Terwijl PRO en JA21 dinsdag openlijk lieten weten geen gezamenlijke steun voor de begroting te zien, trekt minister van Financiën Eelco Heinen onverdroten door. Woensdag nam hij deel aan een extra begrotingsraad in Den Haag, een speciale ministerraad die volledig in het teken staat van de rijksbegroting. Zijn boodschap was helder: de gesprekken worden zwaarder, maar hij geeft de moed niet op.
Oppositie trekt een streep
De weerstand vanuit de oppositie is concreet. PRO en JA21 gaven dinsdag aan niet voor zich te zien dat beide partijen de begroting gezamenlijk zullen steunen. Dat is een signaal dat de coalitie serieus moet nemen, want voor een breed gedragen Miljoenennota heeft het kabinet steun van buiten de eigen gelederen nodig. Toch laat Heinen zich niet van de wijs brengen door deze boodschap. Hij blijft geloven dat er ruimte is voor een akkoord dat verschillende politieke richtingen aanspreekt.
Bovendien lijkt de minister niet alleen te staan in zijn optimisme. Premier Rob Jetten voert eveneens gesprekken met potentiële steunpartijen. Woensdag waren ChristenUnie, 50PLUS en SGP aan de beurt. Ook vicepremier Dilan Yesilgöz van de VVD en vicepremier Bart van den Brink van het CDA zijn actief betrokken bij het sondeerwerk. Het kabinet trekt dus breed op in zijn zoektocht naar voldoende draagvlak voor de begroting.
Twee sporen lopen parallel
Opvallend is de gelaagde aanpak van de onderhandelingen. Heinen voert zelf afzonderlijke, inhoudelijke gesprekken met oppositiepartijen, los van het traject dat Jetten en de vicepremiers volgen. Dat zijn twee parallelle sporen. Volgens de minister van Financiën is dat een bewuste keuze: hij benadert de partijen vanuit de inhoud van de begroting, terwijl de politieke leiding breder sondeert op draagvlak. Hij verwacht dat beide processen volgende week bij elkaar komen. Dan moet duidelijk worden of de afzonderlijke gesprekken daadwerkelijk tot één samenhangend pakket kunnen leiden.
Heinen benadrukte voorafgaand aan de begrotingsraad dat hij vertrouwen houdt in een goede uitkomst. “Ik denk dat het gewoon kan om zowel links als rechts te verenigen”, zei hij. Daarmee doelt hij op het feit dat de inhoudelijke wensen van partijen aan beide kanten van het politieke spectrum volgens hem vaker op één lijn liggen dan het publieke debat doet vermoeden. Toch weigerde hij concreet te maken welke wensen dat precies zijn. Dat maakt zijn uitspraak enerzijds bemoedigend, anderzijds moeilijk te toetsen.
Heinen slaapt minder, werkt meer
De persoonlijke tol van de begrotingsonderhandelingen is zichtbaar. Heinen gaf toe dat zijn nachten “al korter” zijn, en dat de druk alleen maar zal toenemen naarmate Prinsjesdag dichterbij komt. Die uitspraak is niet alleen een kleurrijke metafoor, maar ook een indicatie van de intensiteit waarmee het Ministerie van Financiën op dit moment werkt. De extra begrotingsraad, een bijeenkomst die buiten de reguliere ministerraad om wordt gehouden, illustreert dat het kabinet de tijdsdruk voelt. Normale vergaderritmes zijn niet genoeg meer.
Bovendien komen de zware onderhandelingsweken op een moment dat de politieke verhoudingen kwetsbaar zijn. De coalitie heeft steun van buitenaf nodig, en niet iedere partij staat te trappelen. Echter, het feit dat meerdere partijen, waaronder ChristenUnie, 50PLUS en SGP, woensdag aan tafel gaan met de kabinetsleiding, wijst erop dat de deur voor onderhandeling nog niet gesloten is. Dat geeft enige ruimte voor voorzichtig optimisme.
Inhoud als sleutel tot draagvlak
De strategie van Heinen is opvallend in zijn pragmatisme. Hij richt zich bewust op de inhoud van de begroting, niet op de politieke etiketten van de partijen waarmee hij spreekt. Daarmee probeert hij bruggen te slaan die in de Tweede Kamer op het eerste gezicht onmogelijk lijken. Partijen als PRO en JA21 mogen dan scepsis uitspreken, maar dat sluit niet uit dat hun specifieke inhoudelijke wensen toch een plek kunnen krijgen in de uiteindelijke Miljoenennota. Die ruimte is precies wat Heinen probeert te benutten.
Daarnaast geldt dat de uitspraken van PRO en JA21 van dinsdag nog geen definitief standpunt hoeven te zijn. In budgettaire onderhandelingen zijn dergelijke openingsposities gebruikelijk. Partijen markeren hun grenzen vroeg in het proces, zodat ze later meer kunnen onderhandelen vanuit een sterke positie. Of de scepsis van beide partijen omslaat in steun, hangt sterk af van wat er de komende dagen nog op tafel komt.
Beslissende week op komst
De komende dagen zijn cruciaal. Volgens Heinen komen de twee onderhandelingssporen, zijn eigen inhoudelijke gesprekken en het politieke traject van Jetten en de vicepremiers, volgende week bij elkaar. Dat betekent dat het kabinet dan een totaalbeeld moet hebben van wie er bereid is de begroting te steunen en onder welke voorwaarden. De klok tikt, want Prinsjesdag nadert onvermijdelijk. De begrotingsraad van woensdag is in dat licht geen gewone vergadering, maar een moment waarop het kabinet de lijnen voor de eindspurt uitzet. Of die eindspurt succesvol verloopt, hangt af van partijen die vooralsnog reserves hebben, en van een minister die zijn slaap al inlevert voor de klus.
Bronnen en credits
Bronnen: Ditjes & Datjes, Nieuws.nl
