Een besluit dat hun levenswerk volledig overhoop gooit, kregen vijf Brabantse kippenboeren vorige week te horen in Den Bosch. Provincie Noord-Brabant is van plan hun vergunningen in te trekken vanwege te hoge stikstofuitstoot nabij kwetsbare natuurgebieden. Het officiële besluit staat gepland voor oktober 2026, maar de onrust is nu al enorm.
Rechtszaak dwingt provincie tot handelen
De aanleiding voor dit ingrijpende voornemen is een gewonnen rechtszaak van milieuorganisatie Mobilisation for the Environment (MOB), geleid door Johan Vollenbroek. De rechter oordeelde dat de betrokken pluimveebedrijven te veel schade toebrengen aan de omliggende natuur door hun stikstofuitstoot. Vervolgens verplichtte de rechter de provincie om maatregelen te nemen.
De provincie wilde aanvankelijk de vergunningen niet intrekken. Daarop beval de rechter dat de provincie, MOB en de boeren nog een laatste keer om tafel gingen om een oplossing te vinden. Dat overleg liep echter op niets uit. Omdat geen akkoord werd bereikt, stelt het provinciebestuur nu geen andere keuze meer te hebben dan tot intrekking over te gaan.
Volgens Omroep Brabant gaat het om vijf pluimveehouders die actief zijn rondom de natuurgebieden De Peel en de Kampina. Twee van de vijf boeren vernamen donderdag 16 juli al persoonlijk op het provinciehuis dat zij hun vergunning waarschijnlijk verliezen. De overige drie waren vrijdag aan de beurt.
Boer spreekt van een ‘bizarre situatie’
Kippenboer Joris van Lierop reageert onthutst op de mededeling. “We hebben acht maanden niks gehoord. En nu krijgen we ineens het bericht dat ze van plan zijn onze vergunning in te trekken”, zegt hij tegen het Eindhovens Dagblad. Zijn frustratie is begrijpelijk: maandenlange stilte, gevolgd door nieuws dat zijn bedrijf volledig op de tocht zet.
Toch is er nog een uitweg, al is die smal. Mochten de boeren vrijwillig besluiten te stoppen, bijvoorbeeld via een uitkoopregeling, of hun bedrijf zo ingrijpend aanpassen dat de stikstofuitstoot drastisch daalt, dan hoeft de provincie de vergunning niet in te trekken. Die mogelijkheid bestaat dus formeel nog, maar de vraag is hoe realistisch die opties zijn voor ondernemers die al jaren draaien.
Oppositie eist spoedvergadering
De politieke reacties in de Provinciale Staten zijn fel. Oppositiepartijen BBB, JA21, CDA, CU-SGP en 50Plus willen zo snel mogelijk een extra Statenvergadering. Zij vinden het intrekken van de vergunningen “buiten alle proporties” en zijn boos dat de Staten vooraf niet zijn ingelicht over dit voornemen. De provincie is op dit moment met zomerreces, wat de situatie nog meer urgentie geeft voor de oppositie.
De partijen stellen niet alleen de maatregel zelf ter discussie, maar ook de manier waarop het provinciebestuur te werk gaat. Dat een ingrijpend besluit, met zulke verstrekkende gevolgen voor individuele ondernemers, zonder voorafgaande democratische consultatie op tafel ligt, stuit hen zwaar tegen de borst.
ZLTO: ‘Ronduit asociaal’
Ook landbouwbelangenbehartiger ZLTO slaat hard op de trom. Bestuurder Angelique Huijben spreekt van een dreigend “sociaal drama” als de vijf boeren hun vergunning verliezen. “ZLTO vindt het absurd dat nu ambtelijk voor wordt gesteld om de vergunning maar helemaal in te trekken, zonder dat hier een aantoonbaar bestuurlijk besluit aan ten grondslag ligt”, zegt zij tegen Omroep Brabant.
Bovendien hekelt Huijben de manier waarop de boeren zijn geïnformeerd. “Ronduit asociaal vind ik dat men op het provinciehuis nog niet eens het fatsoen heeft om de ondernemers op hun bedrijf te informeren, maar ze sommeert om naar Den Bosch te komen.” ZLTO wil zelf ook spoedoverleg met de provincie om te onderzoeken wat er nog mogelijk is.
Een precedent dat verder reikt dan Brabant
Als de provincie het besluit in oktober daadwerkelijk doorvoert, gaat het om meer dan een lokaal conflict. Volgens Omroep Brabant zou dit de eerste keer zijn dat een Nederlandse provincie de vergunning van een veehouder daadwerkelijk intrekt, al is die claim niet door meerdere bronnen bevestigd. Toch illustreert het hoe de stikstofcrisis rechtstreeks ingrijpt in concrete bedrijfslevens, voorbij abstracte beleidsdiscussies.
De bredere context is die van een jarenlang aanslepend dossier. Nederland kampt al jaren met te hoge stikstofneerslag op kwetsbare natuurgebieden, waarbij landbouw een grote rol speelt. Rechtszaken van organisaties zoals MOB dwingen overheden steeds vaker tot concrete stappen, ook als die pijnlijk zijn voor individuele ondernemers. Dat patroon zet zich met dit Brabantse geval onverminderd voort.
Volgende stap in oktober
De provincie wil vrijdag pas inhoudelijk reageren nadat alle gesprekken met de betrokken boeren zijn afgerond. Het officiële besluit over de vijf pluimveehouders staat gepland voor oktober 2026. Tot die tijd blijft de situatie voor de ondernemers onzeker: stoppen, aanpassen of wachten op een besluit dat hun toekomst definitief bepaalt. Of er nog juridische stappen mogelijk zijn, is vooralsnog onduidelijk.
Bronnen en credits
Bronnen: NOS, Omroepbrabant.nl
