De Koninklijke Marechaussee gaat de politie in Ter Apel de komende zes maanden opnieuw ondersteunen. De extra inzet moet helpen om de overlast in het Groningse dorp terug te dringen. Volgens burgemeester Jaap Velema hebben inwoners en winkeliers te maken met onder meer winkeldiefstallen, ruzies en steekpartijen. Ondertussen zit het aanmeldcentrum al maanden overvol.
Tegelijkertijd proberen de landelijke kerken een deel van de druk op de opvang te verlichten. Zij willen vluchtelingen met een verblijfsstatus tijdelijk onderdak bieden, zodat er ruimte vrijkomt in opvanglocaties. De twee initiatieven richten zich op verschillende onderdelen van hetzelfde probleem: de veiligheid in Ter Apel en het gebrek aan beschikbare opvangplekken.
Marechaussee ondersteunt politie opnieuw
Minister van Defensie Dilan Yeşilgöz maakte via X bekend dat de marechaussee de politie in Ter Apel de komende zes maanden gaat helpen bij het handhaven van de openbare orde. Volgens haar draagt de inzet bij aan de veiligheid in Nederland. Wanneer de ondersteuning precies begint en hoeveel marechaussees worden ingezet, is niet bekendgemaakt.
De maatregel is niet nieuw. Ook tussen 2022 en 2024 werd de marechaussee ingezet om de politie in Ter Apel te ondersteunen. De gemeente Westerwolde had opnieuw om extra hulp gevraagd. Burgemeester Jaap Velema vindt dat de overlast inmiddels zo groot is geworden dat aanvullende ondersteuning noodzakelijk is.
Winkeliers kampen met tientallen diefstallen
Volgens Velema vinden er in het dorp gemiddeld ongeveer twintig winkeldiefstallen per week plaats. De problemen raken zowel winkeliers als inwoners. Daarnaast zijn er regelmatig ruzies en incidenten op en rond het terrein van het aanmeldcentrum, waaronder steekpartijen.
De burgemeester brengt een deel van de overlast in verband met een groep migranten, onder wie mensen uit veilige landen. Ook melden bewoners volgens lokale berichtgeving problemen zoals pogingen tot auto inbraak, wildplassen en drankmisbruik. De gemeente wil dat er meer gebeurt om dergelijke incidenten te voorkomen en de leefbaarheid in het dorp te verbeteren.
Aanmeldcentrum al maanden overvol
De situatie wordt bemoeilijkt doordat het aanmeldcentrum in Ter Apel al maanden met een tekort aan opvangplekken kampt. Twee weken geleden moesten twintig asielzoekers buiten in het gras slapen, terwijl het regende. Er was binnen onvoldoende ruimte beschikbaar. Ook het tekort aan plekken in asielzoekerscentra zorgt ervoor dat mensen niet tijdig kunnen doorstromen.
Afgelopen zomer probeerden asielzoekers meerdere keren een woonzorgcentrum in het dorp binnen te komen omdat ze een slaapplaats zochten. Het verzorgingshuis besloot daarna beveiliging in te huren. Velema zegt dat dergelijke situaties voor het dorp ongebruikelijk zijn en wil hierover duidelijke afspraken maken met het ministerie.
Burgemeester wil concrete afspraken
Velema heeft vanavond een gesprek met asielminister Bart van den Brink. Ook het Centraal Orgaan opvang asielzoekers, het COA, is daarbij aanwezig. De burgemeester wil dat eerder aangekondigde maatregelen daadwerkelijk worden uitgevoerd en dat afspraken over het terugdringen van de overlast worden nagekomen.
Vorige maand maakte Velema bekend dat het ministerie met nieuwe maatregelen zou komen. Ruim een maand later was daarvan volgens hem nog onvoldoende terechtgekomen. Tijdens de gemeenteraad uitte hij daarover zijn zorgen. ´Ik hoop dat er de komende weken wel resultaat wordt geboekt. Eigenlijk had deze overlast helemaal niet mogen ontstaan´, zei hij.
COA betreurt dat extra hulp nodig is
Een woordvoerder van het COA noemt de terugkeer van de marechaussee spijtig. ´Het is spijtig dat dit nodig is´, reageerde hij. De uitspraak onderstreept dat de situatie rond het aanmeldcentrum aanleiding geeft tot extra ondersteuning van de politie.
Het ministerie van Asiel en Migratie had op het moment van de eerste berichtgeving nog niet inhoudelijk gereageerd op de kritiek van de burgemeester. Het gesprek met Van den Brink moet duidelijk maken welke aanvullende maatregelen mogelijk zijn en hoe de problemen rond de opvang en de overlast verder worden aangepakt.
Kerken willen statushouders tijdelijk opvangen
Naast de extra politieondersteuning komt er een initiatief vanuit de landelijke kerken. Zij roepen hun achterban gezamenlijk op om vluchtelingen met een verblijfsstatus tijdelijk onderdak te bieden. Dat kan bijvoorbeeld in een bijgebouw van een kerk, een leegstaande pastorie of een vakantiewoning.
Het doel is om statushouders tijdelijk uit de opvang te halen, zodat er ruimte ontstaat voor asielzoekers die nog op een beslissing over hun aanvraag wachten. De kerken hebben het plan besproken met minister Van den Brink en uitgewerkt met het ministerie en het COA. De gemaakte kosten worden vergoed. Kerkelijk netwerk INLIA biedt deelnemende kerken ondersteuning en begeleiding.
Gezinnen krijgen maximaal drie maanden onderdak
Volgens INLIA directeur John van Tilborg ligt de nadruk in eerste instantie op gezinnen met kinderen. Statushouders zijn al gekoppeld aan gemeenten waar ze uiteindelijk moeten gaan wonen. Tijdelijke opvang door kerken kan volgens hem helpen om gezinnen uit moeilijke omstandigheden te halen terwijl ze wachten op een definitieve woning.
De tijdelijke opvang duurt maximaal drie maanden. In die periode moet het COA ervoor zorgen dat de betrokken statushouders aansluitend een definitieve woonplek krijgen. INLIA heeft zes maanden uitgetrokken voor de hulpactie. Hoeveel kerkgemeenschappen uiteindelijk deelnemen, is nog niet duidelijk.
Kerken hielpen eerder bij opvangproblemen
Het is niet de eerste keer dat kerken bijspringen wanneer de opvang in Ter Apel vastloopt. Vier jaar geleden sliepen regelmatig honderden asielzoekers buiten de poort van het aanmeldcentrum. Kerken boden toen onderdak aan mensen die rechtstreeks uit Ter Apel kwamen en hun asielprocedure nog moesten doorlopen. Twee jaar later werd opnieuw een beroep gedaan op INLIA.
In 2022 ving de Columnakerk in Groningen tien vluchtelingen gedurende drie weken op een bovenverdieping op. Predikant Theo Basoski herinnert zich dat er dag en nacht iemand aanwezig moest zijn. Met hulp van studenten lukte dat. Na afloop kwamen enkele vluchtelingen kort opnieuw buiten in Ter Apel terecht, voordat zij naar een opvanglocatie in Zwolle konden vertrekken.
De komende maanden worden bepalend
De komende zes maanden moet blijken wat de extra inzet van de marechaussee oplevert en hoeveel ruimte het initiatief van de kerken kan creëren. INLIA hoopt dat veel kerkgemeenschappen zich aanmelden. Basoski weet nog niet of zijn gemeente opnieuw zal deelnemen, maar kijkt positief terug op de eerdere opvang. ´Ze voelden zich gezien als mens´, vertelt hij.
Voor Ter Apel blijven zowel de veiligheid als de opvangcapaciteit belangrijke aandachtspunten. Burgemeester Velema dringt aan op concrete resultaten in de komende weken. Of de aangekondigde maatregelen voldoende verlichting brengen, hangt onder meer af van de beschikbare opvangplekken, de afspraken met het ministerie en de snelheid waarmee statushouders naar een woning kunnen doorstromen.
Bronnen en credits
Bron: NOS
