De Tweede Kamer maakt zich zorgen over de veiligheid van jongeren die met complexe problemen in de jeugdzorg zitten. In een debat in Den Haag zeiden meerdere Kamerleden dat de veiligheid van deze kinderen vaak niet kan worden gewaarborgd en dat de zorg lang niet altijd op orde is. Het gaat onder meer om kinderen in gesloten een-op-eenbegeleiding en kinderen die naar het buitenland zijn gestuurd. Het debat vond plaats op 30 september, kort na nieuwe kabinetsplannen voor deze groep.
Veiligheid vaak niet te waarborgen
Veel partijen deelden dezelfde zorg. Volgens meerdere Kamerleden schiet de zorg voor jongeren met complexe problematiek tekort, zowel op het gebied van veiligheid als van kwaliteit. Dat betreft jongeren bij wie problemen zich opstapelen en voor wie gewone jeugdhulp niet volstaat. Zij komen in uiteenlopende vormen van zorg terecht, soms ver van huis.
Ingrid Coenradie van JA21 zei dat ze zich ‘rotgeschrokken’ was van verhalen over jongeren die in Spanje of Marokko verblijven voor jeugdhulp. Aanleiding was een uitzending van Nieuwsuur op 15 september. Daarin werd gemeld dat jongeren die voor zorg in het buitenland zijn, worden opgesloten en uitgebuit. Volgens dat programma zou de zorg er bovendien ‘verouderd en niet-effectief’ zijn.
Niemand weet hoeveel kinderen het zijn
Een van de punten die het debat bepaalden, is het gebrek aan zicht op de groep. Hoeveel kinderen er in het buitenland verblijven voor zorg, is niet bekend. Meerdere Kamerleden vroegen daarom aan minister Mirjam Sterk (Jeugd) om opheldering.
Ze wilden ook weten waar de kinderen precies zitten en waarom ze naar het buitenland zijn gestuurd. Zonder antwoord op die vragen is moeilijk vast te stellen of deze plaatsingen nodig waren en of er in Nederland passende alternatieven bestonden. Het debat maakte duidelijk dat de Kamer meer overzicht wil voordat ze oordeelt over de plaatsingen.
Kabinet: zorg schiet tekort
Enkele dagen eerder had het kabinet zelf erkend dat de hulp aan deze jongeren beter moet. Minister Sterk (Langdurige Zorg, Jeugd en Sport) kondigde samen met staatssecretaris Van Bruggen (Justitie en Veiligheid) en staatssecretaris Tielen (Onderwijs en Emancipatie) aanvullende stappen aan voor de korte en de lange termijn. Volgens Sterk laten de aantallen 1-op-1-plaatsingen zien dat de zorg voor jongeren met complexe problematiek tekortschiet.
Voor kinderen en jongeren die nu in een 1-op-1-setting verblijven, moeten passende oplossingen komen. Daarnaast moet op langere termijn worden geïnvesteerd in passende zorg, zodat zulke plaatsingen worden voorkomen.
Vakantieparken als noodoplossing
Door de afbouw van de gesloten jeugdhulp wordt duidelijker dat er te weinig passende hulp is voor jongeren met complexe problematiek. Daardoor wordt noodgedwongen gekozen voor hulp die niet biedt wat deze jongeren echt nodig hebben, zoals 1-op-1-plaatsingen, bijvoorbeeld op vakantieparken. Volgens het kabinet is dat vaak geen passende oplossing en bovendien zeer kostbaar.
Sterk werkt daarom samen met gemeenten aan een doorbraakaanpak. Het doel is dat jongeren passende hulp krijgen, bij voorkeur in de eigen regio. Jeugdregio’s zoeken daarvoor oplossingen met gecertificeerde instellingen, regionale expertteams, scholen en bovenregionale expertnetwerken. Ouders krijgen daarbij een belangrijke rol.
77 miljoen voor jeugdregio’s, 20 miljoen voor kwaliteit
Het kabinet trekt voor 2026, 2027 en 2028 in totaal 77 miljoen euro uit voor jeugdregio’s. Daarmee kunnen zij meer passende hulp ontwikkelen voor jongeren met complexe problematiek. Zo moet worden voorkomen dat jongeren in een 1-op-1-setting belanden. Is verblijf in een instelling toch nodig, dan moeten jongeren zo snel mogelijk weer naar huis kunnen.
Daarnaast is 20 miljoen euro gereserveerd voor landelijke randvoorwaarden. Die moeten meer inzicht geven in het aanbod van residentiële hulp en zorgen voor meer coördinatie bij plaatsingen, zodat aanbod en behoefte van de jongere beter op elkaar aansluiten. Ook komt er een landelijk kwaliteitsprogramma met minimale kwaliteitseisen voor de residentiële jeugdhulp. Sterk gaat bovendien met de jeugdregio’s in gesprek over wat zij nodig hebben om passende zorg te organiseren.
Nieuw wettelijk kader voor gesloten jeugdhulp
De gesloten jeugdhulp wordt afgebouwd, omdat die jongeren volgens het kabinet op termijn niet helpt en zelfs schadelijk kan zijn. Toch blijven er situaties waarin het onder strikte voorwaarden nodig is jongeren te begrenzen, voor hun eigen veiligheid of die van hun omgeving. Sterk werkt daarom aan een nieuw wettelijk kader. Een sterke rechtsbescherming staat voorop, zodat niet opnieuw de misstanden ontstaan die aanleiding gaven voor de afbouw. Ervaringsdeskundigen worden daarbij actief betrokken.
Sterk zei dat met de excuses voor de gesloten jeugdhulp, die op 29 augustus werden aangeboden, met alle partijen duidelijk is gemaakt dat het anders en beter moet.
Geen nachtelijke kamerinsluiting
Het kabinet gaat niet door met een eerder voornemen om de Jeugdwet aan te passen. In juni 2025 werd aangekondigd dat jongeren in de gesloten jeugdhulp ’s nachts in hun kamer zouden mogen worden ingesloten, bijvoorbeeld bij ronselen of seksueel overschrijdend gedrag. Na gesprekken met ervaringsdeskundigen en aanbieders concludeerde Sterk dat de noodzaak onvoldoende kan worden onderbouwd.
Ze ziet ook een te groot risico dat de maatregel in de praktijk steeds vaker wordt gebruikt, bijvoorbeeld door personeelstekort. De genoemde situaties blijven wel bestaan en vragen veel van zorgprofessionals en aanbieders. Sterk gaat daarom met zorgaanbieders in gesprek over oplossingen.
Eerdere waarschuwingen van de inspectie
De zorgen zijn niet nieuw. In een eindrapport uit 2024 over de af- en ombouw van de gesloten jeugdzorg concludeerde de Inspectie Gezondheidszorg en Jeugd dat jongeren met complexe problemen niet op tijd passende hulp van voldoende kwaliteit krijgen. Er zijn volgens de inspectie niet genoeg alternatieven, en de alternatieven die er wel zijn, zijn meestal van onvoldoende kwaliteit.
Een gezamenlijke notitie uit 2021 van onder meer de inspectie, de Kinderombudsman en de Nationale Ombudsman beschreef de omvang van het veld. Toen ontvingen zo’n 400.000 kinderen per jaar, ongeveer 10 procent van alle kinderen, een vorm van jeugdhulp. Daarbinnen is volgens die notitie maar een beperkte groep waarvoor de problemen complex zijn. Dat het om een relatief kleine groep gaat, maakt het volgens de notitie niet minder urgent om hen op tijd te helpen.
Wat nu ligt
De Kamer wacht op antwoord van minister Sterk op de vragen over kinderen in het buitenland: hoeveel het er zijn, waar ze zitten en waarom ze zijn uitgezonden. Het kabinet heeft voor de komende drie jaar 97 miljoen euro vrijgemaakt om het aanbod in eigen land te verbeteren. Of dat volstaat om 1-op-1-plaatsingen en uitzendingen naar het buitenland terug te dringen, moet blijken uit de uitwerking met de jeugdregio’s.
Bronnen en credits
Bronnen: Nederlands Dagblad, Nieuws.nl, Welingelichte
Kringen, igj.nl, nationaleombudsman.nl, zorgkrant.nl
Dit artikel is tot stand gekomen met ondersteuning van
kunstmatige intelligentie (AI). Ter ondersteuning van onze
menselijke redacteurs gebruiken wij Google Gemini met
zoekfunctionaliteit om informatie te verzamelen,
nieuwsfeiten te structureren en een artikel op te stellen. Vóór publicatie controleert een menselijke
redacteur de feiten, bronnen en inhoud. Waar nodig worden
onjuistheden gecorrigeerd en wordt de tekst aangepast voor een
natuurlijke en duidelijke schrijfstijl. AI ondersteunt ons
redactionele proces, maar vervangt de menselijke controle
niet. De uiteindelijke verantwoordelijkheid ligt bij onze
redactie.
Foto: Binnenplaats van het tijdelijke Tweede Kamergebouw aan de Bezuidenhoutseweg — OlafJanssen (bron), CC BY-SA 4.0











