Landelijke kerkelijke organisaties roepen duizenden plaatselijke kerken, parochies en geloofsgemeenschappen op om tijdelijk statushouders op te vangen. Het initiatief, dat dinsdag bekend werd gemaakt, moet helpen om de druk op de overvolle asielopvang te verminderen. Vooral gezinnen met kinderen moeten een plek krijgen terwijl ze wachten op een eigen woning.
De actie draagt de naam Actie Onderdak en is bedoeld om leegstaande kerkgebouwen, pastorieën en andere beschikbare accommodaties tijdelijk te benutten. De initiatiefnemers hopen dat veel lokale gemeenschappen zich aansluiten. De opvang moet kleinschalig blijven en is opgezet voor een periode van drie maanden.
Grote kerkelijke organisaties bundelen hun krachten
Actie Onderdak is een initiatief van de Raad van Kerken in Nederland, de Protestantse Kerk in Nederland en de Rooms Katholieke Kerk. Ook de Nederlandse Gereformeerde Kerken en de kerkelijke koepelorganisaties MissieNederland en Samen Kerk in Nederland ondersteunen de oproep.
Daarnaast sluiten andere kerken en kerkgenootschappen zich bij het initiatief aan. Volgens de initiatiefnemers wordt de actie breed gedragen binnen de landelijke kerkelijke organisaties. De Raad van Kerken treedt daarbij naar buiten als een van de belangrijkste gezichten van het initiatief.
Met de gezamenlijke oproep willen de kerken hun lokale netwerken inzetten om een praktisch probleem aan te pakken. Door tijdelijk onderdak beschikbaar te stellen, hopen ze niet alleen gezinnen te helpen, maar ook ruimte vrij te maken binnen de reguliere asielopvang.
Vooral gezinnen met kinderen krijgen een plek
De actie richt zich op statushouders. Dat zijn vluchtelingen die een verblijfsvergunning hebben gekregen, maar nog wachten op een woning in de gemeente waar zij uiteindelijk moeten gaan wonen. Zolang die huisvesting ontbreekt, verblijven zij vaak in een opvanglocatie.
Vooral gezinnen met kinderen moeten voor de tijdelijke opvang in aanmerking komen. De kerken willen hen een kleinschalige plek bieden binnen een lokale gemeenschap. Dat moet een meer persoonlijke omgeving opleveren dan een verblijf in een groot asielzoekerscentrum.
De opvang is nadrukkelijk tijdelijk. Het doel is niet om een alternatief permanent huisvestingssysteem op te zetten, maar om gezinnen te helpen de periode tot hun verhuizing naar een eigen woning te overbruggen.
Lege pastorieën en bijgebouwen krijgen een nieuwe functie
De plaatselijke kerken worden gevraagd om te kijken welke ruimtes zij beschikbaar kunnen stellen. Het kan bijvoorbeeld gaan om een leegstaande pastorie, een bijgebouw bij een kerk of een vakantiewoning die tijdelijk niet wordt gebruikt.
Volgens de initiatiefnemers kan dat op twee manieren voordelen opleveren. Statushouders krijgen een plek waar ze tot rust kunnen komen en alvast vertrouwd raken met hun nieuwe omgeving. Tegelijkertijd komt er ruimte vrij in de reguliere opvang, waar de capaciteit al langere tijd onder druk staat.
De kerken hopen dat lokale gemeenschappen op die manier een bijdrage kunnen leveren aan een menselijkere overgang naar zelfstandig wonen. De daadwerkelijke deelname hangt af van de beschikbare gebouwen, de inzet van vrijwilligers en de mogelijkheden van iedere afzonderlijke gemeenschap.
Na drie maanden moet doorstroming mogelijk zijn
De tijdelijke opvang is opgezet voor periodes van drie maanden. Die beperkte duur moet het voor kerken gemakkelijker maken om mee te doen. Gemeenschappen hoeven daardoor niet direct voor langere tijd een woning of gebouw beschikbaar te stellen.
Het plan is uitgewerkt in samenwerking met het ministerie en het Centraal Orgaan opvang asielzoekers, beter bekend als het COA. Volgens de kerken zorgt het COA ervoor dat de statushouders na drie maanden naar een volgende locatie kunnen doorstromen.
De deelnemende kerken hoeven dus niet zelfstandig een vervolgplek te vinden voor de gezinnen. Die afspraak is belangrijk om te voorkomen dat de tijdelijke opvang onbedoeld verandert in een langdurige huisvestingsverantwoordelijkheid voor lokale geloofsgemeenschappen.
Begeleiding en vergoeding van de kosten
Kerken die meedoen, kunnen rekenen op begeleiding van INLIA, een organisatie die zich inzet voor vluchtelingen en samenwerkt met kerkelijke gemeenschappen. Vooral voor kerken die nog weinig ervaring hebben met de opvang van vluchtelingen kan die ondersteuning belangrijk zijn.
Ook de financiële kant is geregeld. Volgens de initiatiefnemers worden de kosten die de kerken maken vergoed. De precieze voorwaarden en bedragen zijn niet bekendgemaakt. Voor kerkbesturen die over beperkte financiële middelen beschikken, kan die vergoeding een belangrijke rol spelen bij de beslissing om ruimte beschikbaar te stellen.
De begeleiding moet ervoor zorgen dat de opvang niet alleen praktisch uitvoerbaar is, maar ook aansluit bij de behoeften van de gezinnen. Daarbij gaat het onder meer om een goede organisatie van het verblijf en de samenwerking met de betrokken instanties.
Asielminister Bart van den Brink steunt het plan
De kerken hebben Actie Onderdak besproken met asielminister Bart van den Brink van het CDA. Volgens de initiatiefnemers staat hij positief tegenover het plan en draagt hij het initiatief een warm hart toe. Het voorstel is bovendien samen met het ministerie uitgewerkt.
De actie komt op een moment waarop de druk op de asielopvang groot blijft. Door statushouders tijdelijk elders onder te brengen, kunnen opvangplaatsen beschikbaar komen voor mensen die nog midden in hun asielprocedure zitten of net in Nederland zijn aangekomen.
Het initiatief lost het tekort aan woningen voor statushouders niet rechtstreeks op. Het biedt wel een tijdelijke mogelijkheid om de beschikbare opvangcapaciteit anders te benutten, in afwachting van een definitieve woonplek.
Gastvrijheid en barmhartigheid als uitgangspunt
De initiatiefnemers zeggen dat Actie Onderdak voortkomt uit waarden als gastvrijheid, barmhartigheid en solidariteit. Ze verwijzen daarbij naar de Bijbelse traditie en het christelijk sociaal denken, waarin zorg voor vreemdelingen en mensen in nood een belangrijke plaats inneemt.
Coen Wessel, algemeen secretaris van de Raad van Kerken in Nederland, is blij met de brede steun. ´Het is echt een interkerkelijke actie in de volle breedte´, zegt hij. Daarmee benadrukt hij dat verschillende kerkelijke stromingen gezamenlijk verantwoordelijkheid willen nemen.
Ook Gerard de Korte, bisschop en referent binnen de Rooms Katholieke Kerk, ziet het initiatief als een concrete manier om mensen te helpen. ´De Bijbelse traditie leert ons gevoelig te zijn voor de nood van vreemdelingen. Met onze Actie Onderdak hopen wij een aantal statushouders gastvrijheid te bieden´, aldus De Korte.
Hoeveel kerken uiteindelijk meedoen, is nog onbekend
De landelijke oproep is inmiddels gedaan, maar het is nog niet duidelijk hoeveel plaatselijke kerken, parochies en geloofsgemeenschappen daadwerkelijk ruimte beschikbaar zullen stellen. Ook het uiteindelijke aantal statushouders dat via de actie onderdak krijgt, is nog niet bekend.
De lokale gemeenschappen beslissen zelf of ze een pastorie, bijgebouw of vakantiewoning willen openstellen. Wie deelneemt, kan rekenen op begeleiding van INLIA en samenwerking met het COA. De komende periode moet duidelijk maken hoeveel tijdelijke opvangplekken de kerken gezamenlijk kunnen realiseren.
Bronnen en credits
Bron: AD
