Koningin Máxima duikt in zorgkloof bij bijzonder initiatief: ‘Ze is heel goed ingelezen en betrokken’

Een koningin op de eerste rij, een minister naast haar, en professionals die dagelijks strijden tegen armoede, eenzaamheid en ziekte tegelijk. Koningin Máxima trok dinsdag naar Zoetermeer voor de startbijeenkomst van Stichting GelijkGezond, een initiatief dat de schrijnende gezondheidsverschillen tussen arm en rijk wil aanpakken. Wat haar daar te horen kreeg, was confronterend: mensen met een laag inkomen leven gemiddeld acht jaar korter.

Een kloof die jaar na jaar groeit

De cijfers die Stichting GelijkGezond presenteert, zijn schokkend. Mensen met een laag inkomen leven niet alleen gemiddeld acht jaar korter dan mensen met hogere inkomens. Bovendien hebben zij maar liefst 21 minder gezonde levensjaren. Dat betekent dat een groot deel van hun leven wordt gekenmerkt door ziekte, beperkingen en ongemak. De oorzaak ligt zelden bij één probleem. Vaak stapelen schulden, een onstabiele woonsituatie en eenzaamheid zich op, waardoor de gezondheid verder achteruitgaat.

Precies daarom ontwikkelde de stichting het concept van de zogeheten doorbijters. Dat zijn professionals die mensen niet helpen met één probleem tegelijk, maar met meerdere tegelijk. Ze bijten door waar anderen afhaken. Omdat geldzorgen de slaap verstoren, eenzaamheid het immuunsysteem ondermijnt en een onzekere woonsituatie stress oplevert, pakken zij al die factoren tegelijk aan. Vervolgens werken ze samen met zorgverzekeraars, gemeenten en andere partijen om structurele oplossingen te vinden.

Máxima luistert, stelt vragen en imponeer

Koningin Máxima arriveerde dinsdag in Zoetermeer, waar een groepje fans haar stond op te wachten bij de ingang. Ze poseerde kort voor een foto en nam daarna plaats op de eerste rij. Daar luisterde ze aandachtig naar uitleg over de werkwijze van de doorbijters. Vervolgens ging ze in gesprek met de professionals zelf, maar ook met vertegenwoordigers van zorgverzekeraars en de gemeente. De koningin stelde gerichte vragen en toonde oprechte interesse in de praktijkervaringen.

Die betrokkenheid viel sterk op bij de aanwezigen. Initiatiefnemer Joris van Eijck was zichtbaar onder de indruk. “Ze is heel goed ingelezen en betrokken”, zei hij na afloop. Bovendien noemde hij de aanwezigheid van de koningin, samen met die van minister Sophie Hermans, “een belangrijk teken” van steun voor het initiatief. Bij haar vertrek nam Máxima ruim de tijd om handen te schudden, foto’s te maken met aanwezigen en ontving ze een bosje bloemen.

Minister Hermans staat naast de koningin

Minister Sophie Hermans van Volksgezondheid, Welzijn en Sport was eveneens aanwezig bij de startbijeenkomst. Haar aanwezigheid onderstreept dat dit initiatief meer is dan een lokaal experiment. Het Ministerie van Volksgezondheid, Welzijn en Sport volgt de ontwikkelingen rondom gezondheidsverschillen tussen inkomensgroepen al langer nauwgezet. Echter, concrete aanpakken op dit schaalniveau, waarbij professionals integraal en persoonsgericht te werk gaan, zijn relatief nieuw.

De combinatie van een koningin en een minister op dezelfde startbijeenkomst is dan ook opmerkelijk. Daarmee legt de overheid een duidelijke politieke verbinding aan het thema. Bovendien geeft het GelijkGezond een podium dat het initiatief normaal gesproken niet zo snel zou bereiken. Dat draagt bij aan publieke bekendheid en kan lokale partijen overtuigen om mee te doen.

Vier gemeenten, tweeduizend mensen

In de komende jaren worden ongeveer 2000 inwoners begeleid via het initiatief van Stichting GelijkGezond. Dat gebeurt in vier gemeenten: Zoetermeer, Delft, Dordrecht en Tilburg. De opzet is bewust kleinschalig begonnen, zodat de aanpak goed geëvalueerd en bijgestuurd kan worden. De doorbijters werken daarin nauw samen met lokale partijen, waaronder woningcorporaties, schuldhulpverleners en zorginstellingen.

Initiatiefnemer Van Eijck heeft grotere ambities. Hij hoopt dat dit soort dienstverlening op termijn in alle gemeenten in Nederland beschikbaar komt. Dat is een forse stap, maar de filosofie achter GelijkGezond is juist dat structurele samenwerking op de lange termijn kosten bespaart. Doordat problemen vroeg en integraal worden aangepakt, belanden mensen minder snel in de duurdere zorg. Bovendien verbetert hun kwaliteit van leven aanzienlijk.

Een bredere boodschap over ongelijkheid

De startbijeenkomst van GelijkGezond vond plaats in een tijd waarin gezondheidsverschillen in Nederland steeds prominenter op de politieke agenda staan. Armoede heeft directe gevolgen voor de volksgezondheid, maar dat verband wordt in beleid nog niet altijd structureel aangepakt. Initiatieven zoals GelijkGezond proberen die brug te slaan tussen sociaal beleid en gezondheidsbeleid. Dat vereist samenwerking tussen partijen die elkaar traditioneel niet altijd makkelijk vinden.

De betrokkenheid van Koningin Máxima past in haar bredere maatschappelijke rol. Ze engageert zich regelmatig bij sociale en economische thema’s, van financiële inclusie tot armoedebestrijding. Haar aanwezigheid in Zoetermeer geeft het signaal af dat gezondheidsverschillen niet alleen een zorgvraagstuk zijn, maar ook een maatschappelijke prioriteit. Bovendien bereikt zo’n bezoek een breder publiek dan een beleidsstuk ooit zou doen.

Wat nu

Met de startbijeenkomst is Stichting GelijkGezond officieel van start gegaan. De doorbijters in Zoetermeer, Delft, Dordrecht en Tilburg beginnen nu met hun werk. De komende jaren worden de resultaten bijgehouden, zodat duidelijk wordt of de aanpak werkt en opschaalbaar is. Van Eijck en zijn team hopen dat andere gemeenten het voorbeeld snel zullen volgen, zodat steeds meer mensen met een laag inkomen toegang krijgen tot deze integrale begeleiding. De koninklijke steun van dinsdag geeft daarvoor alvast een stevige duw in de rug.