Rapport Massachusetts: vervolging van misbruikende priesters onmogelijk door verjaring: ‘Het probleem zat diepgeworteld’

Het Openbaar Ministerie van Massachusetts heeft een onderzoeksrapport gepresenteerd waaruit blijkt dat honderden priesters in de Amerikaanse staat decennialang kinderen hebben misbruikt. Het gaat om bijna duizend slachtoffers in drie bisdommen. Toch zal geen van de betrokken priesters strafrechtelijk worden vervolgd, omdat de zaken zijn verjaard of destijds onder andere wetgeving vielen.

Onderzoek naar drie bisdommen sinds 2019

Het onderzoek begon in 2019 en richtte zich op de bisdommen Fall River, Springfield en Worcester. De onderzoekers wilden nagaan of daar, net als eerder in het bisdom Boston, kinderen waren misbruikt en of er misstanden konden worden vastgesteld.

Procureur-generaal Andrea Joy Campbell presenteerde de uitkomsten woensdag tijdens een persconferentie. Het rapport is het resultaat van jaren werk door het kantoor van de procureur-generaal, dat in de Verenigde Staten functioneert als openbaar ministerie van de staat.

Volgens Campbell laat het onderzoek zien dat het misbruik niet bij een enkel bisdom bleef. De procureur-generaal wees erop dat het probleem diep was geworteld in alle drie de bisdommen. Wie in het verleden werd betrapt of beschuldigd, kreeg volgens haar zelden met een politieonderzoek te maken.

Campbell zei dat het onderzoek laat zien hoe groot en diepgeworteld het probleem al die tijd is geweest. Volgens haar komt dat inzicht pas nu, ruim zes jaar na de start van het onderzoek, volledig in beeld.

Bijna duizend slachtoffers, honderden daders

Het aantal slachtoffers komt uit op bijna duizend. Het precieze aantal kinderen dat is misbruikt, bedraagt 944. Het gaat om honderden priesters uit de drie bisdommen, die gedurende een periode van tientallen jaren misbruik pleegden.

Campbell benadrukte dat achter die cijfers mensen schuilgaan. “Achter elk van die cijfers schuilt een kind wiens veiligheid is geschonden, een gezin dat voorgoed is veranderd en een overlevende die het trauma van dat misbruik jarenlang, in veel gevallen decennialang, met zich meedroeg”, zei de procureur-generaal.

Campbell stelde dat achter de cijfers gezinnen schuilgaan die voorgoed zijn veranderd. Veel overlevenden droegen het trauma jarenlang met zich mee, in veel gevallen decennialang. Daarmee onderstreepte zij dat de gevolgen van het misbruik veel verder reiken dan de periode waarin het plaatsvond.

Verreweg de meeste gevallen van misbruik werden gepleegd vóór 2002. De zaken liggen dus ver in het verleden, wat een belangrijke rol speelt bij de vraag of de daders nog kunnen worden aangepakt.

Verjaring en oude wetgeving blokkeren strafzaken

Voor de betrokken priesters heeft het rapport geen strafrechtelijke gevolgen. Het openbaar ministerie stelt dat er geen mogelijkheden zijn om hen te vervolgen. Veel zaken zijn inmiddels verjaard, andere waren destijds niet strafbaar of vielen onder andere wetgeving.

Daarmee blijft het rapport beperkt tot het vaststellen van wat er is gebeurd. De slachtoffers kunnen de daders in deze zaken niet voor de rechter brengen, hoe groot en systematisch het misbruik ook blijkt te zijn geweest. Het onderzoek maakt wel openbaar hoe het misbruik is verlopen en hoe de bisdommen ermee omgingen.

Bisdommen wisten van het misbruik

Volgens de onderzoekers waren de bisdommen op de hoogte van het misbruik door de priesters, maar werd er geen actie ondernomen. “Te vaak kozen de bisdommen ervoor om de reputatie van de kerk te beschermen in plaats van de kinderen”, zei Campbell.

Daardoor konden de priesters ruim een halve eeuw hun gang gaan. Geestelijken die werden betrapt of beschuldigd, konden volgens Campbell vaak gewoon elders aan de slag, zonder dat de politie werd ingeschakeld.

Het onderzoek laat daarmee zien dat het misbruik niet alleen het werk was van individuele daders. Ook de manier waarop de bisdommen met meldingen omgingen, droeg eraan bij dat het misbruik zo lang kon voortduren.

De zaak-Boston als voorloper in 2002

Het Massachusetts-onderzoek volgt op een eerder schandaal in dezelfde staat. In 2002 kwam het misbruik in het bisdom Boston aan het licht, na berichtgeving door de Spotlight-afdeling van The Boston Globe. Ook daar werden priesters jarenlang uit de wind gehouden.

In Boston bleek volgens de berichtgeving van The Boston Globe dat priesters jarenlang werden beschermd. Het Massachusetts-onderzoek moest nagaan of dat patroon zich ook in Fall River, Springfield en Worcester voordeed. Het rapport laat volgens de procureur-generaal zien dat dat inderdaad het geval was.

Sindsdien zijn in de Verenigde Staten en de rest van de wereld meerdere misbruikschandalen binnen de katholieke kerk onthuld. Na 2002 beloofde de kerk hervormingen door te voeren, maar in veel gevallen is dat niet gebeurd.

Stand van zaken na de presentatie

Het rapport is inmiddels openbaar gemaakt en brengt de omvang van het misbruik in de drie bisdommen voor het eerst in kaart. De procureur-generaal presenteerde de uitkomsten persoonlijk en zette de bevindingen over de rol van de bisdommen in de verf.

De zaken die in het rapport worden beschreven, leiden niet tot strafrechtelijke vervolging. Wat resteert, is de vastlegging van het misbruik en van de manier waarop de bisdommen ermee omgingen.