Buschauffeurs en treinpersoneel in het Nederlandse streekvervoer leggen donderdag 22 oktober opnieuw het werk neer. Dat melden de vakbonden FNV en CNV. Het is de tweede landelijke stakingsdag in het conflict over een nieuwe cao. Tijdens de eerste actie, op woensdag 14 oktober, stonden op veel plaatsen bussen stil en werden reizigers geconfronteerd met uitval.
De onenigheid draait vooral om de roosters en de arbeidsvoorwaarden. Volgens de vakbonden willen werkgevers werknemers veel korter van tevoren informeren over hun diensten en meer onbetaalde pauzes kunnen inplannen. Dat zou het voor duizenden medewerkers moeilijker maken om hun privéleven te organiseren. De onderhandelingen over een nieuwe cao zitten al sinds juli muurvast.
Tweede staking na een eerste actiedag in oktober
De vakbonden hadden eerder aangekondigd dat ze tot aan de kerstdagen iedere week één dag actie willen voeren zolang er geen doorbraak komt in de cao onderhandelingen. De eerste landelijke stakingsdag vond plaats op woensdag 14 oktober. Op verschillende plaatsen in Nederland reden toen minder bussen en regionale treinen. Donderdag staat de tweede actiedag op het programma.
Volgens FNV reed tijdens de eerste staking ongeveer 90 procent van de bussen die normaal gesproken rijden niet. Werkgeversorganisatie VWOV stelde daar tegenover dat ongeveer de helft van de werknemers bereid was het werk neer te leggen. FNV bestuurder Marijn van der Gaag noemt de actie een krachtig signaal, maar vindt dat de werkgevers nog altijd onvoldoende naar de bezwaren van het personeel luisteren.
Werknemers krijgen mogelijk pas één dag vooraf hun rooster
Een van de belangrijkste discussiepunten is de termijn waarop medewerkers hun diensten te horen krijgen. Momenteel bedraagt die termijn acht dagen. Volgens de bonden willen de werkgevers het mogelijk maken om via afwijkende afspraken met de ondernemingsraad terug te gaan naar slechts één dag vooraf.
Dat zou grote gevolgen kunnen hebben voor de planning van chauffeurs en ander personeel. Werknemers moeten immers weten wanneer ze werken om bijvoorbeeld kinderopvang te regelen, afspraken te maken en voldoende rust te nemen. FNV bestuurder Van der Gaag benadrukt dat personeel zekerheid nodig heeft om werk en privéleven met elkaar te kunnen combineren. De bonden vrezen bovendien dat ondernemingsraden minder invloed krijgen op de roosters.
Meer onbetaalde pauzes en minder gunstige voorwaarden
Ook de voorgestelde pauzeregeling zorgt voor onvrede. Volgens FNV en CNV willen werkgevers per dienst maximaal 45 minuten extra onbetaalde pauze kunnen inroosteren. Chauffeurs zouden daardoor langer van huis zijn zonder dat ze voor die extra tijd betaald krijgen. De bonden beschouwen dat als een aanzienlijke verslechtering van de arbeidsvoorwaarden.
Daarnaast liggen er volgens de vakbonden voorstellen op tafel om toeslagen en vrije tijd te verminderen. Ook zouden regelingen voor oudere werknemers minder gunstig kunnen worden. CNV onderhandelaar Niels Rook stelt dat de gevolgen niet alleen voelbaar zouden zijn op de loonstrook, maar ook in het dagelijkse leven van de medewerkers. Voor de vakbonden is volgens hem een grens bereikt.
CNV vraagt om een loonsverhoging van 9,5 procent
FNV en CNV spreken van een pakket aan verslechteringen en willen dat werkgevers hun voorstellen aanpassen. Van der Gaag verzet zich tegen onderhandelingen waarbij werknemers volgens hem al op achterstand beginnen. ´Je staat dan 3 op 0 achter. Daar doen wij niet aan mee´, stelt hij. De bonden willen onder meer betere afspraken over de balans tussen werk en privé.
CNV heeft daarnaast concrete eisen voor de nieuwe cao. De vakbond vraagt om een loonsverhoging van 9,5 procent verspreid over twee jaar. Verder wil CNV een degelijke regeling voor oudere werknemers, sneller uitzicht op een vast contract en de mogelijkheid om de studieschuld fiscaal gunstig af te lossen. Ook pleit de bond voor volledig betaald ouderschapsverlof tijdens de eerste negen weken.
Werkgevers zeggen dat er onvoldoende geld beschikbaar is
De werkgevers hebben eerder laten weten de stakingen te betreuren. Volgens hen is de financiële ruimte te beperkt om aan de eisen van de vakbonden tegemoet te komen. Ze wijzen daarbij op de grote financiële druk waarmee het openbaar vervoer te maken heeft. De vakbonden stellen op hun beurt dat de werkgevers niet hebben gereageerd op het ultimatum dat zij na het vastlopen van de onderhandelingen hebben gesteld.
De bonden erkennen dat de acties hinderlijk zijn voor reizigers. Toch vinden ze dat er weinig alternatieven overblijven zolang de gesprekken geen resultaat opleveren. Van der Gaag benadrukt dat chauffeurs hun passagiers normaal gesproken graag naar hun bestemming brengen, maar dat staken volgens hem noodzakelijk is om de eisen kracht bij te zetten.
Welke werknemers vallen onder de cao?
De cao openbaar vervoer geldt voor werknemers in het stads en streekvervoer, met uitzondering van het stadsvervoer in Amsterdam, Den Haag en Rotterdam. Die steden hebben een eigen cao. De huidige overeenkomst voor het streekvervoer liep eind juni af. Het gaat onder meer om buschauffeurs bij EBS, Qbuzz, Keolis en Arriva.
Ook medewerkers van Transdev, waaronder de vervoersmerken Connexxion en Hermes, en RET Streekvervoer vallen volgens CNV binnen de betrokken groep. Daarnaast geldt de cao voor kantoorpersoneel. Een kleinere cao voor ongeveer 1500 medewerkers in het openbaar vervoer doet volgens FNV niet mee aan de staking. Het gaat om regionale bussen en treinen, voornamelijk in gebieden waar Arriva actief is, zoals Limburg, Twente en de Achterhoek.
Vakbonden houden vast aan wekelijkse acties
De vakbonden zijn voorlopig niet van plan hun actieschema los te laten. CNV onderhandelaar Rook zegt dat de stakingen doorgaan totdat de werkgevers volgens de bonden tot andere inzichten komen. Welke acties volgen en op welke dagen ze plaatsvinden, maken de vakbonden minimaal 48 uur vooraf bekend. Reizigers krijgen daardoor twee dagen voor een aangekondigde staking meer duidelijkheid.
Of er na donderdag meteen een nieuwe actiedag volgt, is nog niet bekendgemaakt. FNV heeft wel aangekondigd dat de vakbond volgende week opnieuw een staking zal uitroepen als de acties niet tot de gewenste doorbraak leiden. Zolang de cao onderhandelingen vastzitten, blijft de onzekerheid voor werknemers en reizigers dus bestaan.
Bronnen en credits
Bron: RTV Utrecht
