Minderjarige Fransen en een vermoedelijke schutter: ‘Eerder al voor de rechter’

Twee minderjarige Fransen van 16 en 17 jaar, een 20-jarige Amsterdammer die al eerder terechtstond voor een schietincident, en verdachten uit landen als Algerije, Libië en Oekraïne. De groep die vastzit na het extreme geweld in het Gelderse Overasselt is opmerkelijk internationaal van samenstelling. Bovendien blijkt dat een deel van hen bij de politie al bekend was, ruim voordat het drama in Overasselt zich voltrok.

Beveiliger dood, agenten gewond

Bij de gewapende overval op een woning in Overasselt verloor de 51-jarige beveiliger Berry Leendersom het leven. Twee agenten die ter plaatse kwamen, raakten gewond in een kogelregen. Zij zijn buiten levensgevaar. De bewoners van de woning, onder wie Jan G. jr., slaagden erin te vluchten en zijn ondergedoken. Inmiddels zitten ruim dertig verdachten vast in verband met het onderzoek.

Het Openbaar Ministerie verdenkt alle aangehouden mannen van medeplegen van moord of doodslag, voorbereidingshandelingen voor gijzelingen en illegaal wapenbezit. Daarbij maakt het OM op dit moment juridisch nog geen onderscheid tussen de vermoedelijke schutters en de overige betrokkenen. Alle verdachten zitten in beperkingen, wat betekent dat zij vooralsnog geen contact mogen hebben met de buitenwereld.

Een internationaal gezelschap van jong en oud

De verdachtengroep bestaat voornamelijk uit Fransen en Nederlanders, aangevuld met mensen uit België, Algerije, Libië en Oekraïne. Opvallend is de leeftijdsspreiding: twee Franse verdachten zijn minderjarig, respectievelijk 16 en 17 jaar oud. De overige verdachten zijn tussen de 18 en 32 jaar. Daarmee gaat het deels om mannen die nog nauwelijks volwassen zijn, maar die door justitie worden verdacht van buitengewoon ernstige strafbare feiten.

Dossierstukken, waar het Algemeen Dagblad inzage in had, laten zien dat een deel van de verdachten al eerder in aanraking kwam met justitie. Veroordelingen, aanhoudingen en politiedossiers duiken op in de achtergronden van meerdere aangehouden mannen. De diversiteit van die eerdere zaken is opvallend: van gewelddadige gijzelingen tot WhatsAppfraude.

De vermoedelijke schutter en zijn schietverleden

De politie ziet een 20-jarige Amsterdammer als de vermoedelijke schutter van de beveiliger. Het gaat hierbij om een verdenking, geen bewezen feit. Toch is de achtergrond van deze verdachte veelzeggend. In december 2024 stond hij al voor de rechter vanwege een ander schietincident. Bovendien was hij daarvoor ook al bekend bij de recherche. Dat hij nu opduikt in een zaak waarbij een man om het leven is gekomen, past in het bredere patroon van zijn justitiële voorgeschiedenis.

Daarnaast zit er een andere Amsterdamse verdachte in de groep met een uitgebreid dossier. In juli 2024 was hij vermoedelijk betrokken bij de gewelddadige gijzeling van een bejaarde man in Amsterdam. Het slachtoffer werd bedreigd met een vuurwapen en mishandeld. De verdachte kreeg daarvoor vijftien maanden cel, waarvan zes voorwaardelijk. Kort na zijn vrijlating, in februari en maart 2025, werd hij opnieuw opgepakt. Deze keer op verdenking van wederrechtelijke vrijheidsberoving en oplichting. Hij zou zich hebben voorgedaan als iemand anders en daarbij 15.000 Amerikaanse dollar hebben buitgemaakt.

WhatsAppfraude als bijverdienste

Niet alle verdachten hebben een achtergrond in fysiek geweld. Anderen in de groep staan in de dossiers vanwege openlijke geweldpleging of juist klassieke WhatsAppfraude. Bij die laatste methode doet een verdachte zich voor als de zoon of dochter van het slachtoffer, via een appbericht met een onbekend nummer. Vervolgens komt een handlanger aan de deur om geld op te halen. Het is een vorm van oplichting die de afgelopen jaren sterk is toegenomen in Nederland en die relatief laagdrempelig is om uit te voeren.

Het gegeven dat sommige verdachten eerder actief waren in dit soort fraude, en nu worden verdacht van betrokkenheid bij een gewapende overval waarbij iemand om het leven is gekomen, tekent de breedte van de criminele achtergronden binnen de groep. Veroordeeld zijn voor die eerdere feiten zijn zij overigens niet allemaal: de bronnen maken onderscheid tussen verdenkingen en bewezen zaken, en die grens is in meerdere gevallen niet scherp.

Vragen over toezicht en recidive

De combinatie van eerdere dossiers, een recente veroordeling en opnieuw aanhouding roept vragen op over toezicht en reclassering. Wanneer iemand vijftien maanden krijgt voor een gewelddadige gijzeling en vervolgens kort na zijn vrijlating opnieuw wordt opgepakt, rijst de vraag welke voorwaarden er golden en of die effectief zijn nageleefd. Hetzelfde geldt voor de vermoedelijke schutter, die al eerder voor een schietincident terechtstond. Concrete reacties van toezichthoudende instanties zijn op dit moment nog niet beschikbaar.

Bovendien illustreert de internationale samenstelling van de groep de grensoverschrijdende dimensie van georganiseerde criminaliteit in Nederland. Dat twee van de verdachten minderjarig zijn en toch worden verdacht van betrokkenheid bij zo’n zware aanslag, maakt de zaak extra opmerkelijk. Hoe de minderjarigheid juridisch wordt meegewogen, is vooralsnog onduidelijk.

Onderzoek in volle gang

Het strafrechtelijk onderzoek naar het bloedbad in Overasselt is nog volop gaande. Alle verdachten zitten in beperkingen en het Openbaar Ministerie heeft nog geen definitieve aanklachten ingediend. De komende weken zullen meerdere inleidende zittingen volgen, waarbij de rechtbank beslist over het verdere voorarrest. De bewonerster plaatse, onder wie Jan G. jr., zijn nog altijd ondergedoken. Wanneer zij terugkeren en wat hun rol was in het geheel, behoort tot de openstaande vragen in een zaak die Nederland schokt.