Wie betaalt het gat na geschrapte WW- en WIA-bezuinigingen? Kabinet zoekt steun links én rechts: ‘Daar zullen we moeten doorpraten’

Het minderheidskabinet heeft de geplande bezuinigingen op de WW en de WIA geschrapt en verliest daarmee een groot struikelblok voor de begroting. PRO-leider Jesse Klaver maakte dat bekend na een telefoongesprek met premier Rob Jetten (D66). De vraag is nu wie de rekening betaalt en of het kabinet ook rechts van het midden steun vindt.

Het telefoontje dat de bezuinigingen schrapte

“Ik ben zojuist gebeld door de premier en mij is bevestigd dat alle bezuinigingen op sociale zekerheid van tafel zijn. Dus de bezuiniging op de WIA, op de WW, die zijn definitief van tafel”, zei Klaver. Hij noemde het ‘hartstikke goed nieuws’. Volgens hem is het ‘een grote overwinning voor al die mensen in Nederland die hebben gestaakt, die actie hebben gevoerd’. Zijn conclusie: ‘als je samen optrekt en je rug recht houdt’, kun je veel bereiken.

Een bezuiniging van zo’n 6 miljard

Het kabinet wilde oorspronkelijk zo’n 6 miljard euro bezuinigen op de AOW, de WW en de WIA. Dat plan viel bij de Tweede Kamer slecht en leidde tot woede. Een deel ervan, de bezuiniging op de AOW, was al tijdens Prinsjesdag geschrapt. Met het besluit over de WW en de WIA is het hele pakket nu van tafel.

PRO steunt Sociale Zaken, meer nog niet

Het schrappen heeft direct gevolgen voor de Kamerbehandeling. Volgens Klaver steunt zijn partij de begroting van het ministerie van Sociale Zaken en Werkgelegenheid. PRO had altijd gevraagd om het schrappen van de bezuinigingen op de sociale zekerheid. Over de andere begrotingen en het belastingplan zijn nog geen afspraken gemaakt.

Over de toekomst van de vermogensbelasting, ook wel box 3, is evenmin overeenstemming. “Daar zijn we nog niet tevreden dus daar zullen we ook moeten doorpraten”, zei Klaver.

Een kabinet met 66 zetels

Het minderheidskabinet steunt op slechts 66 zetels in de Tweede Kamer. Dat maakt het afhankelijk van oppositiepartijen. Ook voor de kabinetsplannen in de Eerste Kamer is de steun van PRO van belang.

Een totaaldeal met PRO werd tot nu toe telkens afgehouden door de VVD. Het kabinet hoopt aan de rechterkant op steun van JA21 en de SGP, maar die klinken een stuk minder positief. De vraag is of het kabinet vaker zaken gaat doen met PRO en Volt, of toch de rechtse oppositie probeert te winnen voor lastige dossiers als box 3 en de koopkrachtplannen.

Box 3 per 2028

Het kabinet wil per 2028 een vermogenswinstbelasting invoeren die ook voor aandelen geldt. Die brengt minder geld op dan het huidige systeem. Om dat gat te vullen wordt onder meer het belastingvrije rendement verlaagd van 1800 naar 1000 euro. Beleggers en spaarders betalen daardoor sneller en meer belasting dan nu. De formele plannen waren op dat moment nog niet openbaar; het kabinet zou later die dag een brief sturen.

Verder wil het kabinet dat eigenaren en directeuren van een bv zichzelf meer winst laten uitkeren. De belasting daarop gaat daarvoor vier jaar omlaag. Tegelijk wordt het bedrag dat ondernemers met belastingvoordeel uit hun eigen bv kunnen lenen verlaagd van 500.000 naar 100.000 euro.

Koopkracht en dekking

Ook de koopkrachtplannen voor volgend jaar veranderen licht. De grens voor het hoogste belastingtarief van 49,5 procent gaat omhoog van 78.426 naar 80.578 euro. Wie meer verdient, betaalt over een groter deel van het inkomen het lagere tarief. Om dat op te vangen, wordt de geplande verhoging van de arbeidskorting beperkt. Voor huishoudens met een laag inkomen valt de verwachte koopkrachtstijging daardoor iets lager uit: 0,1 procent in plaats van 0,2 procent.

Hoe het schrappen van de bezuinigingen precies wordt betaald, is nog onduidelijk.

Vakbonden schorten acties op

De vakbonden FNV, CNV en VCP reageerden meteen. Omdat de bezuinigingen helemaal van tafel zijn, schorten zij hun acties tegen de kabinetsplannen op. De bonden zijn bovendien weer bereid om met het kabinet te praten over hervormingen.

Rechts is nog niet overtuigd

Aan de rechterkant is de reactie terughoudender. Voor JA21 is de box 3-wijziging ‘onacceptabel’. De SGP is nog niet ‘onverdeeld enthousiast’. Volt is nog niet zover als PRO. De ChristenUnie noemt de plannen ‘een stap in onze richting’ en ziet ‘aanknopingspunten om verder te praten’. Volgens de partij zet het kabinet stappen waar ze al langer om vraagt, zoals dat mensen die werken om rond te komen en mensen met pech niet de sluitpost van de begroting worden.

Wat het kabinet nu nog moet regelen

De komende dagen moet duidelijk worden welke richting het minderheidskabinet kiest. Om te beginnen moet de brief met de formele plannen laten zien hoe het kabinet het schrappen van de bezuinigingen en de box 3-plannen wil betalen. Daarna volgen de gesprekken met PRO, Volt en de rechtse oppositie over de overige begrotingen en het belastingplan. Klaver houdt vast aan zijn standpunt over box 3: ‘daar zullen we ook moeten doorpraten’.