De Tweede Kamer heeft deze week reces, maar volgens PRO partijleider Jesse Klaver is dit juist het moment om achter de schermen belangrijke politieke afspraken te maken. Hij wil dat premier Rob Jetten nog deze week met hem om de tafel gaat om te onderhandelen over het belastingplan. Klaver deed zijn oproep tijdens een partijbijeenkomst in Amsterdam.
Aanleiding is het ontbreken van een meerderheid voor het belastingpakket van het kabinet. Volgens Klaver is er nog altijd onvoldoende duidelijkheid over de steun die nodig is om de plannen door beide Kamers te loodsen. Hij vindt dat er niet langer gewacht kan worden en neemt daarom zelf het initiatief om het gesprek met de premier te openen.
Klaver wil het reces benutten voor onderhandelingen
De timing van de oproep is bewust gekozen. Tijdens het reces komt de Tweede Kamer niet bijeen voor reguliere debatten en stemmingen. Daardoor ontstaat er ruimte voor politieke gesprekken buiten de plenaire zaal.
Klaver wil die periode gebruiken om afspraken te maken voordat het debat over de belastingen verdergaat. Na het reces staat de agenda alweer snel vol. Op maandag 26 oktober wordt het debat over de belastingen hervat. De stemmingen over het belastingplan zijn gepland voor 12 november.
Dat betekent dat er nog maar enkele weken zijn om voldoende steun te verzamelen. Voor het kabinet is dat een belangrijk probleem, omdat het niet over een vaste meerderheid beschikt en voor belangrijke voorstellen afhankelijk is van oppositiepartijen.
´Als het kabinet stilvalt, moet het initiatief van ons komen´
Klaver maakte tijdens zijn oproep duidelijk waarom hij zelf de eerste stap wil zetten. ´Als het kabinet stilvalt, moet het initiatief van ons komen´, verklaarde de partijleider.
Met die uitspraak geeft hij aan dat PRO niet wil afwachten totdat het kabinet met nieuwe voorstellen komt. De uitnodiging aan Jetten is tegelijkertijd een signaal dat de oppositie bereid is om te onderhandelen, maar dat daar wel inhoudelijke afspraken tegenover moeten staan.
Het ontbreken van een meerderheid maakt de positie van het kabinet kwetsbaar. Zonder voldoende steun dreigt het belastingplan niet op de gewenste manier door het parlement te komen. Klaver wil daarom duidelijkheid over de bereidheid van het kabinet om de plannen aan te passen.
Lagere lasten op arbeid als voorwaarde voor steun
PRO heeft al langer duidelijk gemaakt onder welke voorwaarden de partij het belastingplan zou kunnen steunen. Klaver herhaalde dat zijn partij bereid is mee te werken als de belastingdruk op arbeid omlaag gaat en de grootste vermogens meer gaan bijdragen.
´Het kabinet bereid is om de lasten op arbeid te verlichten door van de allerrijksten een eerlijke bijdrage te vragen´, is de kern van zijn boodschap.
De partij wil daarmee een verschuiving in de belastingdruk bereiken. Mensen die werken zouden minder zwaar belast moeten worden, terwijl mensen met de grootste vermogens een grotere bijdrage leveren aan de overheidsinkomsten.
Of het kabinet bereid is om aan die voorwaarden tegemoet te komen, is nog niet duidelijk. Evenmin is bevestigd dat Jetten de uitnodiging heeft aanvaard. Voorlopig staat er ook nog geen overleg gepland.
Bezwaren tegen belastingmaatregelen voor ondernemers en aandelen
PRO heeft vooral moeite met twee onderdelen van het belastingplan. Het eerste betreft de voorgenomen belastingverlaging voor directeur grootaandeelhouders. Dat zijn ondernemers die een groot aandelenbelang hebben in hun eigen onderneming.
Volgens de lijn die Klaver verdedigt, past een belastingverlaging voor deze groep niet bij het uitgangspunt dat mensen met de grootste financiële draagkracht meer zouden moeten bijdragen.
Daarnaast is PRO kritisch over het plan om belasting op gerealiseerde winst uit aandelen versneld te heffen, in plaats van belasting te baseren op winst die alleen op papier bestaat. Ook dit onderwerp kan tijdens eventuele onderhandelingen aan bod komen.
De partij wil dat het kabinet de verschillende maatregelen opnieuw bekijkt. De precieze uitkomst hangt af van de ruimte die beide partijen tijdens de gesprekken bereid zijn te bieden.
Eerdere voorstellen van het kabinet waren onvoldoende
Het kabinet heeft de afgelopen tijd zelf geprobeerd steun te vinden bij oppositiepartijen. Daarvoor kwamen voorstellen op tafel over koopkracht, vermogensbelasting en sociale zekerheid. De bedoeling was om voldoende draagvlak te creëren voor de inkomsten en uitgaven van de overheid in het komende jaar.
Die toenadering bleek voorlopig niet voldoende om zowel linkse als rechtse oppositiepartijen achter de plannen te krijgen.
Wel kwam het kabinet PRO op een belangrijk punt tegemoet. De voorgenomen bezuinigingen op sociale zekerheid zijn voorlopig geparkeerd. Dat besluit werd door PRO positief ontvangen, maar bleek niet genoeg om de partij ook steun te laten toezeggen voor het volledige belastingpakket.
De nieuwe oproep van Klaver moet duidelijk maken of er op andere onderdelen wel overeenstemming mogelijk is.
PRO en Volt kunnen doorslaggevend zijn
Bij de onderhandelingen over de begrotingen en belastingen voor volgend jaar trekt PRO samen op met Volt. Die samenwerking kan een belangrijke rol spelen bij de parlementaire behandeling van de kabinetsplannen.
Als beide partijen hun steun geven, kan er volgens de aangeleverde informatie een meerderheid ontstaan in zowel de Tweede als de Eerste Kamer. Daarmee zijn de gesprekken voor het kabinet van groot belang.
De steun van PRO en Volt is echter niet vanzelfsprekend. De partijen willen eerst duidelijkheid over de inhoud van het pakket en de mogelijke aanpassingen. Voor Klaver is het daarom belangrijk om rechtstreeks met Jetten te bespreken welke concessies het kabinet bereid is te doen.
Eerdere botsing over de gewenste meerderheid
De huidige oproep sluit aan bij eerdere kritiek van Klaver op de koers van de premier. Tijdens de Algemene Politieke Beschouwingen op 17 september noemde hij het ´heel zorgelijk´ dat Jetten bleef vasthouden aan zijn wens om brede steun voor de kabinetsplannen te krijgen.
Klaver vond dat de premier duidelijker moest aangeven welke politieke richting hij wilde kiezen. Jetten antwoordde destijds dat Klaver die vraag al vaker had gesteld en dat hij zijn antwoord niet zou veranderen. Hij bleef streven naar brede steun.
Het is nog niet duidelijk of de premier inmiddels bereid is om zijn aanpak aan te passen. Zijn reactie op de nieuwe uitnodiging kan daar meer inzicht in geven.
Beslissende weken voor het belastingplan
De komende dagen moet duidelijk worden of Jetten ingaat op het verzoek van Klaver. De PRO partijleider wil nog tijdens het herfstreces beginnen met onderhandelen.
Daarbij staat vooral de vraag centraal of het kabinet bereid is de lasten op arbeid te verlagen en tegelijkertijd een grotere bijdrage van de allerrijksten te vragen. Voor PRO vormt dat een belangrijke voorwaarde om steun aan het belastingplan te kunnen overwegen.
Na het reces volgt op 26 oktober het vervolg van het belastingdebat. Op 12 november staan de stemmingen gepland. Tegen die tijd zal duidelijk moeten zijn of het kabinet voldoende steun heeft verzameld.
De komende onderhandelingen kunnen daarom bepalend worden voor de toekomst van het belastingpakket. Voorlopig ligt de uitnodiging bij Rob Jetten, die moet beslissen of hij nog deze week met Klaver om tafel gaat.
Bronnen en credits
Bron: NRC
