Premier Rob Jetten vindt dat de Amerikaanse president Donald Trump zich niet op de juiste manier uitlaat over de Oekraïense president Volodymyr Zelensky. Dat zei hij vrijdagochtend in Brussel, voorafgaand aan de tweede dag van de EU top. Volgens Jetten heeft Trump er zelf ook belang bij dat Oekraïne voldoende steun krijgt om zich tegen Rusland te verdedigen.
De Nederlandse premier wil bovendien dat Europa een actieve rol speelt in de diplomatieke spanningen tussen Washington en Kyiv. Tijdens de Europese top gaat het daarom niet alleen over extra steun voor Oekraïne, maar ook over de vraag hoe de Europese leiders moeten omgaan met de ingewikkelde relatie tussen de Verenigde Staten en Oekraïne.
Trump noemt Poetin makkelijker om mee te onderhandelen
Aanleiding voor de reactie van Jetten is een uitspraak van Trump in de nacht van donderdag op vrijdag. De Amerikaanse president zei dat zakendoen met de Russische president Vladimir Poetin makkelijker is dan met Zelensky. Die vergelijking kwam op een moment waarop Europese leiders juist wilden benadrukken dat Oekraïne op hun steun kan blijven rekenen.
Jetten reageerde terughoudend op de woorden van Trump. Volgens hem zijn er de afgelopen anderhalf jaar vaker moeilijkheden geweest in de diplomatieke verhouding tussen Washington en Kyiv. Hij ziet de uitspraak daarom als een nieuwe hobbel in een langer bestaand patroon, en niet direct als bewijs dat de Amerikaanse koers tegenover Oekraïne volledig is veranderd.
Jetten begrijpt de reactie van Zelensky
De premier heeft begrip voor het feit dat Zelensky fel reageert op de uitspraken van Trump. Oekraïne bevindt zich volgens Jetten al jarenlang in een verschrikkelijke oorlog. Het land heeft niet zelf voor die strijd gekozen, maar moet zich verdedigen om zijn bestaan en zijn grenzen te beschermen.
Daarbij wijst Jetten erop dat Poetin volgens hem geen bereidheid toont om serieus over vrede te onderhandelen. Zolang die houding aanhoudt, heeft Oekraïne weinig andere mogelijkheden dan de strijd voort te zetten om het eigen grondgebied te verdedigen. Vanuit dat perspectief vindt Jetten de scherpe reactie van de Oekraïense president begrijpelijk.
Europa moet beide kanten blijven aanspreken
Jetten ziet voor Europa een belangrijke rol weggelegd in de diplomatieke situatie. Hij benadrukt dat de Europese landen ervoor moeten zorgen dat alle betrokken partijen de ernst van de situatie blijven inzien. Daarmee wil hij voorkomen dat de spanningen tussen Washington en Kyiv verder oplopen en de samenwerking onder druk komt te staan.
De premier verwacht bovendien dat Trump uiteindelijk opnieuw meer steun voor Oekraïne zal uitspreken. Volgens Jetten heeft ook de Amerikaanse president er belang bij dat Oekraïne wordt geholpen. Dat gezamenlijke belang ziet hij als een belangrijk uitgangspunt voor de Europese diplomatieke inspanningen.
Zelensky sluit aan bij de Europese top
Zelensky zou vrijdagochtend kort aanschuiven bij de EU top. Jetten beschouwt dat als een gelegenheid voor de Europese leiders om duidelijk te maken dat zij achter Oekraïne staan. Hij vindt het belangrijk dat de lidstaten hun steun aan de Oekraïense president zichtbaar maken.
Daarnaast wil de premier met Zelensky bespreken welke aanvullende steun Europa kan bieden. Het overleg moet volgens hem dus meer opleveren dan alleen een symbolisch signaal. Tegelijkertijd verwacht hij niet dat het gesprek onmiddellijk tot nieuwe concrete toezeggingen zal leiden.
Teleurstelling over extra financiële steun
Jetten riep zijn Europese collega’s donderdag al op om meer financiële steun aan Oekraïne beschikbaar te stellen. De reacties op dat voorstel hebben hem vooralsnog niet tevreden gesteld. Hij sprak openlijk zijn teleurstelling uit en had naar eigen zeggen op meer bereidheid van de andere EU leiders gehoopt.
Op militair gebied ziet hij wel aanknopingspunten. Volgens Jetten zullen verschillende landen binnenkort aanvullende militaire steun aankondigen. Hij maakte niet bekend welke landen dat zijn of hoeveel geld en materieel ermee gemoeid zijn. Wel ziet hij de aangekondigde steun als een teken dat de Europese betrokkenheid bij Oekraïne blijft bestaan.
Vrijdag nog geen nieuwe concrete toezeggingen
Jetten verwacht niet dat de Europese leiders vrijdag al besluiten nemen over een nieuwe ronde concrete hulp aan Oekraïne. Voor hem ligt de nadruk vooral op overleg met Zelensky en op het bepalen van een gezamenlijke Europese aanpak voor de diplomatieke spanningen.
De premier wil vooral bespreken hoe Europa moet omgaan met de ingewikkelde situatie die door de recente uitspraken van Trump is ontstaan. De Europese landen willen Oekraïne blijven steunen, maar moeten tegelijkertijd rekening houden met hun relatie met de Verenigde Staten. Hoe dat evenwicht de komende weken wordt vormgegeven, zal moeten blijken.
Bronnen en credits
Bron: NOS
