Verhuurders en beleggers staan op de rem, en dat heeft directe gevolgen voor de woningmarkt. De Woonalliantie, een brede coalitie van partijen uit de vastgoed- en bouwsector, richt zich maandag rechtstreeks tot het kabinet-Jetten met een dringende boodschap: schrap de regels die investeringen in de weg staan, anders blijft de belofte van 100.000 nieuwe woningen per jaar een lege ambitie. De vraag is niet of het kabinet reageert, maar hoe snel.
Een coalitie trekt aan de bel
De Woonalliantie is geen kleine pressiegroep. De coalitie brengt partijen samen uit de huur- en koopsector, de bouw en de vastgoedwereld. Gezamenlijk hebben zij een directe vinger aan de pols van de woningmarkt. Hun boodschap aan Den Haag is duidelijk: de huidige regelgeving schrikt beleggers en verhuurders af, waardoor nieuwbouwprojecten niet van de grond komen.
De oproep komt op een moment dat de wooncrisis in Nederland al jaren aanhoudt. Wachtlijsten voor sociale huurwoningen groeien, koopprijzen blijven hoog en het aanbod van middenhuurwoningen slinkt. Bovendien hebben eerdere maatregelen, bedoeld om huurders te beschermen, ook geleid tot onbedoelde bijeffecten. Verhuurders verkochten woningen in plaats van ze te verhuren, waardoor het aanbod verder daalde.
De Woonalliantie stelt dat de overheid daarmee een probleem creëerde dat zij nu zelf moet oplossen. Investeringen in woningbouw vloeien niet vanzelf terug als het beleid ongewijzigd blijft. Daarvoor is, aldus de coalitie, een actieve koerswijziging nodig.
Ambitie van 100.000 woningen staat onder druk
Het kabinet-Jetten heeft de ambitie uitgesproken om jaarlijks 100.000 woningen te bouwen. Dat getal is niet willekeurig gekozen. Het sluit aan bij berekeningen van onder meer planbureau’s en woningmarktexperts, die stellen dat Nederland structureel kampt met een tekort van honderdduizenden woningen. Zonder aanzienlijke productie groeit dat tekort elk jaar verder.
De Woonalliantie erkent de urgentie van die ambitie, maar stelt nadrukkelijk dat de huidige beleidsomgeving het halen ervan onmogelijk maakt. De coalitie schrijft de haalbaarheid van 100.000 woningen per jaar toe aan één sleutelvoorwaarde: dat private partijen, dus beleggers en verhuurders, actief meedoen. Zonder hun investeringen is de overheid simpelweg niet in staat het benodigde volume te realiseren.
Bovendien geldt dat woningbouw tijd kost. Projecten die nu niet worden gestart vanwege onzekerheid over regelgeving, komen over drie tot vijf jaar niet beschikbaar. Dat tijdsverlies is nauwelijks in te halen. Daarom benadrukt de Woonalliantie dat ingrijpen nu nodig is, niet volgend jaar.
Welke regels staan er ter discussie
De beschikbare berichten specificeren niet welke regels de Woonalliantie precies als belemmerend aanwijst. Wel is bekend dat de afgelopen jaren verschillende maatregelen zijn ingevoerd die de positie van verhuurders raken. Denk aan regulering van het middenhuursegment, aanpassingen in het puntenstelsel en fiscale wijzigingen die verhuur minder rendabel maakten.
Die maatregelen waren deels ingegeven door de roep om betaalbare huurwoningen. Echter, critici stelden al bij invoering dat ze zouden leiden tot een terugloop van het aanbod. De Woonalliantie lijkt die kritiek nu te herhalen, ditmaal met de boodschap dat de gevolgen in de praktijk zichtbaar zijn geworden. Of en welke regelgeving daadwerkelijk wordt teruggedraaid, is aan het kabinet-Jetten om te beslissen.
Gevolgen voor huurders en kopers
De discussie over belemmerende regels raakt niet alleen beleggers. Uiteindelijk voelen huurders en woningzoekers de gevolgen het meest. Minder investeringen betekent minder nieuw aanbod, en minder aanbod betekent hogere prijzen en langere wachttijden. Dat geldt zowel voor de sociale huur als voor de vrije sector.
Daarnaast speelt de brede betaalbaarheid van wonen een rol. Als het middensegment krimpt, komen meer mensen terecht op een te dure koopmarkt of een te goedkope sociale huurmarkt. Daartussen gaapt een gat dat steeds moeilijker te overbruggen valt. De Woonalliantie stelt impliciet dat het herstellen van het investeringsklimaat ook bijdraagt aan die bredere betaalbaarheid.
Druk op het kabinet neemt toe
De oproep van de Woonalliantie is opvallend direct. Coalities van marktpartijen spreken het kabinet zelden zo frontaal aan. Dat zij dit nu wel doen, wijst op een gevoel van urgentie dat de sector al langer voelt. De coalitie benadrukt dat zij de ambities van het kabinet-Jetten deelt, maar stelt tegelijk dat de uitvoering haaks staat op de doelstelling.
Bovendien is de timing relevant. Politiek staat de woningmarkt hoog op de agenda. Meerdere partijen in de Tweede Kamer dringen aan op maatregelen. De oproep van de Woonalliantie geeft die politieke druk extra gewicht, omdat zij concrete expertise en marktkennis inbrengt die beleidsmakers niet altijd zelf hebben.
Volgende stap: beleid of stilstand
Het kabinet-Jetten heeft zich nog niet officieel uitgesproken over de oproep van de Woonalliantie. De komende weken zal duidelijk worden of het kabinet bereid is de huidige koers te herzien. De druk vanuit de sector is in elk geval geregistreerd. Zolang concrete beleidsaanpassingen uitblijven, blijft de bouwambitie van 100.000 woningen per jaar een doel dat verder weg lijkt te raken dan politiek gewenst is.
