Het Rode Kruis heeft donderdag met een pendelsysteem tussen verschillende opvanglocaties voorkomen dat asielzoekers gedwongen buiten moesten overnachten bij het aanmeldcentrum in Ter Apel. Zowel de nachtopvang in Warffum en Zuidwolde als de dagopvang op het terrein in Ter Apel zat die dag meermaals vol, maar volgens een woordvoerder kreeg iedereen die naar de nachtopvang wilde alsnog een plek.
De twee nachtopvanglocaties waren in de nacht van woensdag op donderdag beide vol. Op elk van de locaties in Warffum en Zuidwolde kunnen honderd mensen overnachten. Het Rode Kruis houdt deze locaties draaiende voor asielzoekers die niet direct bij het aanmeldcentrum in Ter Apel terechtkunnen. Bij een verdere toename van het aantal aanmeldingen zouden mensen mogelijk buiten op het veldje voor Ter Apel moeten slapen, meldt de hulporganisatie.
Dagopvang als tussenstation
Sinds juli beheert het Rode Kruis ook een dagopvang in een leegstaand kantoorpand op het terrein van Ter Apel. Daar is ruimte voor 120 personen. Die capaciteit bleek donderdag niet voldoende: de dagopvang zat meermaals vol, waardoor tientallen asielzoekers de dag op het veld voor het aanmeldcentrum doorbrachten in plaats van binnen.
Om te voorkomen dat deze mensen ook ’s nachts buiten zouden staan, liet het Rode Kruis hen voor het avondeten alsnog de dagopvang in. Van daaruit werden ze later met bussen naar de nachtopvanglocaties in Warffum en Zuidwolde vervoerd. Dat mechanisme zorgde ervoor dat de volle dagopvang niet direct leidde tot mensen die noodgedwongen buiten overnachtten.
Woordvoerder: iedereen kreeg plek
Een woordvoerder van het Rode Kruis benadrukte dat ondanks de volle locaties niemand zonder slaapplek kwam te zitten. “Iedereen die naar de nachtopvang wilde, had een plek”, aldus de woordvoerder. De verwachting was dat ook donderdagavond niemand ongewild op het gras voor de ingang van Ter Apel hoefde te overnachten.
Die uitspraak volgt op een dag waarop de druk op de opvangketen rond Ter Apel opnieuw zichtbaar werd. De combinatie van een volle dagopvang overdag en twee volle nachtopvanglocaties in de nacht ervoor liet zien hoe krap de marges in het systeem inmiddels zijn geworden.
Structureel probleem volgens Rode Kruis
Het Rode Kruis beheert sinds 2022 opvanglocaties voor vluchtelingen en migranten in Nederland, in samenwerking met gemeentes of het Centraal Orgaan opvang Asielzoekers (COA). Op de eigen website noemt de organisatie het overvol raken van opvanglocaties een terugkerend probleem. Volgens het Rode Kruis is het eerder voorgekomen dat mensen in Ter Apel buiten moesten slapen.
De hulporganisatie dringt bij de overheid aan op een structurele oplossing voor het tekort aan opvangplekken en noemt de situatie waarin mensen buiten moeten overnachten “verschrikkelijk”. Deze bredere zorg staat los van de concrete gebeurtenissen van donderdag, maar geeft aan dat het Rode Kruis de huidige aanpak als noodoplossing ziet.
Op de eigen website beschrijft het Rode Kruis ook eerdere ervaringen met de nood in Ter Apel. In nieuwsberichten met titels als “Hulpverlening gaat verder in Ter Apel, maar de nood blijft” en “Eén maand hulpverlening in Ter Apel – waar blijft de oplossing?” gaat de organisatie in op de aanhoudende druk op de opvang. Daarmee plaatst het Rode Kruis de gebeurtenissen van donderdag in een langere reeks van signalen over de opvangcapaciteit rond het aanmeldcentrum.
Rol van vrijwilligers op de opvanglocaties
Het Rode Kruis onderhoudt daarnaast een programma genaamd Restoring Family Links, gericht op het herstellen van contact tussen familieleden die door hun vlucht van elkaar gescheiden zijn geraakt. Dit programma maakt deel uit van de bredere ondersteuning die de organisatie biedt op opvanglocaties in Nederland, naast onderdak en psychosociale hulp.
Op de opvanglocaties zorgen vrijwilligers van het Rode Kruis niet alleen voor onderdak, maar ook voor een luisterend oor en psychosociale ondersteuning. De organisatie maakt daarnaast afspraken met lokale overheden over toegang tot onderwijs, werk en zorg voor de mensen die er verblijven. Vrijwilligers worden ook getraind in het herkennen van signalen van mensenhandel, een aspect dat extra gewicht krijgt wanneer grote aantallen mensen langere tijd op locaties als Ter Apel, Warffum en Zuidwolde verblijven.
De inzet van bussen om mensen tussen de dagopvang in Ter Apel en de nachtopvanglocaties elders in de provincie Groningen te vervoeren, onderstreept hoe afhankelijk het systeem is geworden van logistieke oplossingen op de korte termijn. Zonder dat pendelsysteem zouden de tientallen mensen die overdag op het veld voor Ter Apel verbleven, mogelijk ook ’s nachts zonder vaste slaapplek hebben gezeten.
Situatie blijft gespannen
Voor donderdagavond hield het Rode Kruis vol dat de nachtopvang toereikend zou zijn, ondanks de drukte die eerder op de dag was ontstaan. Daarmee bleef de acute nood beperkt tot de dagopvang, terwijl de nachtopvang in Warffum en Zuidwolde net voldoende bleek om iedereen onderdak te bieden. Hoe de bezetting zich de komende dagen ontwikkelt, en of het pendelsysteem tussen dag- en nachtopvang blijft volstaan, is niet bekend.
