Kamer wil weten wat de minister weet over uitzetcentrum: ‘Hoe kan het dat de krant meer weet?’

De Tweede Kamer wil weten wat er echt is afgesproken over een Europees uitzetcentrum voor asielzoekers. Woensdag 30 september 2026 vroeg PRO-Kamerlid Lisa Westerveld tijdens een debat in Den Haag aan asielminister Bart van den Brink (CDA) hoe het kan dat een krant meer weet dan het parlement. De minister antwoordde dat er niets nieuws is gebeurd en dat nog geen enkel land is vastgelegd.

Een krantenbericht als aanleiding

De vraag van Westerveld kwam voort uit een bericht dat het AD dinsdag publiceerde. De krant meldde op basis van Griekse informatie dat een groep Europese landen een deal zou hebben gesloten met Rwanda, een land in Centraal-Afrika. Het ging om het uitzetcentrum waarover landen, onder wie Nederland, al langer praten.

Van den Brink liet er geen misverstand over bestaan dat hij dat beeld niet herkent. Een groep Europese landen met onder meer Nederland heeft volgens hem nog geen afspraken gemaakt met een land over zo’n centrum. Daarmee zette hij de melding over een gesloten deal in het debat direct naast zijn eigen lezing van de stand van zaken.

‘Niets nieuws gebeurd’

Westerveld wilde van de minister weten waarom de Kamer via de krant moest vernemen wat er speelt. Van den Brink reageerde met een stellige verzekering. “Ik kan u verzekeren dat er niets nieuws is gebeurd”, zei hij tegen de Kamer.

Volgens de minister is er geen plotselinge ontwikkeling geweest. Het gesprek over een uitzetcentrum loopt al een paar maanden en is volgens hem nog gaande. Hij schetste het dus als een doorlopend traject zonder afgeronde uitkomst, en niet als een besluit dat achter gesloten deuren is genomen en nu pas naar buiten komt.

Zorgen over rechten en toezicht

Westerveld uitte in het debat ook inhoudelijke zorgen. Zij maakte zich zorgen over de rechten en de hulp die mensen krijgen als zij naar een land worden gestuurd dat zij niet kennen. Wat zij in zo’n land kunnen verwachten, is voor haar een kernvraag bij het hele plan.

Van den Brink verzekerde dat hierover goede afspraken worden gemaakt. Volgens hem moet een “respectabele internationale organisatie” toezicht houden op de behandeling van mensen in het uitzetcentrum. Welke organisatie dat zou moeten zijn, is in het debat niet genoemd.

De voorwaarden van de minister

De minister legde uit voor wie het plan bedoeld is. Het gaat om asielzoekers die in Nederland geen verblijfsstatus kunnen krijgen, maar ook niet terug naar hun eigen land willen of kunnen. Als het aan Van den Brink ligt, moeten zij naar een derde land worden uitgezet.

Aan dat derde land verbindt hij voorwaarden. Mensen die daar aankomen, moeten volgens hem een status krijgen. Ze moeten er kunnen werken en toegang krijgen tot zorg en onderwijs. Kwetsbare mensen en mensen met jonge kinderen zouden niet naar zulke centra moeten worden gestuurd. Dit zijn de uitgangspunten van de minister zelf; van een vastgelegde afspraak is nog geen sprake.

Ook Italië en Spanje ter sprake

Tijdens hetzelfde debat kwam ook de Europese samenwerking rond asiel aan bod. Van den Brink zei dat Nederland geen solidariteitsbijdrage aan Italië betaalt zolang dat land blijft weigeren om asielzoekers terug te nemen. Italië werkt vooralsnog niet goed mee aan de nieuwe Europese afspraken. “Als iets niet werkt, gaan we niet betalen”, zei de minister.

Hij wil zijn Europese collega’s en de Europese Commissie aanspreken op het naleven van het onlangs ingevoerde Europese Migratiepact. Recent sprak hij met zijn Italiaanse ambtgenoot, waar hij naar eigen zeggen voorzichtig optimistisch uitkwam. Hij wil eerst zien dat de afspraken in de praktijk worden gebracht. Een Nederlandse rechter hield onlangs een terugkeer naar Italië tegen omdat de opvang daar niet goed op orde is; Van den Brink ging in beroep.

Meerdere partijen vroegen de minister bovendien om Spanje aan te spreken. De PVV, JA21, FVD, VVD en Groep Markuszower willen dat iedereen die de Spaanse exclave Ceuta is binnengedrongen direct naar Marokko wordt teruggestuurd. Ook moet hij volgens deze partijen meer doen om te voorkomen dat die mensen naar Nederland komen.

De stand van zaken

Na het debat staat vast dat de minister geen afgeronde afspraak met een land meldt. Het gesprek over een uitzetcentrum loopt volgens hem al maanden en is nog niet afgesloten. Het blijft daarom open welk land uiteindelijk het centrum zou kunnen huisvesten.

De vraag van Westerveld raakt aan de informatiepositie van de Kamer. Zij wil niet dat het parlement afhankelijk is van krantenberichten voor kennis over een plan met grote gevolgen voor asielzoekers. De minister hield vast aan zijn boodschap dat er niets nieuws is gebeurd en dat het overleg doorgaat.