Kabinet laat spaarrente-plan los: ‘Kleine vermogens niet meer belasten’

Het kabinet heeft afstand genomen van het oorspronkelijke plan om extra belasting binnen te halen bij mensen met een kleine spaarpot. In de Tweede Kamer is nu een andere vraag aan de orde: waar moet het geld dan vandaan komen? Daarover zijn de partijen het niet eens. Een groep partijen wijst naar grootaandeelhouders, terwijl PRO de lasten vooral bij vermogenden en bedrijfswinsten wil leggen.

Van 60.000 naar 30.000 euro: wat het plan inhield

Het oorspronkelijke plan voorzag in een lagere grens voor belasting over spaargeld. Mensen die meer dan 30.000 euro op de bank hebben staan, zouden belasting gaan betalen over de spaarrente die ze ontvangen. Nu geldt nog een grens van 60.000 euro. Een kleinere spaarpot dan voorheen zou dus onder het belaste vermogen komen te vallen.

Het gaat om een verlaging van de vrijstelling met de helft. Daarmee zouden volgens de berichtgeving over het plan honderdduizenden kleine spaarders en beleggers meer belasting gaan betalen. Juist die groep is nu het centrale punt in het debat in Den Haag.

Kabinet kiest een andere route

Het kabinet heeft het idee om kleine vermogens zwaarder te belasten inmiddels losgelaten. Het wil wel de belasting voor ondernemers en grootaandeelhouders aanpassen. Het kabinet verwacht daar meer belasting te kunnen innen. Die aanpassing staat los van de vraag hoe het gat wordt gedicht dat ontstaat nu kleine spaarders worden ontzien.

Verantwoordelijk staatssecretaris Eelco Eerenberg (D66) verwelkomde alle alternatieven uit de Kamer. Een voorkeur voor een van de varianten gaf hij niet. Daarmee ligt de keuze voorlopig bij de Kamer en de onderhandelingen in en rond de coalitie.

Wie moet het geld ophoesten?

De coalitiepartijen D66, VVD en CDA zouden eerder niet vanzelfsprekend op één lijn zitten met de oppositie. Toch benoemen VVD en CDA nu zelf de grootaandeelhouders als bron van extra inkomsten, samen met JA21, SGP en ChristenUnie. Daarmee ontstaat een brede groep voor dit alternatief.

VVD, CDA, JA21, SGP en ChristenUnie willen extra belasting ophalen bij grootaandeelhouders. Zo hopen ze te voorkomen dat mensen met een kleinere spaarpot volgend jaar en het jaar daarop vermogensbelasting moeten gaan betalen. De partijen zoeken dus een andere bron voor de inkomsten die het oorspronkelijke plan moest opleveren.

Linkse oppositiepartij PRO kiest een bredere aanpak. Die partij wil dat de extra belasting in ieder geval wordt gehaald bij vermogenden en uit de winst van bedrijven. Het verschil zit daarmee niet in het doel, namelijk kleine spaarders ontzien, maar in de doelgroep die de rekening krijgt.

Scherpe kritiek tijdens de Financiële Beschouwingen

Tijdens de Algemene Financiële Beschouwingen was er weinig enthousiasme voor het oorspronkelijke plan. JA21, ChristenUnie en SGP zagen het niet zitten en ook PRO was er principieel tegen. Daarmee leek een Kamermeerderheid voor het plan uit zicht.

SGP-Kamerlid Flach noemde het plan ‘een boete op spaarzaamheid of succesvol ondernemen’. JA21-Kamerlid Hoogeveen vond het ‘desastreus voor de ambitie om meer Nederlanders hun spaargeld te laten beleggen’. Beide Kamerleden wezen daarmee op het effect voor mensen die zelf iets hebben opgebouwd.

Coalitie toont zich flexibel

Na een spervuur van vragen zeiden coalitiepartijen D66, VVD en CDA bereid te zijn naar andere oplossingen te kijken. CDA-Kamerlid Van Dijk zei: ‘Ook wij vinden dit een ongelukkig puntje.’ Daarmee kwamen de partijen die het kabinet steunen zichtbaar in beweging.

Die bereidheid is nog geen besluit. Welke alternatieve dekking uiteindelijk wordt gekozen, is niet bekend. Dat laat ook de opstelling van de staatssecretaris zien, die alle opties verwelkomt zonder er een te kiezen.

Vermogenswinstbelasting als langere lijn

Los van de discussie over kleine spaarders wil de coalitie vanaf 2028 een vermogenswinstbelasting invoeren op aandelen, obligaties en tweede huizen. Vanaf 2030 moeten ook cryptomunten onder die heffing vallen. Veel partijen zijn daar positief over. Na jarenlange discussie zou er daarmee eindelijk een oplossing komen voor het politieke probleem rond box 3.

De vraag over de kleine spaarders gaat dus vooral over de periode vóór die hervorming. Het gaat om volgend jaar en het jaar daarop, waarin de nieuwe heffing er nog niet is. Juist voor die tussenperiode zoeken de partijen een oplossing.

Belastingplan en inkomstenbelasting

Het debat over box 3 speelt in een bredere strijd over de financiën van het kabinet. De oppositie is kritisch over de miljarden die het kabinet volgend jaar wil binnenhalen door de inkomstenbelasting te verhogen. Ook JA21 en PRO steunen het kabinet alleen als die verhoging wordt teruggeschroefd. Hoe de coalitie een meerderheid voor het Belastingplan wil krijgen, blijft daardoor onduidelijk.

De Kamer krijgt te maken met een nauwe afbakening: de oplossing moet alleen gelden voor volgend jaar en het jaar daarop. Tot die tijd is de vermogenswinstbelasting nog niet ingevoerd. De fiscale kant ligt bij staatssecretaris Eerenberg, die verantwoordelijk is voor fiscaliteit.

Wat er nog volgt

Op de tweede dag van de Algemene Financiële Beschouwingen reageren minister Heinen van Financiën en staatssecretaris Eerenberg op de vragen uit de Kamer. Dat vormt het startschot voor verdere onderhandelingen. Vanaf half oktober praat de Tweede Kamer over het Belastingplan, waarin wordt afgesproken hoe de overheid de komende jaren belastingen binnenhaalt.