Burgemeester Femke Halsema van Amsterdam heeft bij Pauw & De Wit fel gereageerd op de kritiek van een deel van de Tweede Kamer op haar optreden tijdens de pro Hamasuitingen op de Dam. Volgens de burgemeester wist de Kamer al lang welke wettelijke mogelijkheden de gemeente had en waar de grenzen lagen. Dat er desondanks politieke ophef ontstond, noemt ze kwalijk.
Halsema zegt bovendien dat minister David van Weel van Justitie en Veiligheid haar juridische uitleg inmiddels deelt. Na een gesprek op maandag zou het eerdere verschil van inzicht over de bevoegdheden van de gemeente zijn verdwenen. Volgens de burgemeester is de kwestie echter gebruikt om het gezag van het Amsterdamse stadsbestuur aan te tasten.
Steunbetuigingen aan Hamas op de Dam
Aanleiding voor de politieke discussie waren Gaza demonstraties in Amsterdam op 7 en 11 oktober. Tijdens een pro Palestijnse betoging hielden enkele aanwezigen op de Dam een groene vlag omhoog met de tekst “we support Hamas”. De uitingen vonden plaats voor het Nationaal Monument, op een dag die voor veel mensen een bijzondere emotionele betekenis heeft.
Een deel van de Tweede Kamer reageerde verontwaardigd. Kamerleden vonden dat Halsema had moeten ingrijpen, bijvoorbeeld door de demonstratie te beëindigen of borden en spandoeken met steunbetuigingen in beslag te laten nemen. Volgens de critici had het stadsbestuur onvoldoende opgetreden tegen uitingen die steun betuigden aan Hamas, een organisatie die door onder meer de Europese Unie als terroristische organisatie is aangemerkt.
Minister Van Weel ging met Halsema in gesprek
De kritiek leidde ook tot bemoeienis vanuit het kabinet. Minister David van Weel van de VVD kondigde aan op korte termijn met Halsema te willen spreken over de mogelijkheden om op te treden tegen dergelijke uitingen. Daarmee kreeg de kwestie ook op landelijk niveau politieke betekenis.
Het gesprek vond maandag plaats. Halsema vertelde bij Pauw & De Wit dat ze de gelegenheid had aangegrepen om uit te leggen welke bevoegdheden een burgemeester heeft en welke wettelijke beperkingen daarbij gelden. Volgens haar was er aanvankelijk sprake van een verschil in interpretatie, maar is dat inmiddels opgelost.
Halsema: ´Ik heb hem de wet uitgelegd´
“Ik heb hem de wet uitgelegd en wat wij wel en niet mogen”, vertelde de burgemeester over haar gesprek met Van Weel. Volgens Halsema bestond er eerst “wat interpretatieverschil” tussen haar en de minister. “Ik denk dat dat er nu niet meer is”, voegde ze eraan toe.
De burgemeester stelt dat Van Weel haar juridische opvatting inmiddels deelt. “De minister deelt inmiddels onze opvatting”, zei ze. “Hij erkent dat wij simpelweg niet mogen optreden omdat er geen wettelijke grond is.” Volgens haar kan de gemeente niet zomaar ingrijpen omdat bepaalde uitingen als schokkend of verwerpelijk worden ervaren. Daarvoor moet een wettelijke bevoegdheid bestaan.
´De Tweede Kamer wist het donders goed´
Halsema begrijpt naar eigen zeggen niet waarom sommige Kamerleden haar toch zo fel bekritiseerden. “Ze wisten het en ze weten het”, zei ze over de kennis van de parlementariërs. Volgens de burgemeester hadden ook verschillende hoogleraren zich over de kwestie uitgesproken en haar uitleg over de wettelijke beperkingen ondersteund.
“Dus de Tweede Kamer wist het. De Tweede Kamer wist het donders goed”, vervolgde ze. “Maar men heeft ervoor gekozen om het op te spelen, om te beschadigen.” Daarmee suggereert Halsema dat de kritiek niet alleen voortkwam uit onenigheid over de wet, maar ook politieke gevolgen moest hebben voor het Amsterdamse bestuur.
Volgens de burgemeester is dat schadelijk voor het gezag van de gemeente. Ze vindt dat bestuurders niet verantwoordelijk kunnen worden gehouden voor het uitblijven van maatregelen waarvoor ze juridisch geen ruimte hebben. De kritiek raakt volgens haar daarmee aan de manier waarop het stadsbestuur zijn werk kan uitvoeren.
Zorgen over de Joodse Amsterdammers
Halsema maakt zich vooral zorgen over de gevolgen van de politieke discussie voor de Joodse inwoners van Amsterdam. Zij hebben volgens haar al te maken met angst en onzekerheid. Op een emotioneel beladen dag als 7 oktober kan de indruk ontstaan dat het stadsbestuur onvoldoende heeft gedaan om hen te beschermen.
“Wat ik nog erger daaraan vind is dat de al angstige Joodse bevolking in Amsterdam, op een zo emotionele dag, de indruk krijgt van Tweede Kamerleden dat wij lui zijn geweest”, zei ze. Ze verwerpt het beeld dat de gemeente uit politieke overwegingen zou hebben nagelaten in te grijpen. Volgens haar was de juridische ruimte bepalend voor het optreden.
Gemeente veroordeelde de uitingen al eerder
Halsema benadrukte dat de gemeente niet stil bleef na de gebeurtenissen op de Dam. Op 7 oktober publiceerde Amsterdam een verklaring die mede was ondertekend door de hoofdofficier van justitie. Daarin sprak het stadsbestuur zijn afschuw uit over de uitingen en over het feit dat de Dam, bij het Nationaal Monument, daarvoor werd gebruikt.
Volgens Halsema was de morele afkeuring dus vanaf het begin duidelijk. De burgemeester en de Amsterdamse politiechef keken volgens haar met grote afschuw naar de steunbetuigingen aan Hamas. De discussie gaat volgens haar niet over de vraag of zulke uitingen verwerpelijk zijn, maar over de vraag of de gemeente op basis van de wet mocht ingrijpen.
Politieke discussie nog niet voorbij
Volgens Halsema is het verschil van inzicht met minister Van Weel inmiddels opgelost. Zij zegt dat de minister na hun gesprek erkent dat er geen wettelijke grond was om tegen de betrokken uitingen op te treden. Daarmee lijkt de juridische discussie tussen de burgemeester en de minister volgens haar tot een einde te zijn gekomen.
Of de Tweede Kamer die uitleg volledig overneemt, is nog niet duidelijk. Halsema blijft erbij dat de Kamer vooraf wist welke beperkingen voor de gemeente golden en dat de kwestie vervolgens politiek is opgevoerd. Haar boodschap is helder: de gemeente moet zich aan de wet houden, ook wanneer er grote maatschappelijke verontwaardiging bestaat over wat er tijdens een demonstratie wordt geroepen of getoond.
Bronnen en credits
Bron: Telegraaf
