Het kabinet-Jetten presenteert op Prinsjesdag 2026 een begroting die burgers op tal van plekken raakt. Snijbloemen, alcohol en brandstof worden duurder, terwijl starters op de woningmarkt en lagerinkomens ook een plaatsje in het pakket krijgen. Als minderheidskabinet heeft het kabinet zich vooraf niet verzekerd van een meerderheid in de Tweede Kamer, maar dat weerhoudt het er niet van tientallen concrete plannen op tafel te leggen.
Zorg wordt duurder, maar ook ruimer gefinancierd
De meest directe klap voor huishoudens komt uit de zorghoek. Het eigen risico stijgt volgend jaar van 385 euro naar bijna 400 euro. Dat is voor het eerst in elf jaar dat dit bedrag omhooggaat. Tegelijkertijd trekt het kabinet 400 miljoen euro uit om ouderen een gratis vaccinatie tegen gordelroos aan te bieden. Daarmee probeert het kabinet de pijn deels te verzachten.
Bovendien wordt structureel 162 miljoen euro vrijgemaakt voor de voorbereiding op toekomstige pandemieën. Daarvan gaat naar verwachting zo’n 122 miljoen euro naar de versterking van de GGD. Ook trekt het kabinet de komende twee jaar telkens 2 miljoen euro uit voor de bestrijding van exotische muggen, zoals de tijgermug. Dit jaar zijn al achttien besmettingen gemeld met het westnijlvirus, waarbij zeker drie mensen zijn overleden.
Bloemen, bier en benzine: dagelijkse boodschappen worden kostbaarder
Wie een bosje bloemen koopt of een ballonvaart boekt, betaalt volgend jaar meer. Het btw-tarief op snijbloemen en ballonvaarten stijgt van 9 naar 21 procent. Daarnaast worden alcoholaccijnzen vanaf volgend jaar automatisch geïndexeerd, waardoor een biertje of glas wijn structureel duurder wordt.
Ook aan de pomp verandert er iets. Sinds 2022 hield het kabinet de accijns op benzine en diesel kunstmatig laag om huishoudens te helpen. Dat beleid wordt nu afgebouwd. Het kabinet trekt nog wel 750 miljoen euro uit om de overgang te verzachten, maar de korting verdwijnt geleidelijk.
Defensie groeit fors, militairen krijgen nieuwe uitrusting
Het defensiebudget stijgt volgend jaar van 26,8 miljard euro naar 28,9 miljard euro, een toename van 2,1 miljard euro. Daarmee groeit de begroting minder snel dan in het afgelopen jaar, toen de stijging nog 3,4 miljard bedroeg. Ruim 14 miljard euro van het totale budget gaat naar materieel, innovatie en vastgoed. Daarnaast vloeit ruim 3 miljard euro naar steun aan Oekraïne.
Binnen Defensie krijgen militairen volgend jaar nieuwe radio’s om in het veld beter te kunnen communiceren. Omdat het personeelsbestand fors moet groeien, worden opleidingen ingekort. Het kabinet wil zo sneller nieuwe militairen inzetbaar maken.
Woningmarkt en starters centraal in investeringsplan
Het kabinet trekt de komende jaren 7 miljard euro uit voor de volkshuisvesting. Dat geld moet nieuwe bouwprojecten van de grond tillen die zonder steun niet rendabel zijn. Daarnaast kunnen gemeenten hiermee sneller grond aankopen voordat speculanten toeslaan. Die grond is bestemd voor woningbouw, nieuwe wegen en de aanleg van stroomkabels.
Starters die net te weinig verdienen voor een eerste huis, kunnen bovendien een beroep doen op het Nationaal Fonds Betaalbare Koop. Dat fonds krijgt 100 miljoen euro extra. Tegelijkertijd pakt het kabinet de energierekening aan voor lage inkomens. Er komt opnieuw een Noodfonds Energie van 193 miljoen euro, goed voor steun aan ongeveer een half miljoen huishoudens.
Belastingen: werkenden iets beter af, ouderen inleveren
De arbeidskorting stijgt met 173 euro. Daardoor houden werkenden iets meer netto loon over. Ook daalt het belastingtarief in de eerste schijf met 0,06 procentpunt. Echter, om die maatregelen te financieren, bevriest het kabinet de grens voor het hoge belastingtarief van 49,5 procent. Die grens blijft staan op 78.426 euro per jaar, terwijl hij normaal meestijgt met de inflatie.
Ouderen worden harder geraakt. De ouderenkorting daalt met 100 euro. Bovendien verdwijnt per 1 januari 2028 de aftrek van specifieke zorgkosten uit de inkomstenbelasting. Chronisch zieken worden hiervoor wel gecompenseerd. Daarvoor is 350 miljoen euro gereserveerd. Tegelijkertijd gaat de AOW niet versneld omhoog, zoals eerder beloofd, en wordt de WW-duur voorlopig niet ingekort van twee naar één jaar. Dat voornemen is een jaar uitgesteld.
Onderwijs en veiligheid krijgen extra middelen
In het onderwijs legt het kabinet de nadruk op taal en rekenen. Scholen ontvangen volgend jaar gezamenlijk 500 miljoen euro, dat verplicht besteed moet worden aan het verbeteren van lezen, schrijven en rekenen. Dat komt neer op minimaal 206 euro per leerling. Daarnaast komt er meer dan 10 miljoen euro voor AI in de klas, onder de noemer veilig en verantwoord gebruik.
Ook op het gebied van veiligheid investeert het kabinet. De AIVD krijgt volgend jaar 25 miljoen euro extra. In 2030 is dat opgelopen tot het dubbele. Bovendien richt het kabinet een nieuwe organisatie op die buitenlandse manipulatie van de democratie moet opsporen. Die organisatie krijgt jaarlijks 10 miljoen euro. Burgerschapsonderwijs via ProDemos krijgt tevens 5 miljoen euro per jaar extra.
Klimaat en mobiliteit: miljarden, maar toch te weinig
Voor verduurzaming stelt het kabinet in totaal 6 miljard euro beschikbaar. Bedrijven kunnen rekenen op 1,6 miljard euro. Huishoudens die een warmtepomp aanschaffen of hun huis isoleren, krijgen toegang tot een subsidiepot van 500 miljoen euro. Het kabinet wil daarmee de energietransitie versnellen zonder burgers volledig op eigen kosten te laten zitten.
Het Mobiliteitsfonds krijgt tot en met 2040 in totaal 5 miljard euro extra. Toch is dat ver van voldoende. Het kabinet heeft eerder zelf berekend dat er 80 miljard euro nodig is om wegen, spoorlijnen en vaarroutes op peil te brengen. Later dit najaar volgt een lijst met infrastructuurprojecten die niet doorgaan. De vliegbelasting gaat omlaag voor vluchten van meer dan 5.500 kilometer, waarmee Nederland aansluit bij het Duitse niveau.
Alle plannen van het kabinet-Jetten moeten nog door de Tweede Kamer. Als minderheidskabinet heeft het geen gegarandeerde meerderheid achter de meeste voorstellen. De komende maanden wordt duidelijk welke maatregelen daadwerkelijk worden aangenomen en welke sneuvelen in het debat.
Bronnen en credits
Foto: Bundels eurobiljetten op een tafel — GreenZeb (bron), CC BY-SA 4.0
