Blauwe stoelen en houten tafels in de plenaire zaal van de Tweede Kamer

Pro-Kamerlid Vliegenthart wil abortus decriminaliseren: ‘Stigma moet van tafel’

Oppositiepartij Progressief Nederland (Pro) wil dat abortus voortaan als reguliere zorg wordt behandeld in plaats van als strafbaar feit. Kamerlid Lisa Vliegenthart, voordat ze de politiek inging jarenlang werkzaam als verloskundige en abortusbuddy, diende daarvoor een initiatiefwetsvoorstel in. Het voorstel is voor advies naar de Raad van State gestuurd, de eerste formele stap voordat de Tweede Kamer het kan behandelen. Vliegenthart baseert haar pleidooi mede op haar eigen ervaring met vrouwen die een abortus ondergingen.

Plenaire zaal van de Tweede Kamer

Volgens de huidige wet is abortus in beginsel strafbaar. Artikel 296 van het Wetboek van Strafrecht stelt het afbreken van een zwangerschap strafbaar, tenzij een arts de ingreep uitvoert in een kliniek of ziekenhuis met een geldige vergunning en daarbij aan de wettelijke voorwaarden voldoet. De zwangere vrouw zelf is op grond van dit artikel niet strafbaar. Deze constructie stamt uit de Wet afbreking zwangerschap, die het kabinet-Van Agt van CDA en VVD in 1980 na een felle politieke strijd door het parlement loodste. In de Tweede Kamer werd de wet destijds met 76 tegen 74 stemmen aangenomen, in de Eerste Kamer met 38 tegen 37. Zowel orthodox-christelijke partijen als de linkse oppositie stemden tegen, zij het om tegengestelde redenen: de een vond de wet te ruim, de ander niet ruim genoeg omdat abortus strafbaar bleef.

Van gedoogde kliniek tot wettelijke regeling

De weg naar die wet verliep moeizaam. Onder het kabinet-Den Uyl wilde toenmalig CDA-minister van Justitie Van Agt de Bloemenhofkliniek in Heemstede sluiten, een abortuskliniek die tot dan toe werd gedoogd. PvdA-minister Vorrink waarschuwde de vrouwenbeweging voor die plannen, waarna tientallen vrouwen zich bij de kliniek verzamelden. Van Agt zag op dat moment af van sluiting. Pas enkele jaren later, in 1984, trad de Wet afbreking zwangerschap definitief in werking, met zorgvuldigheidseisen zoals een vergunningsplicht voor klinieken en de eis dat de vrouw zich in een noodsituatie bevindt.

Lees ook:  Brekelmans rekent af met vakbonden én oppositie: 'Verder kijken dan hun protestbord lang is'

Zorg in plaats van strafrecht

Vliegenthart wil die strafrechtelijke inbedding nu wegnemen. “Wat mij betreft is abortus zorg, en zorg heeft echt niks te zoeken in het Wetboek van Strafrecht”, zegt ze. Ze wijst op het stigma dat volgens haar voortkomt uit de huidige plek van abortus in de wet. “Ik heb zelf tientallen vrouwen begeleid bij dit soort zorg. We zien gewoon dat de schaamte, het stigma, het taboe hierop ontzettend groot is.” Het wetsvoorstel laat de bestaande zorgvuldigheidseisen intact, benadrukt Vliegenthart, maar verplaatst ze van het strafrecht naar de zorgwetgeving. “Door abortus daaruit te halen ontstaat een goede balans tussen de keuzevrijheid die vrouwen moeten hebben en de beschermwaardigheid van de vrucht.”

Zetels in de plenaire zaal van de Tweede Kamer

Blik op de Verenigde Staten

Als het lukt abortus uit het strafrecht te halen, wil Pro vervolgens het recht op abortus verankeren in de Grondwet. Vliegenthart verwijst daarbij naar de Verenigde Staten, waar het federale recht op abortus in 2022 door het Hooggerechtshof werd geschrapt en individuele staten sindsdien hun eigen abortuswetgeving bepalen. “Kijk naar de VS. Daar zien we dat het recht op abortus wordt ingeperkt. Die druk is er in Europa en Nederland ook. Daarom is verankering in de Grondwet een belangrijke volgende stap”, aldus Vliegenthart.

Lees ook:  Van Weel roept politici op: 'Oplopende temperatuur leidt tot onrust en onveiligheid'

Coalitie verdeeld over voorstel

Ook andere partijen hebben zich eerder al uitgesproken voor het schrappen van abortus uit het strafrecht. Naast D66 steunen ook de SP, de Partij voor de Dieren en Volt het voorstel van Vliegenthart.

Lege plenaire zaal van de Tweede Kamer

Binnen de coalitie lopen de standpunten uiteen. Het CDA stelt op zijn officiële standpuntpagina dat de Abortuswet wat de partij betreft ongewijzigd moet blijven, omdat abortus volgens het CDA geen gewone medische handeling is maar een ethisch vraagstuk waarbij zowel de keuzevrijheid van de vrouw als de beschermwaardigheid van het ongeboren leven recht moet worden gedaan. De VVD houdt de kaarten voorlopig tegen de borst. VVD-Kamerlid Hilde Wendel laat weten: “Wij gaan het voorstel lezen en wachten de reactie van de Raad van State af.” D66 steunt het voorstel wel om abortus uit het Wetboek van Strafrecht te halen.

Eerdere versoepelingen als voorbode

In 2023 diende toenmalig GroenLinks-Kamerlid Corinne Ellemeet al een vergelijkbaar initiatiefwetsvoorstel in, de ‘Wet abortus is zorg’, met als doel artikel 296 van het Wetboek van Strafrecht te laten vervallen.

Het voorstel van Pro staat niet op zichzelf in een reeks van geleidelijke aanpassingen aan de abortuswetgeving. De wettelijk verplichte bedenktijd van vijf dagen die vrouwen voor een abortus in acht moesten nemen, is enkele jaren geleden al geschrapt. Ook mogen huisartsen sinds enkele jaren de abortuspil voorschrijven, wat eerder niet was toegestaan. Deze eerdere stappen illustreren dat de wetgeving rond abortus de afgelopen jaren stapsgewijs is aangepast, ook al bleef de kern van het strafrecht tot nu toe onaangetast.

Lees ook:  Kritiek op HBSC-onderzoek naar lhbti-acceptatie: 'Onze data ondersteunen dit niet'

Plenaire zaal van de Tweede Kamer

Vervolgstap bij de Raad van State

Het initiatiefwetsvoorstel van Vliegenthart ligt nu bij de Raad van State voor advies. Pas na dat advies kan de Tweede Kamer het voorstel inhoudelijk behandelen. Tot die tijd blijft onduidelijk hoe de coalitiepartijen zich definitief zullen opstellen, nu VVD en CDA op dit medisch-ethische dossier uiteenlopende geluiden laten horen.

Bronnen en credits

Bronnen: NOS, RTL Nieuws, nd.nl, eur.nl, cda.nl
Dit artikel is tot stand gekomen met ondersteuning van kunstmatige intelligentie (AI). Ter ondersteuning van onze menselijke redacteurs gebruiken wij Google Gemini met zoekfunctionaliteit om informatie te verzamelen, nieuwsfeiten te structureren en een artikel op te stellen. Vóór publicatie controleert een menselijke redacteur de feiten, bronnen en inhoud. Waar nodig worden onjuistheden gecorrigeerd en wordt de tekst aangepast voor een natuurlijke en duidelijke schrijfstijl. AI ondersteunt ons redactionele proces, maar vervangt de menselijke controle niet. De uiteindelijke verantwoordelijkheid ligt bij onze redactie.

Foto: De lege plenaire zaal van de Tweede Kamer met blauwe stoelen — Dassenman (bron), CC BY 4.0

Foto: Blauwe stoelen en houten tafels in de plenaire zaal van de Tweede Kamer — Jeroen van der Meyde/Tweede Kamer (bron), CC BY 4.0

Foto: Vergaderzaal van de Tweede Kamer — Fedaro (bron), CC BY-SA 4.0

Poll

Abortus als gewone zorg, zoals Lisa Vliegenthart wil: steun jij dat?

0 stemmen Kies een antwoord om de uitslag te zien

Wat vind jij van dit artikel?

0 reacties · 0 keer gedeeld

Laatste video's