Raven van Dorst moest oude geboortepapieren opdiepen voor VS-visum: ‘Deed wel een beetje pijn’

Raven van Dorst heeft openhartig gesproken over de moeilijkheden die diens visumaanvraag voor de Verenigde Staten met zich meebracht. De 41-jarige presentator moest voor een werkvisum tijdelijk afstand doen van de genderneutrale X in diens paspoort — een stap die persoonlijk pijnlijk aanvoelde. De uitspraken deed Van Dorst donderdag in het NPO 1-programma Eva.

Een stap terugdoen

Wie de afgelopen jaren de ontwikkelingen rond Raven van Dorst heeft gevolgd, weet hoeveel betekenis diens genderneutrale identiteit heeft. In 2022 vroeg Van Dorst voor het eerst een paspoort aan waarop het geslacht niet als man of vrouw stond vermeld, maar als de letter X — een aanduiding die in Nederland officieel erkend wordt. Dat paspoort was voor Van Dorst meer dan een administratief document; het was een erkenning van wie diens is.

Juist daarom voelde de visumaanvraag voor de Verenigde Staten zo wrang aan. Om in aanmerking te komen voor een werkvisum, moest Van Dorst een keuze maken die diens identiteit niet reflecteert. „Eigenlijk moest ik weer een stap terugdoen”, zei Van Dorst in het programma Eva. „Dat deed wel een beetje pijn, want ik moest een visum hebben waarin ik moest kiezen.”

Oude geboortepapieren tevoorschijn gehaald

Maar het bleef niet bij het invullen van een formulier. Van Dorst moest bij de visumaanvraag ook documenten aanleveren die diens al gewijzigde verleden opnieuw blootlegden. „Ik moest ook m’n oude geboortepapieren, die ik had laten wijzigen, ineens weer tevoorschijn toveren om een visum te krijgen”, aldus de presentator. De Amerikaanse autoriteiten accepteerden de genderneutrale X simpelweg niet als geldige aanduiding.

Dit is geen toeval. De Verenigde Staten erkennen officieel nog maar twee genders. Wie een document overlegt met een afwijkende genderaanduiding, loopt aan tegen een systeem dat geen ruimte biedt voor een derde optie. Voor Van Dorst betekende dit dat diens een stap moest terugzetten in een traject dat diens zelf als een persoonlijke bevrijding had ervaren.

Pragmatisme boven principe

Toch besloot Raven van Dorst het proces door te zetten — en dat vanuit een bewuste afweging. „Maar ik dacht ook van: ja, ik ga er naartoe om iets uit te pluizen, dus dan zet je dat maar even opzij”, verklaarde de presentator. Het doel van de reis was namelijk het opnemen van een nieuw seizoen van het programma Nachtdieren USA, waarin Van Dorst door Amerika trekt om verhalen te verzamelen en de samenleving te verkennen.

Die pragmatische instelling verraadt iets essentieels over de manier waarop Van Dorst met deze situatie omgaat: niet vanuit boosheid of activist protest, maar vanuit een nuchtere weging van wat er op het spel staat. „Het is immers maar een papiertje, maar toch wel een belangrijk papiertje”, zei diens er ook over. In die zin weerspiegelt de uitspraak een innerlijk conflict dat velen herkennen: wanneer buig je mee met een systeem dat je niet erkent, en wanneer verzet je je?

Context: Amerika en de genderpolitiek

De situatie van Van Dorst staat niet op zichzelf. In de Verenigde Staten is de politieke discussie over genderidentiteit de afgelopen jaren sterk gepolariseerd. Waar sommige staten vooroplopen in het erkennen van niet-binaire identiteiten, is het federale beleid streng: officieel worden alleen twee genders erkend. Dit heeft directe gevolgen voor mensen met een X-aanduiding in hun buitenlands paspoort die de VS willen bezoeken of daar willen werken.

Voor Nederlanders met een genderneutraal paspoort — Nederland is een van de weinige landen die de X officieel hanteert — kan een reis naar de VS daardoor een bureaucratisch en emotioneel obstakel worden. Het geval van Raven van Dorst maakt dit zichtbaar voor een breed publiek, en onderstreept dat beleidskeuzes van overheden reële persoonlijke gevolgen hebben voor individuen.

Nachtdieren USA: werk met maatschappelijke relevantie

De reden waarom Raven van Dorst dit alles heeft doorstaan, is een nieuw seizoen van Nachtdieren USA. In dit programma trekt Van Dorst door het Amerikaanse landschap, op zoek naar verhalen die onder de oppervlakte van de samenleving leven. Het is werk dat past bij diens reputatie als journalist en presentator die niet bang is om ongemakkelijke onderwerpen aan te snijden.

Dat Van Dorst nu ook in diens eigen leven zo’n ongemakkelijk moment heeft meegemaakt, voegt een extra laag toe aan het programma. Als iemand die persoonlijk heeft ondervonden hoe het voelt om geconfronteerd te worden met een systeem dat diens identiteit niet erkent, staat Van Dorst straks met een bijzondere bagage in Amerika — het land dat diens zojuist heeft verplicht om administratief een stap terug te zetten.

Van Dorst tekende voor twee jaar bij BNNVARA

Ondertussen gaat het professioneel goed met Raven van Dorst. De presentator tekende onlangs een contract voor twee jaar bij BNNVARA, de omroep waarvoor Van Dorst al meerdere succesvolle projecten heeft gerealiseerd. Die toekomstbestendigheid maakt het des te aannemelijker dat Nachtdieren USA niet het laatste grote project van Van Dorst zal zijn — integendeel.

Het is ook veelzeggend dat Van Dorst de uitspraken over de visumaanvraag deed in het NPO 1-programma Eva, een talkshowformat dat ruimte biedt voor persoonlijke verhalen en diepgaande gesprekken. Door hier open te zijn over diens ervaringen, vergroot Van Dorst niet alleen de bewustwording rondom de obstakels die niet-binaire personen kunnen tegenkomen, maar laat diens ook zien dat kwetsbaarheid en openheid samen kunnen gaan met professionaliteit en doorzettingsvermogen.

Symboliek van een paspoort

De kern van het verhaal van Van Dorst draait uiteindelijk om de vraag wat een document betekent. Een paspoort is technisch gezien inderdaad ‘maar een papiertje’, zoals Van Dorst zelf zei. Maar het is tegelijkertijd een officiële erkenning van wie je bent — door je eigen land, en in de ogen van de wereld. Wanneer dat papiertje tijdelijk moet worden teruggedraaid om een ander land binnen te komen, raakt dat aan iets diepers dan bureaucratie.

Voor Raven van Dorst was de visumaanvraag dan ook meer dan een administratieve hobbel. Het was een herinnering aan het feit dat erkenning, hoe officieel ook vastgelegd, kwetsbaar blijft zolang niet ieder land die erkenning deelt. Dat dit besef juist nu, op weg naar een programma over het Amerikaanse leven, zo scherp naar boven komt, geeft het verhaal van Van Dorst een bijzondere diepte.