Vandaag Inside velt hard oordeel over tafelgast: ‘Ander vak’

Frank van Leeuwen maakte onlangs zijn opwachting als tafelgast bij Vandaag Inside, het populaire SBS-praatprogramma. Dat bezoek had beter kunnen verlopen. Want zijn grootste pleitbezorger in medialand, Johan Derksen, was na afloop opmerkelijk kritisch. De 77-jarige opiniemaker sprak zonder omhaal zijn teleurstelling uit, en daarmee stak hij het programma zelf in een opmerkelijk daglicht.

De man die Van Leeuwen de hemel in had geprezen

Het maakt het verhaal des te opmerkelijker: Johan Derksen was de afgelopen tijd bepaald geen neutrale waarnemer als het om Frank van Leeuwen ging. Volgens Mediacourant prees hij de 31-jarige presentator regelmatig. Hij zag in hem zelfs een potentiële nieuwe Jeroen Pauw. Die loftuitingen maakten Van Leeuwen tot een van de meest opvallend geprezen televisietalenten van het moment. Des te harder klinkt het nu Derksen zijn mening bijstelt.

Want na het optreden als tafelgast bij Vandaag Inside klonk er een andere Derksen. Niet langer de enthousiasteling die een talent de lucht in stak, maar een kritische televisieman die botweg vaststelde dat de 31-jarige WNL-presentator hem had teleurgesteld. Dat contrast, tussen eerdere lof en actuele kritiek, vertelt iets over de hoge verwachtingen waarmee Van Leeuwen aan de Vandaag Inside-tafel schoof.

Derksen is duidelijk: ‘Aan tafel niks te melden’

Derksen stak zijn oordeel niet onder stoelen of banken. “Die jongen viel me heel erg tegen”, zei hij in zijn eigen programma. En vervolgens, even onomwonden: “Aan tafel had hij niks te melden.” Dat zijn stevige woorden, zeker uit de mond van iemand die kort daarvoor nog vol bewondering was. Daarmee bevestigde hij ook het eerdere oordeel van mediacriticus Victor Vlam, die Van Leeuwen al als “erg saai” had betiteld.

Derksen voegde daar een verklaring aan toe die de kern raakt van wat er mis was. “Dat is natuurlijk een ander vak”, zei hij, verwijzend naar het verschil tussen presenteren en als uitgesproken tafelgast fungeren. Een presentator leidt gesprekken. Een tafelgast moet juist meningen inbrengen, provoceren, scherp reageren. Dat zijn fundamenteel andere rollen. Dat onderscheid bleek bij Van Leeuwen pijnlijk zichtbaar.

Wat er aan de Vandaag Inside-tafel misging

Derksen beschreef concreet wat hem stoorde. Zodra het gesprek aan tafel wat scherper werd, reageerde Frank van Leeuwen te voorzichtig. Derksen illustreerde dat met een terugdeinsende beweging en zei: “Dan denk ik: je bent nog niet droog achter de oren, jongen. Nog even wat vlieguren maken.” Dat is kritiek die verder gaat dan een enkele slechte avond. Het suggereert een patroon, een onvolwassenheid in het genre.

Presentator Wilfred Genee schaarde zich achter het oordeel van Derksen. Hij stelde dat Van Leeuwen simpelweg geen meningmaker is, maar een presentator. “Hij is ook geen meningmaker. Hij is een presentator”, aldus Genee, volgens Mediacourant. Derksen beaamde dat direct. De twee waren het erover eens: de kracht van Van Leeuwen ligt in het leiden van gesprekken, niet in het voeren ervan als gast.

De leeftijdsdrempel die Derksen noemde

Derksen deed ook een uitspraak over leeftijd en rijpheid in televisierland. Hij stelde dat hij 40 jaar beschouwt als het punt waarop iemand een volwassen talkshow kan hanteren. Frank van Leeuwen is 31. Daarmee positioneerde Derksen hem als iemand die nog een weg te gaan heeft, ook al erkende hij tegelijkertijd het presentatietalent van de jonge WNL-ster. Het is een nuance die Derksen zorgvuldig aanlegde: de lof voor de presentator bleef overeind, de kritiek gold de tafelgast.

Bovendien stuurde Derksen een duidelijk signaal af richting toekomstige uitnodigingen. Hij stelde dat Van Leeuwen niet aan die tafels moet aanschuiven. Dat is een opmerkelijke uitspraak, temeer omdat het over zijn eigen programma gaat. Derksen formuleert daarmee zelf de grens van wat hij als passend beschouwt voor de televisiepersoonlijkheid die hij eerder zo warm aanbeval.

Twee disciplines, één televisiepersoonlijkheid

Het debat rond Frank van Leeuwen legt een bredere kwestie bloot in televisieland. Presentatoren en tafelgasten zijn zelden dezelfde persoon. De vaardigheden overlappen, maar de vereisten lopen uiteen. Een goede presentator brengt rust, structuur en overzicht. Een goede tafelgast brengt onrust, scherpe hoeken en uitgesproken standpunten. Vandaag Inside is bij uitstek een programma waar het tweede type gevraagd wordt.

Dat Johan Derksen dit nu openlijk benoemt over iemand die hij eerder zo enthousiast prees, zegt iets over hoe hij de televisiewereld beoordeelt. Hij maakt een strikte scheiding tussen talent voor het presenteren en geschiktheid als talkshowgast. Voor Van Leeuwen is dat een heldere boodschap: zijn toekomst ligt achter de camera, niet ernaast. Derksen blijft daarin overigens welwillend. De lof voor het presentatietalent is niet verdwenen, alleen de context is bijgesteld.

Wat nu voor de WNL-presentator

Voor Frank van Leeuwen is dit een ongemakkelijk publiek moment. Bekritiseerd worden is nooit prettig, zeker niet door iemand die je net nog had opgehemeld. Toch biedt het ook duidelijkheid. Derksen ziet in hem een getalenteerde presentator die nog moet groeien. Dat is geen afdanking, maar een plaatsbepaling. De vraag is hoe Van Leeuwen zelf op de kritiek reageert en of hij, zoals Derksen suggereert, de vlieguren gaat maken die hem verder brengen in het vak.