Hooggerechtshof Tennessee laat executie Christa Pike alsnog doorgaan: ‘Niet buiten bewustzijn geraakt’

Het Hooggerechtshof van Tennessee heeft woensdag een uitspraak van een lagere rechtbank vernietigd die de executie van Christa Pike tijdelijk blokkeerde. Daarmee kon de procedure tegen de ter dood veroordeelde vrouw van 50 jaar alsnog beginnen. Volgens haar advocaten ging het daarna mis: Pike zou na twee dodelijke injecties niet buiten bewustzijn zijn geraakt en nog een hartslag hebben gehad.

Een zaak uit 1995

Pike kreeg de doodstraf voor de moord in 1995 op een 19-jarige vrouw. Zij pleegde die moord als 18-jarige, samen met haar vriend. Sindsdien volgden jaren van mislukte beroepsprocedures. De executie stond gepland voor woensdag 30 september. Als zij doorging, zou Pike de eerste vrouw in meer dan tweehonderd jaar zijn die in Tennessee wordt geëxecuteerd. Daarom stond de zaak al dagen in de belangstelling, ook buiten de Verenigde Staten.

De procedure en de uitspraak waren in de Verenigde Staten al dagen nieuws. Pike is 50 jaar oud en zou, als de executie doorging, de eerste vrouw in meer dan tweehonderd jaar zijn die in Tennessee wordt geëxecuteerd. Daardoor volgden ook journalisten van verschillende redacties de gebeurtenissen rond de gevangenis in Tennessee op de voet.

Een appje over uitstel

Die aandacht reikte tot in Nederland. De Nederlandse documentairemaakster Jessica Villerius volgde de laatste dagen van Pike en was woensdagochtend Amerikaanse tijd aanwezig bij de gevangenis in Tennessee. Ineens kreeg zij een appje binnen. De advocaat van Pike liet haar weten dat de geplande executie was uitgesteld.

Dat uitstel kwam voort uit een uitspraak van een lagere rechtbank, die de executie tijdelijk had geblokkeerd. Het bericht kwam dus uit de directe omgeving van de ter dood veroordeelde. Villerius hoorde het nieuws daardoor eerder dan anderen die bij de gevangenis aanwezig waren.

Hooggerechtshof draait blokkade terug

De tijdelijke blokkade gold dus maar enkele uren. Woensdagochtend had een lagere rechtbank de executie nog stilgelegd, waarna Villerius het bericht van de advocaat kreeg. De uitspraak van het Hooggerechtshof van Tennessee draaide dat besluit terug, en daarmee kreeg de executie van Pike alsnog doorgang.

Het uitstel bleek van korte duur. Later op woensdag vernietigde het Hooggerechtshof van Tennessee de uitspraak van de lagere rechtbank. Daarmee was de weg vrij voor de executie, die volgens de advocaten van Pike rond 20.00 uur lokale tijd begon. Het besluit van het hoogste rechtscollege in de staat maakte een einde aan de blokkade die de ochtend had bepaald.

Twee injecties en een hartslag

Over wat er daarna gebeurde, komt de informatie van de advocaten van Pike en van aanwezige getuigen. In een document dat zij bij het Hooggerechtshof van Tennessee indienden, schreven de advocaten: “Deze executie bezorgt mevrouw Pike onnodig lijden.” Ook stelden zij dat Pike na het toedienen van de twee dodelijke injecties “niet buiten bewustzijn is geraakt en nog steeds een hartslag heeft”.

Volgens de advocaten van Pike is de executie een vorm van onnodig lijden. Dat stelden zij in het document dat zij bij het Hooggerechtshof van Tennessee indienden. Ze beschreven daarin dat Pike niet buiten bewustzijn is geraakt en dat de hartslag er nog was nadat de twee dodelijke injecties waren toegediend.

Een van de advocaten vertelde dat Pike naar een ziekenhuis is overgebracht en daar levensreddende maatregelen heeft gekregen. Dat is een bewering van de advocaat. Een bevestiging van de autoriteiten is er niet.

Getuigen bij de gevangenis

Ook bij de gevangenis zelf werd opgemerkt dat er iets bijzonders gaande was. Hulpdiensten werden gezien die van en naar het terrein reden. Aanwezige journalisten zouden gesnurk van Pike hebben opgemerkt.

Het gesnurk dat journalisten zouden hebben opgemerkt, was voor sommigen een teken dat het niet verliep zoals verwacht. North benadrukte echter zelf dat zekerheid ontbrak. Hij en andere aanwezigen verlieten het gebouw terwijl het verloop nog onduidelijk voor hen was, en hulpdiensten reden intussen van en naar de gevangenis.

“Het leek erop dat het niet ging zoals ze hadden verwacht”, zei John North, onderzoeksjournalist bij de zender WBIR in Knoxville. Hij voegde eraan toe: “Maar dat weten we niet zeker.” Volgens North was Pike, voor zover de aanwezigen wisten, waarschijnlijk nog in leven toen zij het gebouw verlieten. Het ministerie van Justitie van Tennessee had niet direct gereageerd op een verzoek om commentaar.

Wat nog openstaat

De stand van zaken is daarmee dat de executieprocedure is begonnen en dat de advocaten van Pike bij het Hooggerechtshof van Tennessee hebben aangevoerd dat zij onnodig lijdt. Over haar toestand en over wat er in de gevangenis precies is gebeurd, zijn tot nu toe vooral de verklaringen van haar advocaten en van aanwezige journalisten beschikbaar. Een officiële uitleg van het ministerie van Justitie van Tennessee ontbreekt nog.

Voor Villerius, die de laatste dagen van Pike volgde, werd de dag een reeks onverwachte wendingen. Het appje van de ochtend over het uitstel bleek niet het laatste nieuws van de dag.