien van de verf. Er zijn dus tegenstrijdige berichten over het precieze aantal aangehouden activisten.
Deze discrepantie kan te maken hebben met het verschil tussen mensen die daadwerkelijk verf gooiden en mensen die werden aangehouden voor ondersteunende rollen. Duidelijkheid hierover ontbreekt vooralsnog. Wat wel vaststaat, is dat de politie meerdere personen van de locatie heeft afgevoerd kort na de actie op het Lange Voorhout.

Reacties en kritiek op kabinetsbeleid
Een woordvoerder van Extinction Rebellion zou Prinsjesdag hebben omschreven als een ‘Prinsjesdag-poppenkast’. Ook viel de uitspraak ‘het koningshuis is bloedgeld’, een verwijzing naar de kritiek van de beweging op de rol van het koningshuis in het bredere maatschappelijke debat. Deze uitlatingen moeten met enige voorzichtigheid worden gelezen, aangezien niet alle bronnen ze eenduidig bevestigen.
De actie kwam niet uit de lucht vallen. Extinction Rebellion voert al langer actie tegen wat de organisatie ziet als onvoldoende klimaatambitie van opeenvolgende kabinetten. Door de verfactie precies op de route van de koninklijke stoet te plaatsen, zocht de beweging bewust de landelijke aandacht die Prinsjesdag nu eenmaal met zich meebrengt.

Veiligheid rond Prinsjesdag
De verfactie zet opnieuw vraagtekens bij de veiligheidsmaatregelen rond Prinsjesdag. Elk jaar wordt de route van de Glazen Koets zwaar beveiligd, met agenten op vaste posities langs het traject. Toch bleek het voor de activisten mogelijk om ongezien verf uit te gieten op een cruciaal punt van de route, vlak bij de Kloosterkerk.
Burgemeester Jan van Zanen van Den Haag draagt normaal gesproken verantwoordelijkheid voor de openbare orde rond dit soort grote evenementen. Of en hoe hij op deze specifieke actie heeft gereageerd, is nog niet bekend gemaakt. De gemeente en de politie hebben tot dusver geen uitgebreide verklaring afgegeven over de precieze toedracht.
Stand van zaken
Ondanks de verfactie ging de koninklijke rijtoer die middag gewoon door. Er zijn geen aanwijzingen dat de route is gewijzigd of dat de stoet vertraging heeft opgelopen. Koning Willem-Alexander sprak zoals gepland de troonrede uit in de Koninklijke Schouwburg, terwijl de rode verf op het Lange Voorhout inmiddels was opgeruimd of afgezet voor het publiek.

De precieze juridische afhandeling van de aangehouden activisten moet nog blijken. Eerdere protestacties van Extinction Rebellion rond Prinsjesdag hebben in het verleden ook tot rechtszaken geleid. Of dat ook deze keer gebeurt, en tegen hoeveel personen precies, zal de komende dagen en weken duidelijk moeten worden.
Bronnen en credits
Bronnen: AD, NRC, NieuwRechts.nl, Parool.nl, Vandaag Inside
Dit artikel is tot stand gekomen met ondersteuning van
kunstmatige intelligentie (AI). Ter ondersteuning van onze
menselijke redacteurs gebruiken wij Google Gemini met
zoekfunctionaliteit om informatie te verzamelen,
nieuwsfeiten te structureren en een artikel op te stellen. Vóór publicatie controleert een menselijke
redacteur de feiten, bronnen en inhoud. Waar nodig worden
onjuistheden gecorrigeerd en wordt de tekst aangepast voor een
natuurlijke en duidelijke schrijfstijl. AI ondersteunt ons
redactionele proces, maar vervangt de menselijke controle
niet. De uiteindelijke verantwoordelijkheid ligt bij onze
redactie.
Foto: Politiebusjes langs de weg bij een demonstratie — Kleon3 (bron), CC BY-SA 4.0
Foto: Een ijssculptuur met spandoek bij een actie van Extinction Rebellion op een plein — Ciell (bron), CC BY 4.0










