Nederlanders koesteren boeren en woningzoekenden, politici vallen door de mand: ‘Meer mededogen met woningzoekenden dan met politici’

Boeren en woningzoekenden kunnen rekenen op flinke sympathie onder Nederlanders, terwijl politici in het stikstofdebat het minste vertrouwen genieten. Dat blijkt uit een representatief onderzoek van Panel Inzicht in opdracht van het AD, gehouden onder duizend mensen vlak voor Prinsjesdag. Van de bevolking staat 46 procent (zeer) positief tegenover veehouders en 49 procent tegenover mensen die nog geen huis hebben gevonden. Politieke bestuurders scoren van alle actoren in het stikstofdossier met afstand het slechtst.

De peiling komt zeven jaar na het uitbreken van de stikstofcrisis, die in de kern draait om een botsing tussen economische groei en natuurbescherming. Het kabinet-Jetten presenteerde in juni een nieuw stikstofplan voor landbouw, natuur en vergunningverlening. Jaimi van Essen, bewindspersoon voor Landbouw namens D66, is verantwoordelijk voor de uitvoering ervan. Volgens een analyse van het Planbureau voor de Leefomgeving (PBL) zijn de benodigde veranderingen voor veel boerenbedrijven financieel niet haalbaar. Het kabinet is een minderheidskabinet en heeft in het parlement steun van andere partijen nodig om de maatregelen erdoor te krijgen.

Politici scoren slechtst van alle betrokken partijen

Uit de peiling komt naar voren hoe burgers de verschillende spelers in het stikstofdebat beoordelen. Politieke bestuurders scoren met afstand het slechtst, gevolgd door de industrie en, opvallend genoeg, natuurorganisaties. Die laatste groep pleit vaak juist het hardst voor een snelle krimp van de veestapel. Marktonderzoeker Luke Drost van Panel Inzicht noemt de gemeten argwaan volgens het AD ‘zeer opvallend’.

Toch wijst de peiling niet op een bevolking die natuurherstel afwijst. Een ruime meerderheid van 64 procent wil een goede balans tussen natuurbescherming en economische belangen. Slechts 12 procent vindt dat natuur altijd voorrang moet krijgen. Over de huidige aanpak lopen de meningen uiteen: 42 procent vindt dat de overheid te veel doet om de stikstofuitstoot terug te dringen, tegenover 30 procent die juist te weinig actie ziet.

Meer mededogen met woningzoekenden dan met politici

Woningzoekenden en boeren steken positief af tegen de politiek in de peiling. Onderzoeker Drost plaatst daarbij wel een kanttekening. „Ook als het niet over stikstof zou gaan, bestaat er onder de bevolking meer mededogen met woningzoekenden dan met politici”, zegt hij tegen het AD. De sympathie voor woningzoekenden hoeft dus niet uitsluitend het gevolg te zijn van de stikstofcrisis zelf.

Bij de vraag welke sectoren moeten bijdragen aan lagere uitstoot, vindt 60 procent dat alle sectoren ongeveer evenveel moeten leveren. Bijna 1 op de 5 ondervraagden vindt die verdeling niet nodig en wijst vooral naar landbouw, industrie en luchtvaart. Opvallend is dat slechts 2 procent het wegverkeer noemt als sector die moet minderen, terwijl transport een grote uitstoter van stikstofoxiden is.

Steun voor boerenprotesten brokkelt af

De sympathie voor boeren is niet onaangetast door eerdere wilde acties met trekkers op snelwegen. Volgens de peiling zegt 40 procent minder steun te voelen voor boeren na die protesten, tegenover 24 procent die hen juist meer steunt. De steekproef werd gehouden vlak voor Prinsjesdag, waardoor recentere gebeurtenissen zoals brandstichting langs snelwegen niet in het resultaat doorklinken.

Klimaatactivisten die zich vastplakken aan het asfalt komen er in de peiling beduidend slechter vanaf dan boeren met trekkers. Maar liefst 70 procent van de bevolking zegt dat dergelijke acties hun steun en begrip voor groepen als Extinction Rebellion hebben verminderd. Slechts 9 procent zegt die groepen juist meer te steunen na hun protesten.

Meerderheid ziet zwaardere taak voor politie

De toenemende polarisatie rond het stikstofdossier raakt volgens de ondervraagden ook de politie. Ruim driekwart, 78 procent, is het eens met de stelling dat agenten het moeilijker hebben gekregen door de verharding van het debat. Een meerderheid van 62 procent vindt bovendien dat de politie gelijk moet optreden als er opnieuw trekkers over de snelweg rijden, ongeacht wie de actie voert.

Kabinet werkt aan spoedwetten voor oktober

Het stikstofplan van Van Essen treft volgens het AD vooral de melkveehouderij hard. Investeringen in nieuwe, emissiearmere stallen zijn zo duur dat het PBL voorspelt dat veel boerenbedrijven de aanpak niet zullen overleven. Regels voor industrie en verkeer worden pas later ingevuld. Premier Rob Jetten zei volgens NieuwRechts.nl vorige week dat in oktober de eerste twee spoedwetten rond het stikstofpakket worden verwacht. Jetten koppelde het stikstofdossier eerder aan economische groei en noemde daarbij een bedrag van circa 15 miljard euro aan investeringen, onder meer in het Rotterdamse havengebied, dat niet doorging door problemen met vergunningverlening.

Nederlanders passen ook zelf gedrag aan

Uit de peiling blijkt verder dat een meerderheid van de ondervraagden zelf probeert de eigen stikstofuitstoot te verminderen. De fiets vaker pakken is de populairste methode. Daarnaast zeggen respondenten minder te vliegen en minder vlees te eten. Dat gaat volgens de peiling niet automatisch samen met een lagere CO2-uitstoot, die specifiek klimaatverandering tegengaat.

Met de spoedwetten die in oktober worden verwacht, komt het stikstofdossier in een nieuwe fase. Het kabinet-Jetten moet daarbij niet alleen boerenbedrijven overtuigen van de haalbaarheid van het plan, maar ook een bevolking die volgens de peiling van Panel Inzicht meer sympathie koestert voor boeren en woningzoekenden dan voor de politici die het beleid moeten uitvoeren.