FVD en BBB verwerpen AIVD-analyse over ‘remigratie’: ‘Normale term, geen extremisme’

Het kabinet neemt een analyse van de AIVD en de NCTV over de normalisering van rechts-extremisme serieus, maar twee partijen in de Tweede Kamer trekken fel van leer tegen de manier waarop hun taalgebruik daarin wordt geduid. FVD en BBB gebruiken de term ‘remigratie’ in hun verkiezingsprogramma en zeggen daarmee vrijwillige terugkeer te bedoelen. De diensten waarschuwen dat rechts-extremisten juist dit soort woorden gebruiken om hun ideeën acceptabeler te maken. Premier Jetten noemde de analyse op zijn wekelijkse persconferentie een ‘hele serieuze waarschuwing’, maar bij FVD en BBB stuit die framing op stevig verzet.

De AIVD en de NCTV brachten deze week een analyse naar buiten waarin staat dat rechts-extremisten via politiek, media en demonstraties hun extreme ideeën normaliseren. Daarbij zouden zij aan ‘façadepolitiek’ doen: door een zachtere versie van hun denkbeelden te presenteren, worden die voor grotere groepen acceptabeler. Termen als ‘remigratie’ en ‘omvolking’ spelen daarin volgens de diensten een rol, omdat ze een betekenis kunnen hebben die extremer is dan vaak wordt toegegeven. Minister Van Weel van Justitie vindt het belangrijk dat de diensten dit onder de aandacht brengen. Als mensen doorzien wat er gebeurt, wordt volgens hem het risico kleiner dat ze zich laten verleiden.

FVD noemt eigen uitleg ‘glashelder’

Bij Forum voor Democratie valt de conclusie van de diensten niet in goede aarde. Kamerlid Schenk noemt de uitleg van zijn partij over remigratie ‘glashelder’: het gaat om het actief ondersteunen van mensen die hier niet aarden bij hun terugkeer, op vrijwillige basis. Als de AIVD of, in zijn woorden, ‘journalistiek’ daar iets anders in wil zien, is dat volgens Schenk aan hen. Over de analyse van de diensten zelf is hij nog stelliger: die is volgens hem ‘op geen enkele wijze serieus te nemen’.

Vermeer: ‘Never nooit niet doen’

Ook BBB-leider Vermeer wil zijn taalgebruik niet aanpassen. Volgens hem is remigratie ‘gewoon een normale term’, die volgens hem wordt misbruikt door rechts-extremisten. Op de vraag of hij zijn woordkeuze zou heroverwegen, reageert hij fel: “Dan ga ik me aanpassen aan rechts-extremisten, dat ga ik never nooit niet doen.” Tegelijkertijd benadrukt Vermeer dat hij extremisme niet wil bagatelliseren. “We moeten altijd waakzaam zijn voor welke vorm van extremisme dan ook, of dat nou links, rechts of midden is”, zei hij.

Diensten: betekenisverschil doet er niet toe

Voor rechts-extremisten is het volgens de AIVD en de NCTV niet relevant wat FVD en BBB precies met de term bedoelen. De diensten stellen dat zij het gangbaar worden van het woord remigratie juist zien als een succesvolle normalisering van hun eigen gedachtegoed, ongeacht de intentie van de partijen die het gebruiken. Daarmee plaatsen de diensten het woordgebruik van gevestigde partijen nadrukkelijk binnen hun analyse van normalisering, ook al erkennen ze niet dat FVD of BBB zelf extremistisch zouden zijn.

Kamervragen en gevolgen op universiteit

De discussie kreeg de afgelopen dagen een politiek staartje. Volgens De Dagelijkse Standaard stelde FVD-Kamerlid Iem Al Biyati 32 Kamervragen over het rapport, waaronder de vraag of het wenselijk is dat inlichtingendiensten oordelen over het gedachtegoed van democratisch gekozen partijen. Diezelfde bron meldt dat de Radboud Universiteit na het verschijnen van het rapport een nationalistische studentenvereniging weerde van haar introductiemarkt. Deze gevolgen zijn vooralsnog alleen door één bron gemeld en niet elders bevestigd.

Kwesties rond FVD-kandidaten

De analyse van AIVD en NCTV gaat volgens de NOS ook over politieke partijen die van binnenuit worden beïnvloed, bijvoorbeeld doordat rechts-extremisten er lid van worden of functies bekleden. Bij FVD zou dat het geval zijn geweest met een kandidaat voor de gemeenteraadsverkiezingen die ook verkiesbaar was geweest voor de neonazistische Nederlandse Volks-Unie. Ook de Nijmeegse voorzitter van de Groot-Nederlandse Studentenvereniging stond op een FVD-lijst; deze vereniging is door de AIVD en de NCTV als rechts-extremistisch bestempeld. Kamerlid Schenk ziet daarin geen probleem. “Wij huisvesten mensen die zich committeren aan ons programma”, zei hij daarover.

Van Weel wijst geen partijen aan

Minister Van Weel vindt dat alle politieke partijen de analyse zouden moeten lezen en er hun voordeel mee moeten doen. Welke partijen zich in het bijzonder aangesproken zouden moeten voelen, laat hij in het midden, net als de diensten zelf deden. “Ik ga niet allerlei politieke partijen becommentariëren”, zei de minister. Het kabinet kondigde naar aanleiding van het rapport geen concrete maatregelen aan.

Daarmee blijft de discussie voorlopig een verbale krachtmeting tussen de inlichtingendiensten en de partijen die zich in hun analyse herkennen, zonder dat er nieuwe regels of ingrepen op tafel liggen. FVD en BBB houden vast aan hun eigen uitleg van remigratie, terwijl AIVD en NCTV benadrukken dat het effect van het woordgebruik voor extremisten zwaarder weegt dan de bedoelde intentie erachter.