Een brede coalitie van milieuorganisaties en bewonersgroepen wil de nieuwe regels voor Schiphol aanvechten bij de Raad van State. Het kabinet wil het nieuwe Luchthavenverkeerbesluit (LVB) op 1 november invoeren, maar de tegenstanders eisen dat het volledige besluit wordt vernietigd. Volgens hen bieden de regels onvoldoende bescherming tegen geluidsoverlast, gezondheidsschade en natuurschade.
Greenpeace, Milieudefensie, Mobilisation for the Environment (MOB) en de bewonersgroepen RBV, SchipholWatch en S4R stellen dat de belangen van ongeveer 1,5 miljoen omwonenden onvoldoende worden beschermd. Ook vrezen ze verdere milieuschade, waaronder stikstofproblemen in natuurgebieden. Het kabinet houdt voorlopig vast aan de geplande invoering.
Jarenlange juridische strijd om Schiphol
De organisaties spreken van ´jarenlang illegaal gebruik van Schiphol´. Volgens hen worden met de nieuwe regels de afgelopen twaalf jaar feitelijk gelegitimeerd, terwijl geluidsgrenzen regelmatig zouden zijn overschreden. Handhaving bleef volgens de indieners achterwege, mede doordat de betreffende grenzen niet op de juiste wettelijke basis waren vastgelegd.
De coalitie heeft al eerder juridische successen geboekt. MOB wist vorig jaar bij de rechter de milieuvergunning van Schiphol te laten vernietigen. Ook bewonersgroep RBV uit Aalsmeer won in 2024 een rechtszaak tegen de overheid over het Schipholbeleid. Het hoger beroep in die zaak begint in december.
De organisaties hopen dat de Raad van State ook het nieuwe besluit onder de loep neemt. Hun doel is niet alleen om onderdelen van de regelgeving aan te passen, maar om het volledige LVB van tafel te krijgen.
Wat verandert er met het nieuwe Luchthavenverkeerbesluit?
Het nieuwe LVB moet de regels voor het vliegverkeer wettelijk vastleggen. Daarbij komen er bijna 150 handhavingspunten rond Schiphol, elk met een eigen geluidsgrens. Op dit moment zijn dat er 35. Volgens het kabinet moet deze nieuwe opzet bijdragen aan betere controle op geluidsoverlast en duidelijker vastleggen wanneer ingrijpen noodzakelijk is.
Ook het bestaande maximum van 478.000 vluchten per jaar wordt wettelijk vastgelegd. Daarvan mogen er maximaal 27.000 in de nacht plaatsvinden. Het kabinet wil het aantal mensen dat ernstige geluidshinder ervaart in 2029 met 20 procent terugbrengen ten opzichte van 2024.
De tegenstanders vinden echter dat het besluit onvoldoende verandering brengt. Volgens hen blijven belangrijke onderdelen van het bestaande Schipholbeleid overeind, waaronder afspraken uit 2015 over het gelijktijdig gebruik van de zes start en landingsbanen en de spreiding van vliegverkeer over Nederland.
Op sommige plekken worden geluidsnormen verhoogd
De bewonersgroepen hebben ook kritiek op de precieze invulling van de nieuwe geluidsregels. Op sommige locaties zou de toegestane geluidsbelasting juist worden verhoogd. Daarnaast verdwijnen bepaalde handhavingspunten, waaronder een locatie in Uithoorn waar nu wel een meetpunt ligt.
Een ander belangrijk bezwaar is dat het aantal vluchten onder bepaalde voorwaarden weer kan stijgen naar 500.000 per jaar. Dat zou mogelijk worden als de beoogde vermindering van het aantal mensen dat geluidshinder ondervindt, wordt gerealiseerd. De tegenstanders vrezen dat de nieuwe regels daarmee opnieuw ruimte bieden voor groei.
Ook de gemeente Amsterdam heeft eerder kritiek geuit op het besluit en het afgewezen. De gemeente is mede aandeelhouder van Schiphol en maakt zich eveneens zorgen over de ruimte die de luchthaven krijgt. Daarmee komt de kritiek niet uitsluitend uit de hoek van milieuorganisaties en bewonersgroepen.
Vollenbroek beschuldigt kabinet van toegeven aan de luchtvaartsector
Johan Vollenbroek van MOB is bijzonder kritisch over de plannen. Volgens hem heeft de minister ´wederom gezwicht voor de lobby van KLM en Schiphol´. Hij vindt dat daarbij onvoldoende rekening is gehouden met de gezondheidsbelangen van zeker anderhalf miljoen omwonenden.
Het kabinet stelt daartegenover dat uit onderzoeken blijkt dat een vermindering van het aantal vluchten aanzienlijke economische gevolgen kan hebben. De discussie draait daarmee niet alleen om geluid en gezondheid, maar ook om de economische betekenis van de luchthaven en de gevolgen van mogelijke beperkingen voor de luchtvaartsector.
De tegenstanders vinden dat economische belangen niet mogen betekenen dat wettelijke verplichtingen op het gebied van gezondheid en natuur onvoldoende worden nageleefd. Zij willen dat de overheid de bescherming van omwonenden en natuurgebieden zwaarder laat meewegen bij het vaststellen van het vliegverkeer.
Kritiek op het milieueffectrapport
De organisaties wijzen daarnaast op eerdere kritiek van de Commissie voor de milieueffectrapportage en de adviserende afdeling van de Raad van State. Beide instanties hebben opmerkingen gemaakt over de kabinetsplannen. Luchtvaartminister Vincent Karremans stelt dat deze kritiek in het definitieve besluit is verwerkt.
Volgens de indieners is dat onvoldoende gebeurd. Zij vinden onder meer dat nog steeds niet duidelijk genoeg is hoe direct kan worden ingegrepen wanneer geluidsgrenzen worden overschreden. Een mogelijke maatregel zou zijn om het aantal vluchten te beperken zodra blijkt dat de toegestane belasting wordt overschreden.
Vollenbroek stelt bovendien dat de kritische opmerkingen over de milieueffectrapportage niet op een bevredigende manier zijn verwerkt. Daardoor blijft volgens hem onduidelijk of het besluit voldoende bescherming biedt tegen de gevolgen van het vliegverkeer.
Ook de ontbrekende natuurvergunning speelt een rol
Voor MOB draait de juridische strijd in belangrijke mate om de gevolgen voor de natuur. Vollenbroek stelt dat de activiteiten van Schiphol negatieve effecten hebben op beschermde natuurgebieden en dat een natuurvergunning ontbreekt.
Volgens hem had ook het ministerie van Landbouw en Natuur in maart bezwaren tegen de plannen. Die zouden onvoldoende zijn meegenomen in het uiteindelijke besluit. ´En toch wordt dit LVB ingevoerd. Dit is een voortzetting van het falende luchtvaartbeleid van de afgelopen jaren. Dat is niet verdedigbaar´, aldus Vollenbroek.
De organisaties willen dat de overheid eerst voldoende duidelijkheid biedt over de juridische houdbaarheid van het besluit en de gevolgen voor natuurgebieden. Of de Raad van State hun bezwaren uiteindelijk zal volgen, staat nog niet vast.
Na formele invoering volgt een termijn van zes weken
De coalitie begint de procedure niet onmiddellijk. De organisaties wachten totdat het nieuwe LVB formeel is vastgesteld. Vanaf dat moment hebben zij zes weken de tijd om een procedure bij de Raad van State te starten.
Een behandeling van de zaak kan volgens de betrokkenen minstens een jaar duren. Dat betekent dat de nieuwe regels mogelijk al van kracht zijn terwijl de juridische strijd nog loopt. Het kabinet houdt voorlopig vast aan 1 november als ingangsdatum.
De bezwaarmakers willen dat het volledige besluit wordt vernietigd. Volgens Vollenbroek zou Schiphol dan terugvallen op het laatste wettelijk vastgelegde LVB uit 2008. Daarin was ruimte voor maximaal 400.000 vluchten per jaar. ´Dat is een begin´, zegt hij.
MOB wil uiteindelijk minder vluchten en een nachtsluiting
Vollenbroek zegt dat de organisaties bereid zijn hun procedures in te trekken als het kabinet met een voorstel komt dat aansluit bij hun uitgangspunten. MOB en andere milieugroepen streven uiteindelijk naar maximaal 300.000 vluchten per jaar.
Volgens Vollenbroek betekent dat niet dat Schiphol moet sluiten. Hij stelt dat de luchthaven met aanzienlijk minder vluchten kan functioneren. Ook een nachtsluiting ziet hij als een belangrijke eerste stap om de overlast voor omwonenden te beperken.
´Als je de nachtvluchten schrapt, heeft dat direct positieve maatschappelijke effecten´, stelt hij. Ook de gemeente Amsterdam heeft gepleit voor maatregelen rond nachtvluchten. In het coalitieakkoord heeft het kabinet toegezegd verdere vermindering van nachtvluchten, inclusief een mogelijke volledige nachtsluiting, te onderzoeken.
De milieuorganisaties vragen zich af waarom zulke maatregelen niet gelijktijdig met de nieuwe regels kunnen worden ingevoerd. Voorlopig lijkt het kabinet daar niet op vooruit te lopen. De invoering van het LVB staat gepland voor 1 november, waarna de organisaties hun juridische bezwaren kunnen voorleggen aan de Raad van State.
Bronnen en credits
Bron: AD
