Tien fans kleuren Prinsjesdag oranje bij paleis: ‘Jij was er nooit eerder dan kwart over drie’

Het was pikdonker toen de eerste trouwe bezoekers al positie innamen bij Paleis Noordeinde. Terwijl de meeste Nederlanders nog sliepen, stonden de meest fanatieke Oranjefans dinsdagochtend al uren voor de officiële opening van Prinsjesdag te wachten achter de hekken in de binnenstad van Den Haag. En zoals het bij echte vaste bezoekers hoort, lieten ze ook direct van zich horen: er werd stevig gekibbeld over wie er eigenlijk het vroegst was.

Nacht in hotel voor een plek vooraan

De toewijding van de vroegste bezoekers grenst aan het ongelooflijke. De allereersten zeggen er al vanaf 04.15 uur te staan. Zij vertrokken de dag ervoor al van huis en sliepen de nacht in een hotel in Den Haag, enkel om zeker te zijn van een plek vooraan bij het paleis. Bovendien trokken zij hun oranje kleding aan en versierden zichzelf met oranje attributen, zoals het betaamt op de derde dinsdag van september.

Om 06.30 uur telde een verslaggever ter plaatse al tien mensen in oranje kleding en met oranje versieringen bij het paleis. Daarna kwamen er gestaag meer bezoekers bij. De sfeer was, ondanks het vroege uur, al een gezellige boel: bezoekers maakten grapjes en spraken af wie er volgend jaar het vroegst zou staan. Eén opmerking die rondging, vatte de sfeer treffend samen: ‘Jij was er nooit eerder dan kwart over drie.’

Prinsjesdag als jaarlijkse volksgebeurtenis

Voor veel van de aanwezigen is Prinsjesdag geen politieke aangelegenheid in de eerste plaats. Het is een jaarlijks ritueel, een vaste afspraak met vrienden, met de stad en met het koningshuis. Jaar na jaar trekken dezelfde gezichten naar Den Haag, gewapend met stoelen, thermoskannen en een voorkeur voor de kleur oranje. De politiek speelt zich binnen af; het feest speelt zich buiten af.

Bovendien biedt Prinsjesdag iets wat weinig andere nationale momenten bieden: de kans om Koning Willem-Alexander en het koninklijk gezelschap van heel dichtbij te zien. De rijtoer van het paleis naar de Koninklijke Schouwburg trekt altijd een groot publiek. Echter, dit jaar meldden bezoekers dat kennissen hen lieten weten thuis te blijven. De reden: een grote ov-storing trof dinsdagochtend een fors deel van Nederland, waardoor veel mensen de festiviteiten liever via de televisie volgden.

Politieke spanning op de achtergrond

Terwijl de fans buiten in oranje wachtten, hing er binnenshuis een andere sfeer. De politieke aanloop naar Prinsjesdag 2026 verliep moeizaam. Het kabinet-Jetten heeft de steun van oppositiepartijen nodig om beleid door de Tweede Kamer te krijgen, maar die steun lijkt ver weg. Chagrijn, interne ruzies en gemok kleuren de coulissen van wat officieel een feestdag van de democratie is.

Toch staan de plannen van de regering klaar om gepresenteerd te worden. Zo wordt alcohol duurder, verdwijnt de aftrek van de zorgkosten en gaat de ouderenkorting omlaag. Daarnaast krijgen werkenden iets meer belastingkorting op hun loon. De Troonrede, die Koning Willem-Alexander voorleest in de Koninklijke Schouwburg, vormt het officiële startschot van het nieuwe parlementaire jaar.

Internationale gasten en opvallende outfits

Naast de vaste bezoekers en de politici trok Prinsjesdag 2026 ook internationale aandacht. De Belgische minister van Buitenlandse Zaken Maxime Prévot en zijn Luxemburgse collega Xavier Bettel waren aanwezig in de Koninklijke Schouwburg op uitnodiging van de Nederlandse minister Tom Berendsen. Het is voor het eerst dat buitenlandse ministers worden uitgenodigd bij de Troonrede. Daarmee willen de drie Benelux-landen, aldus een verklaring, de samenwerking een nieuwe politieke dynamiek geven.

Bovendien leverden de outfits van ministers en fractievoorzitters de nodige gespreksstof. Laurens Dassen van Volt verscheen in een pak bedrukt met seksistische uitspraken als ‘Je zei geen nee’ en ‘Goor wijf’, geschreven door vrouwen die deze woorden zelf te horen kregen. Daarmee wilde hij mannen oproepen om iets te zeggen als zij seksisme waarnemen. Minister Rianne Letschert droeg een hoed geïnspireerd op microscopische structuren uit wetenschappelijk onderzoek, als symbool voor samenwerking tussen kunst en wetenschap.

Een dag met twee gezichten

De aanwezigen buiten bij Paleis Noordeinde leken zich weinig aan te trekken van de politieke turbulentie achter de paleismuren. Voor hen draait Prinsjesdag om de beleving: het wuivende koningspaar, de koets die langstrekt en het oranje gevoel van nationale saamhorigheid. Dat gevoel begint al in het holst van de nacht, met een wekker, een hotelreservering en de vaste wil om er als eerste bij te zijn. Zelfs als een medestander je dat betwist met de woorden: ‘Jij was er nooit eerder dan kwart over drie.’

Terwijl de hekken werden geplaatst en de stad langzaam wakker werd, groeide de groep oranje geklede fans gestaag. Den Haag kleurde zich op voor een dag die, ondanks alle politieke onrust, voor velen in de eerste plaats een volksfeest blijft. Hoe de dag verder verloopt en welke reacties de plannen van het kabinet-Jetten losweekten, volgt in de loop van de dag.