Meerdere Nederlandse websites zijn woensdag 21 oktober 2026 uit voorzorg offline gehaald na de ontdekking van twee kwetsbaarheden in de programmeertaal PHP. Het gaat onder meer om websites van gemeenten, provincies en onderwijsinstellingen, maar ook om verschillende grote publieke sites. Daardoor konden burgers tijdelijk niet bij bepaalde overheidsinformatie en digitale diensten.
Minister van Justitie en Veiligheid David van Weel erkent dat de uitval gevolgen heeft voor de samenleving. Volgens een woordvoerder waren er op dat moment gelukkig nog geen signalen dat de kwetsbaarheden actief werden misbruikt. De websites zijn uit voorzorg uitgeschakeld om mogelijke veiligheidsrisico’s te beperken.
Kabinet reageert op de digitale problemen
De kwetsbaarheden werden woensdagochtend ontdekt en leidden tot een snelle reactie van verschillende organisaties. Beheerders besloten hun websites tijdelijk offline te halen, zodat ze niet kwetsbaar zouden blijven terwijl de situatie werd onderzocht. Dat verklaart waarom de problemen zich in korte tijd over verschillende sectoren verspreidden.
Volgens de eerste informatie was er inmiddels een oplossing beschikbaar die door PHP was gepubliceerd. Organisaties moesten die oplossing nog wel toepassen op hun eigen systemen. Hoe snel dat kan gebeuren, verschilt per beheerder en hangt onder meer af van de gebruikte software en de beschikbare technische capaciteit.
Raadsinformatie van ruim honderd overheden niet beschikbaar
Een systeem waarmee gemeenten, provincies en waterschappen officiële berichten en vergaderstukken publiceren, is eveneens uitgeschakeld. Het gaat om de dienstverlening van NotuBiz. Het bedrijf meldt dat er geen aanwijzingen zijn voor een daadwerkelijk veiligheidslek. De uitschakeling is volgens de beschikbare informatie een voorzorgsmaatregel en geen reactie op een vastgestelde inbraak.
Ruim honderd lagere overheden gebruiken NotuBiz om informatie te delen met onder anderen gemeenteraadsleden en Statenleden. Een deel van die informatie is ook toegankelijk voor inwoners. Door de maatregel zijn vergaderstukken en besluiten tijdelijk niet via de gebruikelijke websites te raadplegen.
Gemeentelijke websites in het noorden getroffen
Onder meer de websites van Tynaarlo, Meppel, Westerveld, De Wolden en Staphorst waren woensdag offline. Inwoners konden daardoor niet op de normale manier gemeentelijke informatie opzoeken. Ook informatie over vergaderingen en lokale besluiten was op sommige plaatsen tijdelijk niet beschikbaar.
Daarnaast werd de raadsinformatie van Midden Groningen uit voorzorg offline gehaald. De problemen beperken zich dus niet tot één gemeente of regio. Het is nog niet duidelijk wanneer alle getroffen websites opnieuw toegankelijk zullen zijn.
Raadsvergaderingen kunnen niet live worden gevolgd
De gevolgen waren ook merkbaar bij lokale politieke bijeenkomsten. De gemeente Noordenveld kon de raadsvergadering van woensdagavond niet via haar website uitzenden. Inwoners die de vergadering vanuit huis wilden volgen, konden daardoor niet terecht bij de gebruikelijke livestream.
Ook in Groningen ondervond de Provinciale Staten hinder. Een spoeddebat over het WEC liep vertraging op en kon niet live worden uitgezonden. De situatie maakt duidelijk dat de technische maatregelen ook gevolgen hebben voor de toegankelijkheid van politieke debatten en de openbaarheid van het bestuur.
Onderwijsinstellingen treffen voorzorgsmaatregelen
Ook delen van het gezamenlijke netwerk van SURF zijn uitgeschakeld. Dat netwerk wordt gebruikt door onder meer universiteiten, hogescholen, mbo instellingen, academische ziekenhuizen en onderzoeksinstituten. Onderwijsinstellingen zoals Firda, NHL Stenden en Hogeschool Van Hall Larenstein maken er gebruik van.
Welke onderdelen precies zijn uitgeschakeld, is nog niet bekend. ´We kunnen niet specifieke diensten noemen´, verklaarde een woordvoerder van SURF. Ook over mogelijke gevolgen voor colleges, tentamens en andere onderwijsactiviteiten was nog geen volledig beeld beschikbaar. Studenten en medewerkers zijn daarom aangewezen op informatie van hun eigen instelling.
Ook grote publieke websites tijdelijk onbereikbaar
Minister Van Weel verklaarde dat websites van rijksoverheidsorganisaties wel bereikbaar waren. Toch waren verschillende andere publieke websites offline, waaronder die van de Tweede Kamer, DigiD en de Autoriteit Persoonsgegevens. Dat kan gevolgen hebben voor burgers die overheidsinformatie willen raadplegen of gebruik willen maken van digitale diensten.
De precieze duur van de uitval was op dat moment nog niet bekend. Ook was niet duidelijk wanneer alle betrokken organisaties hun websites weer veilig online konden zetten. Dat hangt af van de technische controles en het installeren van de beschikbare oplossing.
Eerdere storing bij NotuBiz
Het is niet de eerste keer dat websites van overheden in het noorden van Nederland tijdelijk onbereikbaar zijn. In juni vorig jaar waren er eveneens problemen. NotuBiz werd toen vermoedelijk getroffen door een DDoS aanval, waarbij een grote hoeveelheid verkeer wordt gebruikt om een dienst te overbelasten.
De huidige situatie heeft volgens de beschikbare informatie een andere aanleiding. De websites zijn nu uit voorzorg offline gehaald vanwege de ontdekte kwetsbaarheden in PHP. Er is op dit moment geen bevestiging dat de uitval het gevolg is van een succesvolle aanval op die kwetsbaarheden.
Bronnen en credits
Bron: Trouw
