De man die leiding geeft aan het kabinet blijkt zelf de regels te omzeilen die zijn eigen overheid hanteert. Premier Rob Jetten laat berichten op sociale media schrijven met behulp van kunstmatige intelligentie, zo meldt de Volkskrant op 15 september 2026. Dat is opmerkelijk, omdat de Rijksoverheid haar ambtenaren nadrukkelijk instrueert om terughoudend te zijn met het klakkeloos overnemen van door AI gegenereerde teksten. De onthulling gooit meteen een schaduw over het imago van een kabinet dat al worstelt met serieuze uitdagingen.
Overheidsrichtlijn staat haaks op werkwijze premier
Volgens de Volkskrant handelt Jetten daarmee in strijd met instructies die de Rijksoverheid zelf heeft opgesteld. Een richtlijn van het ministerie van Binnenlandse Zaken schrijft voor dat door AI gegenereerde content niet een-op-een mag worden overgenomen. Ambtenaren krijgen dus expliciet te horen: gebruik AI als hulpmiddel, maar neem de output nooit blindelings over. De premier van Nederland blijkt deze instructie echter naast zich neer te leggen bij zijn eigen communicatie op sociale media.
De kwestie raakt daarmee aan een fundamenteel principe van overheidscommunicatie. Namelijk: wie bepaalt de norm, en wie houdt zich eraan? De overheid heeft de afgelopen jaren stevig ingezet op beleid rondom kunstmatige intelligentie. Transparantie en verantwoord gebruik zijn daarin kernwoorden. Dat de premier zelf afwijkt van die normen, roept daardoor direct vragen op over consistentie binnen het kabinet-Jetten.
Kabinet al onder vuur vanwege infrastructuurkeuzes
De onthulling over het AI-gebruik van Jetten valt samen met andere kritiek op het minderheidskabinet. Rond Prinsjesdag blijkt namelijk ook uit stukken van het ministerie van Infrastructuur en Waterstaat dat grote infrastructuurinvesteringen worden uitgesteld. Volgens De Telegraaf maakt het kabinet dit jaar slechts 1,5 miljard euro extra vrij voor groot onderhoud. Dat staat in schril contrast met de berekende behoefte: tot 2040 is naar schatting 80 miljard euro nodig voor het op peil houden van wegen, bruggen en spoorlijnen.
Minister Vincent Karremans van Infrastructuur en Waterstaat erkent dat een groot deel van de Nederlandse infrastructuur dateert uit de jaren zestig en zeventig. Die veroudering vraagt om ingrijpend onderhoud en vernieuwing. Toch heeft hij daarvoor slechts beperkte middelen. Tot en met 2040 komt er in totaal 5,1 miljard euro bij in het Mobiliteitsfonds. Dat is beduidend minder dan wat experts en belanghebbenden nodig achten.
Scepsis over ‘fooitje’ voor regionale bereikbaarheid
Staatssecretaris Annet Bertram van CDA, verantwoordelijk voor Spoor, wil met 300 miljoen euro de regionale bereikbaarheid verbeteren. Hoewel zij zelf aangeeft daar blij mee te zijn en stevige stappen te kunnen zetten, klinkt in Den Haag veel scepsis. Critici omschrijven het bedrag als een ‘fooitje’, onvoldoende om de uitdagingen op het terrein van regionaal openbaar vervoer serieus aan te pakken. Werkgevers, provincies en gemeenten laten bovendien weten dat zij vrezen dat Nederland door het gebrek aan grootschalige investeringen verder vastloopt.
De kritiek richt zich ook op de zogenoemde herprioritering die Karremans en Bertram doorvoeren. Daarbij verschuift geld van nieuwe aanleg naar vernieuwing en onderhoud. Hoewel dat op zichzelf verdedigbaar is, vrezen betrokkenen dat dit betekent dat Nederland structureel achterblijft bij de infrastructuur die nodig is voor de toekomst. Bovendien worden op deze manier miljarden projecten die al gepland stonden, opnieuw uitgesteld of zelfs geschrapt.
AI-kwestie raakt kern van politiek leiderschap
Terug naar het AI-dossier: de kwestie rond Jetten is meer dan een technische beleidsdiscussie. Het gaat om geloofwaardigheid. Een premier die zijn burgers en ambtenaren vraagt om verantwoord met kunstmatige intelligentie om te gaan, maar zelf die standaard niet haalt, stuurt een dubbelzinnig signaal. Vertrouwen in de overheid hangt mede af van het idee dat leiders zich aan dezelfde regels houden als de rest. Dat fundament staat nu ter discussie.
Bovendien roept het vragen op over de communicatiestrategie van het kabinet. Worden andere berichten van bewindspersonen ook deels door AI geschreven? En zo ja, weten de betrokken ministers dan wat de Rijksoverheid zelf voorschrijft? De Volkskrant heeft met haar onthulling een debat in gang gezet dat het kabinet moeilijk kan negeren.
Druk op kabinet stapelt zich op na Prinsjesdag
Het minderheidskabinet-Jetten had na Prinsjesdag al te maken met forse kritiek op de financiële keuzes. Bezuinigingen, uitgestelde investeringen en een beperkt budget voor urgente dossiers zoals infrastructuur maken het kabinet kwetsbaar. Daar komt nu bovenop de kwestie rondom het AI-gebruik van de premier zelf. Tegenstanders hebben daarmee opnieuw munitie in handen.
Daarnaast zet ook het luchtvaartbeleid kwaad bloed. De vliegbelasting op vluchten van meer dan 5.500 kilometer gaat omlaag, tot op het niveau van Duitsland. Tegelijkertijd komt er 45 miljoen euro beschikbaar voor een fonds van Schiphol, waarmee luchtvaartmaatschappijen worden gestimuleerd om duurzamere brandstof bij te mengen. Critici zien daarin een inconsistente boodschap: bezuinigen op publieke voorzieningen, maar subsidies geven aan de luchtvaartsector.
Het kabinet heeft op de AI-onthulling nog niet publiekelijk gereageerd. Daarmee groeit de druk op premier Jetten om duidelijkheid te geven over zijn werkwijze en de richtlijnen die zijn eigen overheid opstelt. De komende dagen zal duidelijk worden of het kabinet een verklaring geeft of de kwestie probeert te laten overwaaien.
Bronnen en credits
Bronnen: Telegraaf.nl, Volkskrant
