Verkenner Ahmed Aboutaleb heeft D66 in Den Haag onder druk gezet. De voormalige burgemeester van Rotterdam doet een uitdrukkelijk beroep op de partij om haar eerdere weerstand te laten varen en toch met Hart voor Den Haag aan tafel te gaan. Dat maakt de coalitievorming in de hofstad er niet eenvoudiger op, want D66 heeft tot nu toe stevig vastgehouden aan haar eigen standpunt. De vraag is of het dringende advies van Aboutaleb genoeg gewicht heeft om die blokkade te doorbreken.
Twee grootste partijen, één groot meningsverschil
Hart voor Den Haag en D66 zijn na de gemeenteraadsverkiezingen uitgegroeid tot de twee grootste partijen van de stad. Samen beschikken ze over 24 van de 45 raadszetels, wat precies genoeg is voor een meerderheid. Dat maakt een coalitie tussen de twee partijen wiskundig gezien de meest logische uitkomst. Toch liep het al vroeg in het formatieproces vast, omdat D66 bezwaar maakte tegen directe onderhandelingen met de partij van Richard de Mos.
D66 stelde namelijk dat Hart voor Den Haag eerst moest praten met de VVD, DENK en het CDA. Volgens de partij liggen die drie inhoudelijk dichter bij De Mos, gezien hun gedeelde prioriteiten voor de stad. Ook die combinatie telt overigens precies 24 zetels. Daarnaast opperde D66 een derde optie: een college van Hart voor Den Haag samen met PRO, de fusiebeweging van voormalig GroenLinks en PvdA. Die mogelijkheid sneuvelde echter meteen, omdat PRO iedere samenwerking met De Mos categorisch uitsluit.
Aboutaleb negeert het verzoek van D66 bewust
Verkenner Aboutaleb heeft in zijn advies opvallend genoeg níet gekeken naar de coalitievariant die D66 uitdrukkelijk had voorgesteld, namelijk Hart voor Den Haag samen met VVD, DENK en CDA. Als verklaring daarvoor wijst hij erop dat Hart voor Den Haag zelf primair met D66 wil onderhandelen. Daarmee kiest Aboutaleb dus expliciet de kant van de grootste partij boven het scenario dat de tweede partij had aangedragen. Dat is een opmerkelijke positiebepaling voor een verkenner, die normaal gesproken alle opties evenwichtig weegt.
Bovendien doet Aboutaleb een uitgesproken moreel appel op D66. Onderhandelen met Hart voor Den Haag “doet recht aan de uitslag van de verkiezingen: de twee grootste partijen van de stad stropen de mouwen op en gaan de inwoners van Den Haag dienen”, aldus de voormalige Rotterdamse burgemeester. Daarmee plaatst hij het verkiezingsresultaat boven de inhoudelijke bezwaren die D66 tot nu toe heeft aangevoerd. Hij voegt eraan toe dat beide partijen later kunnen bekijken of zij nog andere partijen bij de coalitie willen betrekken.
Hart voor Den Haag reageert verheugd
Hart voor Den Haag reageert positief op het advies van de verkenner. De partij van Richard de Mos zegt ervan uit te gaan dat de gesprekken met D66 na het paasweekend kunnen starten. Daarmee toont de partij weinig twijfel over de richting die Aboutaleb aanwijst. Bovendien signaleert Hart voor Den Haag nadrukkelijk openheid voor een bredere coalitie: de partij is bereid om later eventueel één of meerdere andere partijen aan te sluiten, om zo te komen tot een breed gedragen college. Dat is een relevante toevoeging, omdat een coalitie van slechts twee partijen met precies 24 zetels kwetsbaar is.
D66 zwijgt vooralsnog
Wat opvalt, is dat D66 tot dusver geen publieke reactie heeft gegeven op het advies van Aboutaleb. Daarmee laat de partij de druk vooralsnog op zich afkomen zonder direct te reageren. Of D66 bereid is haar standpunt te herzien, is op dit moment onduidelijk. De inhoudelijke bezwaren die de partij eerder aanvoerde, lijken niet volledig van tafel. Toch plaatst het advies van de verkenner D66 in een lastige positie: wie zich verzet tegen het advies, stelt zich bloot aan het verwijt de democratische uitslag te negeren.
Een patstelling die de stad blokkeert
De situatie in Den Haag illustreert hoe moeizaam de lokale coalitievorming kan verlopen, zelfs wanneer een wiskundige meerderheid voor de hand ligt. De combinatie van persoonlijke weerstand, inhoudelijke meningsverschillen en politieke positionering heeft de formatiegesprekken wekenlang geblokkeerd. Aboutaleb treedt als verkenner nu op als breekijzer, maar zijn advies is niet bindend. D66 heeft formeel de vrijheid om het naast zich neer te leggen, al zou dat politiek gezien een kostbare keuze zijn.
Bovendien schuilt er een principieel vraagstuk achter de patstelling. D66 wees eerder op de inhoudelijke afstand tot Hart voor Den Haag, zonder die afstand precies te omschrijven. Tegelijkertijd heeft het kiezerspubliek in Den Haag beide partijen het sterkst beloond. Verkenner Aboutaleb acht dat een doorslaggevend argument, juist omdat een bestuur voor de stad dient te stoelen op de wil van de kiezer.
Wat nu voor de hofstad
De bal ligt nu bij D66. Als de partij het advies van Aboutaleb overneemt, kunnen de gesprekken met Hart voor Den Haag na het paasweekend beginnen. In een later stadium kunnen andere partijen worden aangehaakt, wat de coalitie stabieler en breder gedragen zou maken. Doet D66 dat niet, dan dreigt een nieuwe impasse in de Haagse coalitievorming. Hoe de partij zich zal opstellen, wordt in de komende dagen duidelijk. De stad wacht.
Bronnen en credits
Bronnen: Ditjes & Datjes, Nieuws.nl
