Schrijfster en cabaretière Paulien Cornelisse is op woensdag 30 september 2026 op 50-jarige leeftijd overleden aan de gevolgen van kanker. Ze stierf in het Antoni van Leeuwenhoek-ziekenhuis in Amsterdam. Haar management en uitgeverij maakten het nieuws woensdagmiddag bekend, waarna het Nederlandse theater- en boekenveld haar herdacht.
Cornelisse groeide uit tot een van de herkenbaarste stemmen van het land. Ze combineerde cabaret, columns, boeken en televisiewerk met een droge, eigenzinnige humor. De aflevering van De slimste mens, waarin ze jurylid was, werd woensdagavond uit respect niet uitgezonden. Haar loopbaan laat zich daarom op meerdere fronten terugkijken.
Een bekendmaking met warme woorden van haar management
Haar management reageerde bij de bekendmaking met een uitgesproken eerbetoon. ‘Met de dood van Paulien Cornelisse verliest Nederland een van haar slimste, creatiefste en meest eigenzinnige kunstenaars’, liet het weten. Het zijn woorden die de plaats van Cornelisse in het culturele leven goed samenvatten.
Bij haar overlijden waren haar geliefden bij haar, aldus haar management. Cornelisse leed al enige tijd aan kanker. Het verlies kwam voor veel kijkers en lezers hard aan, omdat ze tot kort daarvoor nog actief was op televisie. Haar beeld bleef wekelijks in de huiskamer aanwezig, ook toen haar ziekte al speelde.
Doorbraak op het cabaretpodium
Cornelisse maakte zich eerst een naam in het cabaret. In 2007 werd ze tweede op het Leids Cabaret Festival, een van de belangrijkste springplanken voor beginnende theatermakers. Daarmee trok ze de aandacht van een publiek dat haar zelfspot en scherpe observaties al snel waardeerde.
Drie jaar later won ze met haar voorstelling Dagbraken een andere belangrijke cabaretprijs: Neerlands Hoop. De prijs bevestigde haar status als nieuwe stem in het vak. Haar theatershow Maar ondertussen wordt als eerbetoon door de NPO uitgezonden, zodat een groot publiek haar werk nog eens kan zien.
Een voorstelling die er nooit kwam
In augustus 2024 maakte Cornelisse zelf bekend dat ze kanker had. Ze werkte op dat moment aan haar nieuwe voorstelling Komma. Vanwege de diagnose werd die voorstelling nog voor de première afgezegd. Het was een abrupt einde van een project waar ze veel energie in had gestoken.
Toch bleef ze zichtbaar op andere plekken. Haar schrijfwerk en haar televisierol bleven bestaan, en het publiek volgde haar daarbij. Dat ze ook tussen behandelingen in actief bleef, past bij het beeld dat collega’s van haar schetsten: een vrouw die energiek was en vol plannen zat.
Het debuut dat haar beroemd maakte
Als schrijfster brak ze in 2009 door met de bestseller Taal is zeg maar mijn ding. Voor dat debuutwerk ontving Cornelisse na 4,5 jaar een Platina boek, uitgereikt voor meer dan 500.000 verkochte exemplaren. De verkopen liepen daarna verder op tot circa 700.000 exemplaren.
Het boek gaf haar een groot lezerspubliek buiten het theater. In de jaren daarna volgden meer boeken, waaronder bundels met columns. Haar stijl bleef herkenbaar: speels, scherp en vol taalobservaties. Daardoor wist ze lezers aan zich te binden die haar eerst alleen van het podium kenden.
Columns voor NRC en de Volkskrant
Cornelisse had lange tijd een column in het NRC en later ook in de Volkskrant. Die stukjes hielpen haar voortdurend zichtbaar te blijven bij een breed publiek. Haar columnbundel In het kort verscheen daarna als boek en bleek een geliefde keuze onder lezers.
Ook haar boeken waarin een cavia een hoofdrol speelt, vonden hun weg naar het publiek. Bij haar derde nominatie voor de NS Publieksprijs won ze die prijs vorig jaar met De verwarde cavia – terug op kantoor. De erkenning kwam laat, maar werd breed gedeeld.
Jurylid in De slimste mens
In 2025 werd Cornelisse jurylid in De slimste mens. Ze volgde in die rol Maarten van Rossem op. Het derde seizoen met haar als jurylid wordt momenteel uitgezonden. In de meest recente afleveringen verscheen ze met hoedjes en mutsjes, omdat ze door haar chemotherapie haar haar had verloren.
Drie seizoenen lang vormde ze een duo met presentator Herman van der Zandt. Hij is naar eigen zeggen ‘ongelofelijk verdrietig’. ‘Paulien was lief, grappig en ook, zelfs tussen behandelingen in, geweldig energiek’, zei hij. ‘Altijd positief en vol met plannen en verhalen. Ik ga haar enorm missen.’
Uitzendingen aangepast na haar overlijden
De aflevering van de NPO 1-quiz van woensdagavond werd geschrapt, in overleg met de familie. De omroep volgde daarmee de wens om het moment van verlies niet te laten samenvallen met een reguliere uitzending. Om de achterstand in te halen, komen er vrijdag twee afleveringen op tv.
Cornelisse is daardoor de komende weken nog wekelijks te zien in het programma. Voor kijkers is dat een dubbel gevoel: een vertrouwd gezicht op het scherm, terwijl ze niet meer onder ons is. Het programma geeft haar werk daarmee een plek die past bij haar rol in de quiz.
Wat blijft van haar werk
Haar nalatenschap bestaat uit cabaretvoorstellingen, bestsellers, columns en een televisierol die ze met veel energie vervulde. De prijzen die ze won, van Neerlands Hoop tot de NS Publieksprijs, laten zien hoe breed haar werk werd gewaardeerd. Haar boeken blijven verkrijgbaar en haar shows blijven terug te zien.
De komende weken biedt De slimste mens nog gelegenheid om haar in actie te zien. Voor lezers blijft er een oeuvre dat generaties kan bereiken. Haar uitgever en management benadrukken haar creativiteit en eigenzinnigheid, kwaliteiten die in alles wat ze maakte zichtbaar bleven.
