Justitie ziet vrouwenhaat in RoddelPraat-aflevering: ‘De grens van strafbare belediging’

Het Openbaar Ministerie vervolgt Jan Roos en Dennis Schouten, de presentatoren van RoddelPraat, voor belediging van twee vrouwen. Volgens het OM waren hun uitspraken vernederend en seksistisch en was er sprake van vrouwenhaat. De zaak dient voor een meervoudige kamer, dus voor drie rechters. Op 13 oktober staan de twee voor de rechtbank in Groningen. De kernvraag is of hun opmerkingen satire waren of de grens van strafbare belediging overschreden.

Een aflevering uit 2024 over twee vrouwen

De vervolging gaat over een RoddelPraat-aflevering uit 2024. Daarin werd besproken hoe Milo van de YouTube-groep Bankzitters met twee vrouwen naar bed zou zijn geweest. Vervolgens toonden de presentatoren foto’s van de twee vrouwen. Daarna volgde een reeks beledigingen aan hun adres. Roos noemde de vrouwen onder meer ‘vadsige olifanten’ met ‘haar op de poes’.

De aflevering stond ongeveer 23 uur online en werd toen offline gehaald. Dat had volgens de beschikbare informatie niets te maken met de grappen over de vrouwen. Aanleiding was dat Wilfred Genee dreigde met een rechtszaak, omdat in dezelfde aflevering ook een fragment te zien was van zijn dochter die ruzie had op school. Een week later boden de makers hun excuses aan.

Wat het OM het duo verwijt

Het OM maakte op vrijdag 25 bekend dat het Roos en Schouten gaat vervolgen, twee jaar na de uitzending. In een eigen bericht noemt justitie de opmerkingen vernederend en seksistisch en spreekt het van ‘pure vrouwenhaat’. Ook legt het OM een verband tussen RoddelPraat en geweld tegen vrouwen in Nederland. Dat zijn zware kwalificaties voor opmerkingen in een roddelprogramma.

De vervolging betreft belediging van de twee vrouwen. Of de uitspraken daadwerkelijk strafbaar zijn, moet de rechter vaststellen. Het OM zelf kiest in zijn communicatie wel een opvallend scherpe toon over de zaak.

Roos: ‘cabaret’ en beperkte vrijheid van meningsuiting

Roos wijst de kwalificatie van het OM af. Hij noemt het besluit ‘cabaret’ en vindt het belachelijk dat hij na een paar grappen in een satirisch programma voor een meervoudige kamer moet verschijnen. Zijn tirade over de vrouwen noemt hij zelf niet per se smaakvol. ‘Vrijheid van meningsuiting wordt steeds vaker beperkt’, zegt hij.

Grappen over vrouwen betekenen volgens Roos niet automatisch dat iemand vrouwen haat. Hij trekt een vergelijking met mannen: ‘Als je grappen maakt over dikke mannen, is dat toch ook niet meteen mannenhaat?’ Ook de koppeling met geweld tegen vrouwen vindt hij onterecht. In RoddelPraat is volgens hem nergens opgeroepen tot geweld.

Drie rechters en honderden andere zaken

Roos richt zijn kritiek ook op de inzet van justitie. Hij vraagt zich af of drie rechters voor deze zaak wel in verhouding staat tot de capaciteit die justitie heeft. Volgens hem liggen er vanwege capaciteitsproblemen honderden andere zaken te wachten. Ook Schouten zegt het gevoel te hebben dat het OM een agenda tegen RoddelPraat heeft. Hij wijst daarbij op eerdere zaken rond het programma en de eerdere arrestatie van Roos, en vindt ook de manier waarop het OM zich nu uitlaat opvallend.

Schouten: ‘Satire is satire bij ons’

Schouten bestrijdt nadrukkelijk dat hij en Roos vrouwen haten of gewelddadig zijn tegen vrouwen. Hij vreest dat mensen die RoddelPraat niet kennen door de zware woorden van het OM een verkeerd beeld van hen krijgen. ‘Mensen kunnen nu denken dat wij vrouwen haten of gewelddadig zijn tegen vrouwen’, zegt hij.

Tegelijk geeft hij toe dat ze in de bewuste uitzending te ver zijn gegaan. Bij een nieuwe montage zou hij de beledigingen een stuk korter maken. De namen van de vrouwen hadden volgens hem wel nieuwswaarde. Dat de uitspraken daarom strafbaar zijn, vindt hij niet. ‘Satire is satire bij ons als wij pogen grappig te zijn’, zegt hij. Destijds dacht hij nooit dat de uitspraken strafbaar konden zijn.

Geen contact met de vrouwen, geen telefoontjes van journalisten

Persoonlijk contact met de vrouwen is er volgens Schouten nooit geweest, ook niet na de excuses. Roos stelt dat geen enkele journalist hen voorafgaand aan de berichtgeving over de vervolging heeft benaderd. ‘Geen enkele journalist heeft ons gebeld. Nul’, zegt hij. Zij kwamen aan het woord toen Reality FBI de presentatoren rechtstreeks om een reactie vroeg.

Teeuwen reageert met sarcasme

Ook cabaretier Hans Teeuwen heeft het nieuws over de vervolging gevolgd. In een video reageert hij met veel sarcasme. ‘Afschuwelijke berichten in het nieuws’, begint hij. ‘De homo-acceptatie holt achteruit, steeds meer mannen vinden het acceptabel om hun vrouw te slaan. Ik denk: godverdomme, hoe komt dat toch?’

Volgens Teeuwen heeft dat ‘sowieso niks met de islam te maken, want dat zou racistisch zijn’. Hij zegt blij te zijn dat het OM ‘eindelijk ingrijpt’, en noemt daarbij dat justitie Roos heeft aangeklaagd. Het is een sarcastische opmerking, geen letterlijk gemeende steun voor de vervolging.

Teeuwen kent het spanningsveld zelf

Dat Teeuwen zich laat horen, is niet verrassend. Hij geldt als voorvechter van het vrije woord. In het verleden werd meermaals aangifte tegen hem gedaan, onder meer over uitspraken over de Turkse president Erdogan. Begin maart 2024 volgde bovendien een politie-inval in zijn huis, naar aanleiding van een satirisch filmpje waarin hij burgemeester Femke Halsema imiteerde.

De rechter beslist

Of de uitspraken onder satire vallen of dat de grens van strafbare belediging is overschreden, bepaalt uiteindelijk de rechter. Op 13 oktober staan Roos en Schouten daarvoor terecht in Groningen. Dan blijkt of de zware woorden van het OM standhouden of dat de rechtbank het verweer van de presentatoren volgt.