Portret van Mirjam Sterk

Sterk keert zich af van voorganger Karremans: ‘Opsluiting is te zwaar middel’

Minister Mirjam Sterk (Jeugd) ziet definitief af van een wetswijziging die het mogelijk moest maken jongeren in de gesloten jeugdhulp ’s nachts in hun eigen kamer op te sluiten. Dat schrijft ze in een brief aan de Tweede Kamer. Volgens de CDA-minister volgde het besluit op “intensieve gesprekken” met zorgmedewerkers. Daarmee zet ze een streep door een plan dat haar voorganger ruim een jaar geleden nog aankondigde als noodzakelijke maatregel.

Karremans in gesprek aan een bureau

Karremans zag dilemma tussen vrijheid en veiligheid

Het plan voor nachtelijke kamerinsluiting kwam van VVD’er Vincent Karremans, destijds staatssecretaris van Volksgezondheid. Hij kondigde de wetswijziging in juni vorig jaar aan en sprak van een “dilemma” tussen het zo veel mogelijk beperken van vrijheidsbeperking enerzijds en het beschermen van de veiligheid van jongeren en medewerkers anderzijds. “We moeten onder ogen zien dat er jeugdigen zijn die een gevaar kunnen zijn voor anderen”, schreef Karremans destijds. Volgens hem maakten zorgaanbieders mee dat jongeren de kamers van andere bewoners binnengingen.

Zorgen over manipulatie en ronselen als aanleiding

Karremans onderbouwde zijn plan met concrete risico’s die zich volgens hem in de praktijk voordeden. “Dit kan leiden tot gevaarlijke situaties, zoals manipulatie, afpersing, seksueel grensoverschrijdend gedrag en ronselen”, schreef hij. Die risico’s vormden voor hem de rechtvaardiging om instellingen wettelijk de mogelijkheid te geven jongeren ’s nachts in hun eigen kamer te insluiten.

Sterk trekt andere conclusie uit hetzelfde dilemma

Ook Sterk erkent in haar brief dat er sprake is van “morele dilemma’s” rond vrijheidsbeperking in de jeugdzorg. Toch komt de minister tot een ander oordeel dan haar voorganger. Ze vindt opsluiting als middel te zwaar en niet noodzakelijk genoeg om wettelijk te verankeren. “Het mogelijk maken van nachtelijke kamerinsluiting heeft bovendien een te groot risico op een glijdende schaal, waarbij de inzet van de maatregel wordt genormaliseerd”, schrijft Sterk aan de Tweede Kamer. Met die woorden wijst ze een structurele uitbreiding van vrijheidsbeperkende maatregelen af, terwijl haar voorganger die juist als oplossing zag voor acute veiligheidsproblemen op de groep.

Lees ook:  AIVD en NCTV waarschuwen: 'Rechts-extremisten proberen politieke partijen van binnenuit te beïnvloeden'

Portret van Mirjam Sterk

Volgens de Kamerbrief over jeugdhulp voor jongeren met complexe problematiek is de afbouw van de gesloten jeugdhulp onderdeel van de bredere Hervormingsagenda. Daarbij zijn ook bestuurlijke afspraken gemaakt tussen Jeugdzorg Nederland, de Vereniging Nederlandse Gemeenten en de ministeries van VWS, JenV en OCW over de visie en inhoudelijke richting van de transformatie.

Afbouw van gesloten jeugdhulp al langer ingezet

Het schrappen van de wet staat niet op zichzelf, maar past in een langer lopend traject om de gesloten jeugdhulp terug te dringen. Al in 2022 is in samenspraak met de sector besloten deze vorm van zorg af te bouwen en om te vormen, met als doel het aantal gesloten plaatsingen in 2030 zo dicht mogelijk bij nul te brengen. Waar in 2019 nog ruim 1.700 gesloten plaatsingen plaatsvonden, ging het in 2025 nog om 656, blijkt uit een eerdere Kamerbrief over de aanpak van jeugdhulp voor jongeren met complexe problematiek. Voor die transformatie is sinds november 2024 de Regeling Specifieke Uitkering transformatie gesloten jeugdhulp van kracht, waarmee 176 miljoen euro beschikbaar is gesteld aan coördinerende gemeenten in zeven landsdelen.

Lees ook:  Links sloopt klimaatbeleid kabinet na hete zomer: ´Nú is het moment´

Karremans in gesprek aan een bureau

Ook na afbouw blijft vrijheidsbeperking soms nodig

Diezelfde eerdere Kamerbrief maakt duidelijk dat het stoppen met gesloten jeugdhulp niet betekent dat vrijheidsbeperkende maatregelen helemaal verdwijnen. Er blijven volgens die brief omstandigheden waarin vrijheidsbeperking de enige mogelijkheid is om hulp te kunnen bieden. Daarom was destijds ook het voornemen aangekondigd om de Jeugdwet te wijzigen, zodat vrijheidsbeperkende maatregelen in open residentiële jeugdhulp onder strikte voorwaarden mogelijk worden, vergelijkbaar met de regels uit de Wet verplichte ggz en de Wet zorg en dwang. Of dat voornemen ongewijzigd doorgaat, is niet bekend.

Diezelfde Kamerbrief noemt ook het toezicht van de Inspectie Gezondheidszorg en Jeugd, die volgens de brief onpartijdig en onafhankelijk toezicht houdt op de kwaliteit en veiligheid van de jeugdzorg. De inspectie kan bij tekortkomingen maatregelen opleggen, zoals verscherpt toezicht.

Recente excuses aan slachtoffers gesloten jeugdzorg

Het besluit van Sterk volgt kort op een ander moment in het dossier gesloten jeugdhulp. Vorige maand bood de minister excuses aan voor misstanden in de gesloten jeugdzorg en in justitiële jeugdinstellingen. Voor de periode 2026-2030 heeft het kabinet daarnaast in totaal 12 miljoen euro incidenteel budget beschikbaar gesteld voor erkennings- en herstelactiviteiten voor oud-cliënten die leed hebben ervaren binnen de gesloten jeugdzorg. Die stap staat los van het schrappen van de wet voor kamerinsluiting, maar past in hetzelfde bredere beeld: een ministerie dat terugkomt op eerdere praktijken rond vrijheidsbeperking van jongeren in de jeugdzorg.

Lees ook:  Jeugdzorg: Kamer wil zicht op jongeren in 1-op-1-begeleiding en buitenland: 'Veiligheid vaak niet te waarborgen'

Portret van Mirjam Sterk

Doel blijft ongewijzigd: einde aan gesloten jeugdhulp

Met het schrappen van de wet voor nachtelijke kamerinsluiting verandert het einddoel niet. Het beleid blijft gericht op het stoppen met de gesloten jeugdhulp als vorm van jeugdzorg. Hoe het kabinet de veiligheid van jongeren en medewerkers in de tussentijd wil waarborgen zonder de geschrapte maatregel, maakt de brief van Sterk niet duidelijk. De Tweede Kamer heeft de brief van de minister ontvangen; een openbaar Kamerdebat over het besluit is vooralsnog niet aangekondigd.

Bronnen en credits

Bronnen: Nederlands Dagblad, Nieuws.nl, Welingelichte Kringen, rd.nl, open.overheid.nl
Dit artikel is tot stand gekomen met ondersteuning van kunstmatige intelligentie (AI). Ter ondersteuning van onze menselijke redacteurs gebruiken wij Google Gemini met zoekfunctionaliteit om informatie te verzamelen, nieuwsfeiten te structureren en een artikel op te stellen. Vóór publicatie controleert een menselijke redacteur de feiten, bronnen en inhoud. Waar nodig worden onjuistheden gecorrigeerd en wordt de tekst aangepast voor een natuurlijke en duidelijke schrijfstijl. AI ondersteunt ons redactionele proces, maar vervangt de menselijke controle niet. De uiteindelijke verantwoordelijkheid ligt bij onze redactie.

Foto: Portret van Mirjam Sterk — CDA fractie (via Wikiportret) (bron), CC BY 3.0

Poll

Heeft minister Sterk gelijk dat opsluiting in de jeugdzorg een te zwaar middel is?

0 stemmen Kies een antwoord om de uitslag te zien

Wat vind jij van dit artikel?

0 reacties · 0 keer gedeeld

Laatste video's