Het kabinet wil een einde maken aan het fokken van dolfijnen in Nederland. Staatssecretaris Silvio Erkens heeft daarvoor een plan gepresenteerd dat er uiteindelijk toe moet leiden dat er geen dolfijnen meer in gevangenschap worden gehouden. Voor het Dolfinarium in Harderwijk, waar momenteel 22 dolfijnen leven, kan dat grote gevolgen hebben. Het park hoeft voorlopig niet te sluiten, maar krijgt mogelijk wel te maken met een voortplantingsverbod.
Het Dolfinarium is het niet eens met de zorgen over het dierenwelzijn die aan het plan ten grondslag liggen. De directie vraagt om wetenschappelijke onderbouwing en waarschuwt dat een permanent fokverbod zelf nadelige gevolgen kan hebben voor de dieren. Daarmee dreigt een discussie te ontstaan over de vraag wat op lange termijn het beste is voor de dolfijnen.
Wat gebeurt er met de 22 dolfijnen in Harderwijk?
Volgens Erkens betekent het kabinetsplan niet dat het Dolfinarium onmiddellijk de deuren moet sluiten. De dieren die er momenteel leven, kunnen namelijk niet zomaar worden uitgezet in de Noordzee of een andere natuurlijke leefomgeving. Dolfijnen die jarenlang in gevangenschap hebben geleefd, kunnen niet zonder meer zelfstandig overleven in het wild.
Daarom wil de staatssecretaris samen met het park bekijken hoe de toekomst van de huidige groep eruit moet zien. Een onmiddellijke sluiting zou volgens hem bovendien een onwenselijke situatie opleveren. Erkens stelt dat de dieren bij een dergelijke beslissing mogelijk geëuthanaseerd zouden moeten worden. Dat scenario wil hij vermijden.
Het uitgangspunt is dat de bestaande dolfijnen voorlopig kunnen blijven leven en dat er op termijn geen nieuwe dieren meer bijkomen. Volgens berichtgeving van Looopings zouden de dolfijnen in Harderwijk tot hun natuurlijke dood mogen blijven. De precieze voorwaarden moeten echter nog worden uitgewerkt. Een definitieve regeling ligt dus nog niet vast.
Een uitdoofbeleid voor het Dolfinarium
Als het fokverbod er daadwerkelijk komt, zal de groep dolfijnen in Harderwijk geleidelijk kleiner worden. Zonder nieuwe geboortes verdwijnen de dieren uiteindelijk uit het park wanneer ze overlijden. Hoe lang dat proces duurt, hangt onder meer af van hun leeftijd en gezondheid.
Het kabinet wil met die aanpak op termijn stoppen met het houden van dolfijnen in Nederland. Volgens Erkens kunnen dolfijnen in gevangenschap onvoldoende natuurlijk gedrag vertonen. Een fokverbod moet daarom de eerste stap vormen naar een situatie waarin er uiteindelijk geen dolfijnen meer in Nederlandse parken worden gehouden.
De staatssecretaris verwacht dat het verbod over ongeveer twee jaar kan ingaan. Dat is voorlopig een verwachting en geen definitieve ingangsdatum. Eerst moet duidelijk worden hoe de maatregel juridisch wordt geregeld en welke voorwaarden precies zullen gelden.
Dolfinarium wil bewijs voor zorgen over dierenwelzijn
De directie van het Dolfinarium plaatst vraagtekens bij de onderbouwing van het kabinetsplan. Algemeen directeur Alex Tiebot zegt dat het park al sinds september vraagt op welke wetenschappelijke adviezen en deskundigen de zorgen over het welzijn van de dolfijnen zijn gebaseerd. Volgens hem heeft het ministerie die informatie nog niet voldoende gedeeld.
Ook in de Kamerbrief ziet het park volgens Tiebot onvoldoende concrete verwijzingen naar onderzoeken. Hij benadrukt dat het kabinet politieke keuzes mag maken, maar vindt dat zorgen over het welzijn van de dieren met wetenschappelijke gegevens moeten worden onderbouwd.
De directeur stelt bovendien dat de kennis van de verzorgers en de omstandigheden waarin de dieren leven onvoldoende zijn meegewogen. Het park zegt tijdens gesprekken met het ministerie openheid te hebben gegeven over de verzorging en de beschikbare informatie. Toch is er volgens de directie nog geen overeenstemming bereikt over de noodzaak van een permanent fokverbod.
Het park stopt al jaren vrijwillig met fokken
Een opvallend punt in de discussie is dat het Dolfinarium naar eigen zeggen al ongeveer acht jaar bewust voorkomt dat er nieuwe dolfijnen worden geboren. Het park stelt dus al geruime tijd geen nieuwe aanwas na te streven. Een wettelijk verbod dat deze keuze permanent vastlegt, vindt de directie echter een stap te ver.
Volgens Tiebot kan een permanent fokverbod ertoe leiden dat mannetjes en vrouwtjes langdurig van elkaar gescheiden moeten worden. Een andere mogelijkheid is het gebruik van anticonceptie. Beide opties kunnen volgens hem gevolgen hebben voor het sociale leven en het natuurlijke gedrag van de dieren.
De directeur wijst daarnaast op mogelijke gezondheidsrisico’s bij langdurig gebruik van anticonceptie. Hij wil daarom de mogelijkheid behouden om beslissingen te nemen op basis van de situatie van afzonderlijke dieren en groepen. Een algemene wettelijke verplichting zou die ruimte volgens hem sterk beperken.
Het Dolfinarium benadrukt dat het nog met het ministerie in gesprek gaat, maar dat dit niet betekent dat het met het voorgestelde verbod instemt. Het park blijft om wetenschappelijke onderbouwing vragen en wil dat de mogelijke gevolgen voor de dolfijnen nadrukkelijk worden onderzocht.
Voorlichting en onderwijs blijven aandachtspunten
Erkens heeft het Dolfinarium bezocht en met medewerkers gesproken. Het park speelt volgens hem een rol bij voorlichting en onderwijs en trekt jaarlijks veel bezoekers. Hoe die functies in de toekomst kunnen worden ingevuld, is een van de onderwerpen waarover het ministerie en het park verder moeten praten.
Volgens het Dolfinarium is tijdens het bezoek echter niet specifiek gevraagd hoe het park het welzijn van de dieren controleert en welke gegevens daarover beschikbaar zijn. Dat voedt de kritiek van de directie op de manier waarop het besluit tot stand is gekomen.
Het park stelt daarnaast dat opvang van dolfijnen uit het buitenland mogelijk moet blijven. Of die mogelijkheid uiteindelijk in de kabinetsplannen past, is nog niet duidelijk. Ook daarover moet de verdere uitwerking uitsluitsel geven.
Dierenorganisatie wil dat dit de laatste generatie wordt
World Animal Protection pleit al langer voor een fokverbod voor dolfijnen in Nederland. De dierenwelzijnsorganisatie wil voorkomen dat er nog nieuwe dolfijnen in gevangenschap worden geboren. De dieren die momenteel in parken leven, zouden volgens dat uitgangspunt de laatste generatie moeten zijn.
De organisatie staat daarmee achter een zogenoemd uitdoofbeleid. De huidige dieren blijven in gevangenschap zolang dat nodig is, terwijl ook opvangmogelijkheden buiten traditionele dolfinaria een rol kunnen spelen. Het uiteindelijke doel is dat er op termijn geen dolfijnen meer in Nederlandse parken worden gehouden.
De komende maanden moeten het kabinet en het Dolfinarium verder onderhandelen over de praktische gevolgen van het plan. Daarbij staan zowel de toekomst van de 22 dolfijnen als de wetenschappelijke onderbouwing van het fokverbod centraal. Zolang de regelgeving nog niet definitief is, blijft onduidelijk onder welke voorwaarden de maatregel precies zal worden ingevoerd.
Bronnen en credits
Bron: Vandaag Inside
