De rechtbank in Utrecht sprak dinsdag van een “heftige en trieste zaak”. Tijdens een eerste voorbereidende zitting kwamen schokkende details naar buiten over de brandaanval op het Smaragdplein in april. Het slachtoffer, een 69-jarige man zonder benen, verkeerde op het moment van de aanval in levensgevaar. Hij revalideert inmiddels thuis, maar het herstel is zwaar.
Wat er die dag op het Smaragdplein gebeurde
Volgens de tijdens de zitting besproken lezing hingen de twee verdachten op 14 april bij een supermarkt aan het Smaragdplein rond. Ze zouden er in de hoop zijn geweest geld of boodschappen te krijgen van winkelend publiek. Een getuige had gezien dat er ruzie ontstond binnen het groepje, hoewel de aanleiding daarvoor onduidelijk blijft. Vervolgens zou één van de mannen de winkel zijn ingegaan.
Op bewakingsbeelden zou te zien zijn dat diezelfde man naar buiten kwam met een fles spiritus. Daarop zou hij de inhoud in de nek van het slachtoffer hebben leeggegooid. Ook werd er iets naar hem gegooid, mogelijk een brandende sigaret. Daarna vertrokken de mannen eerst van het plein. Toen ze na enkele minuten terugkeerden, zou een van hen een folder hebben aangestoken en die op de man in de rolstoel hebben gegooid. De man vloog direct in brand.
Omstanders grepen in terwijl daders vertrokken
Het waren omstanders die direct in actie kwamen. Ze haalden het slachtoffer uit zijn rolstoel en bluste het vuur met kledingstukken en water uit de supermarkt. Daardoor werd erger voorkomen, al liep de 69-jarige desondanks zware verwondingen op. Na het incident werd hij overgebracht naar een brandwondencentrum, waar hij wekenlang behandeld werd.
De rechtbank stelde vast dat er sprake was van levensgevaar. Het slachtoffer liep over twintig procent van zijn lichaam derdegraads brandwonden op. Dat zijn de zwaarste brandwonden die iemand kan oplopen, waarbij de huid tot in de diepste lagen beschadigd raakt. De pijn die daarmee gepaard gaat, is moeilijk te beschrijven, aldus zijn advocaat.
Advocaat: ‘Brandwonden zijn heel pijnlijk, dat voel je 24 uur per dag’
De advocaat van het slachtoffer sprak namens hem tijdens de zitting. Ze vertelde dat de man inmiddels weer thuis is en revalideert. Toch verloopt dat herstel allesbehalve voorspoedig. “Brandwonden zijn heel pijnlijk, dat voel je 24 uur per dag“, zei ze. “Het gaat wisselend.” Het slachtoffer was zelf niet aanwezig bij de zitting. Dat gold ook voor de twee verdachten, Jan G. (55) en Andrzej K. (37 of 38 jaar oud, over de exacte leeftijd spreken de bronnen elkaar tegen).
De advocaat schetste daarmee een beeld van een herstelproces dat ver van eenvoudig is. Bovendien revalideert het slachtoffer thuis, terwijl de strafzaak nog in volle gang is. Dat zijn omstandigheden die de verwerking van het trauma er niet eenvoudiger op maken, al liet de advocaat zich niet verder uit over de emotionele toestand van haar cliënt.
Verdachten gaan naar het Pieter Baan Centrum
De twee verdachten blijven voorlopig vastzitten. Daarnaast zullen ze worden geobserveerd in het Pieter Baan Centrum, de forensisch psychiatrische instelling die onderzoek doet naar de geestgesteldheid van verdachten. Zulke observaties spelen een belangrijke rol bij de vraag of iemand volledig toerekeningsvatbaar is en welke straf of maatregel passend is. De resultaten van dat onderzoek zullen later in de procedure een rol spelen.
De volgende voorbereidende zitting staat gepland voor 13 oktober 2026. De rechtbank verwacht de zaak op zijn vroegst begin 2027 inhoudelijk te behandelen. Dat betekent dat het nog maanden duurt voordat er een uitspraak volgt over de rol en de verantwoordelijkheid van de twee mannen.
Reacties in Nederland waren geschokt
Toen het nieuws over de aanval in april naar buiten kwam, reageerden veel Nederlanders met ontzetting. Een weerloos persoon in een rolstoel, bewust in brand gestoken op een drukke locatie in een woonwijk: het beeld sloeg in als een bom. De beelden circuleerden snel op sociale media en leidden tot brede verontwaardiging. Inmiddels zijn er ruim drie maanden verstreken, maar de zaak trekt nog steeds veel aandacht.
De rechtbank omschreef de zaak dinsdag zelf als “heftig en triest”. Daarmee gaf ze woorden aan wat veel mensen bij het horen van de feiten voelden. Voor het slachtoffer is de realiteit echter concreter: elke dag pijn, een langzaam herstel en de wetenschap dat de rechtszaak nog lang niet voorbij is.
Lange weg naar de rechtszaal
De strafprocedure staat nog in de kinderschoenen. De voorbereidende zitting van dinsdag was de eerste in een reeks. Daarna volgt op 13 oktober een tweede voorbereiding, waarna de rechters bepalen wanneer de inhoudelijke behandeling kan beginnen. Pas dan komen vragen als schuld, opzet en strafmaat echt aan de orde. Bovendien wacht het resultaat van de observaties in het Pieter Baan Centrum, die mede bepalen hoe de verdachten juridisch worden beoordeeld.
Voor het slachtoffer betekent dit dat hij zijn herstel moet doorzetten terwijl de zaak zich langzaam door het systeem beweegt. Zijn advocaat hield het dinsdag kort maar treffend: het gaat wisselend, en de pijn houdt geen rekening met wat er in de rechtszaal gebeurt. De volgende hoorzitting op 13 oktober zal meer duidelijkheid geven over het verdere verloop van dit zware dossier.
Bronnen en credits
Bronnen: AD, Hart van Nederland
