Paulien Cornelisse liet kandidaten niet alleen: ‘Dat is nu ineens allemaal weg’

Paulien Cornelisse was in De Slimste Mens iemand die kandidaten op hun gemak stelde. Dat vertelde presentator Frank van Leeuwen donderdagochtend in Goedemorgen Nederland, een dag nadat de schrijfster en cabaretière op 50-jarige leeftijd was overleden aan de gevolgen van kanker. Van Leeuwen won vorig seizoen de kennisquiz en bracht negen opnamedagen met haar door. “Het is een extreem oprecht mens”, zei hij.

Jurylid met een eigen plek in het programma

Cornelisse werd in 2025 jurylid van De Slimste Mens. Ze volgde Maarten van Rossem op in die rol. Het programma van KRO-NCRV wordt sinds 2025 gepresenteerd door Herman van der Zandt. De dagelijkse kennisquiz is al jaren een van de best bekeken programma’s op de Nederlandse televisie. Het 27e seizoen was het seizoen waarin Cornelisse naast hem in de studio zat.

Van Leeuwen deed in datzelfde seizoen mee als kandidaat. Hij noemde zijn deelname achteraf een “waanzinnig avontuur”. Op 10 april 2026 won hij de finale, waarin hij het opnam tegen actrice Delilah Warcup-van Eyck en theatermaker Bibi Roos. Roos viel als eerste af. In het slotduel met Warcup-van Eyck ging het nek-aan-nek, tot Van Leeuwen genoeg wist over oud-schaatser Ben van der Burg om haar laatste seconden weg te spelen.

De jongleerbelofte uit de finale

In die finaleaflevering speelde Cornelisse een rol die ver buiten haar functie als jurylid lag. Van Leeuwen had beloofd dat hij zou gaan jongleren als hij de finale haalde. “Met slimste mens mokken?”, stelde Cornelisse voor. Van Leeuwen loste de belofte aan het begin van de finaleaflevering in. Hij had naar eigen zeggen zweethandjes en vond het “doodeng”, maar het lukte. Opgelucht liet hij dat achteraf weten.

Het is een klein moment, maar het laat zien hoe Cornelisse in de uitzendingen functioneerde. Ze becommentarieerde het spel niet alleen vanaf de zijlijn, maar daagde kandidaten uit en dacht met hen mee.

Negen dagen in dezelfde studio

Van Leeuwen maakte dat van dichtbij mee. Hij zat negen afleveringen lang met Cornelisse en een klein team in de studio. “Dan maak je elkaar toch vrij intens mee”, vertelde hij. “Of het nou bij de lunch, bij het eten is, of gewoon tussendoor. En daar was Paulien ook de hele dag.”

Wat hem bijbleef, was dat zij achter de schermen dezelfde persoon was als voor de camera. “Ze is op televisie helemaal niet anders dan ze in real life is”, zei hij. Hij vond dat ook terug in alle fragmenten die er na haar overlijden over haar te zien zijn.

‘Al die kandidaten zijn daar op hun kwetsbaarst’

Volgens Van Leeuwen lag haar betekenis niet in haar titel. “Al die kandidaten zijn daar op hun kwetsbaarst”, zei hij. “En daar komt ze een praatje maken. Daar komt ze je toch een beetje op je gemak stellen.” Daarom vond hij de officiële functie eigenlijk niet passend. “Ze is natuurlijk helemaal geen jurylid. Ze is veel meer een soort kandidatenbegeleider op haar manier. En dat heb ik als ontzettend warm ervaren.”

Dat die rol nu wegvalt, kwam bij hem hard aan. “En dat is zo heel raar dat dat nu ineens er allemaal niet meer is”, zei hij. Over het overlijden zelf zei hij dat hij “ontzettend” is geschrokken.

Ziekte die ze niet verborg

Cornelisse maakte in augustus 2024 bekend dat ze kanker had. Ze annuleerde toen haar theatertournee en schrapte haar voorstelling Komma. Ook in De Slimste Mens ging ze er openlijk mee om. Tussen het vorige en het huidige seizoen had ze chemotherapie ondergaan en haar haar verloren. “Veel mensen weten dat ik kanker heb en toen heb ik mijn haar verloren”, zei ze daarover.

In het lopende seizoen droeg ze elke avond een hoed of pet. In de eerste aflevering legde ze uit dat ze geen pruik wilde dragen. Een muts voelde volgens haarzelf niet helemaal als zijzelf, maar het was voor haar “van alle mogelijke opties de beste”.

Reacties van collega’s en bekende Nederlanders

Ook anderen blikten terug. Presentator Herman van der Zandt noemde haar “lief, grappig en ook – zelfs tussen behandelingen in – geweldig energiek”. Volgens hem was ze altijd positief en vol plannen en verhalen. Arjen Lubach zei dat hij zijn show met alle vrolijkheid had opgenomen, maar dat hij eigenlijk helemaal niet vrolijk was. Hij noemde haar een vriendin van de show en van hemzelf, en “een van de grappigste mensen die ik ooit heb gekend”. Ook Peter Pannekoek reageerde geschrokken.

In de studio van Goedemorgen Nederland prees presentatrice Fidan Ekiz haar droge humor en toegankelijkheid. Journalist Elif Isitman noemde haar een niet-polariserend persoon, die schreef over taal, iets wat volgens haar iedereen raakt. Oud-topdiplomaat Ron Keller zei dat Cornelisse liet zien hoe krachtig en precies taal kan zijn.

Schrijver, cabaretière en columniste

Naast haar televisiewerk bouwde Cornelisse een groot oeuvre op. Haar eerste cabaretprogramma Dagbraken ging in 2008 in première en leverde haar de Neerlands Hoop-cabaretprijs op. Als schrijver brak ze door met Taal is zeg maar echt mijn ding, waarvan 700.000 exemplaren werden verkocht en dat werd verfilmd. Haar fictiedebuut De verwarde cavia verscheen in 2016. Vorig jaar won ze de NS Publieksprijs met het vervolg, De verwarde cavia – Terug op kantoor.

Ze schreef jarenlang columns, eerst voor NRC en later voor de Volkskrant. Daar schreef ze drie keer per week. De krant eert haar op donderdag door haar allereerste column nog één keer te publiceren. Die heet Vogel en gaat over een zwart-rood vogeltje op straat. Ze wil weten welke vogel het is, maar besluit het moment niet te verpesten door haar behoefte aan kennis. Uiteindelijk blijkt het geen vogel, maar een verpakking van een Marsreep. “Gelukkig had niemand gezien dat ik zo had staan te genieten van mijn diepe contact met de natuur”, schreef ze.

Wat er in het programma verandert

Voor het lopende seizoen heeft het overlijden gevolgen voor de planning. KRO-NCRV zendt op vrijdag 2 oktober vanaf 21.30 uur aflevering 9 en 10 van De Slimste Mens achter elkaar uit. Het programma is dagelijks te zien op NPO 1 en op NPO Start.