Boeren twijfelen aan protesteren, maar Van der Plas geeft niet op: ‘Het is de enige manier’

Caroline van der Plas signaleert een gevaarlijk patroon onder boeren: het gevoel dat protesteren toch niets uithaalt. Juist daarom riep het BBB-Kamerlid de agrarische sector donderdag op om opnieuw de straat op te gaan. Op datzelfde moment kwamen naar schatting 50 tot 100 boeren bijeen bij een bijeenkomst van Farmers Defence Force, om te peilen hoe groot de bereidheid nog is om actie te voeren tegen de stikstofplannen van het kabinet.

Moedeloosheid als grootste vijand

Wie de afgelopen weken het nieuws volgde, kon de indruk krijgen dat het stikstofdossier wat naar de achtergrond is verdwenen. Toch is er onder boeren wel degelijk onrust. Van der Plas schetst in het televisieprogramma Nieuws van de Dag op SBS6 waar die rust vandaan komt. Boeren stellen zichzelf steeds vaker de vraag wat eerdere boerenprotesten nu eigenlijk hebben opgeleverd. Dat gevoel van machteloosheid noemt zij een serieus probleem, omdat het mensen ervan weerhoudt opnieuw in beweging te komen.

Bovendien speelt er iets structureels mee. Boeren zijn gewend om zelf hun problemen aan te pakken en voelen weerstand tegen het idee dat protesteren de enige uitweg is. Toch is Van der Plas er stellig over. ‘Ik mag hopen dat ze zich echt opnieuw massaal gaan laten horen,’ zei ze donderdag. ‘Het is de enige manier om je te laten horen.’ Daarmee plaatste zij de verantwoordelijkheid nadrukkelijk bij de boeren zelf, niet bij de politiek.

Oproep aan het adres van het Malieveld

De oproep van het BBB-Kamerlid was concreet. Ze riep de Nederlandse boeren op om opnieuw massaal naar het Malieveld in Den Haag te komen. Dat is een bewuste verwijzing naar eerdere grote demonstraties, waarbij duizenden boeren met hun tractoren naar de hoofdstad trokken. Of er al een nieuw protest is gepland, blijkt niet uit de beschikbare informatie. Maar de intentie van Van der Plas is helder: ze wil de agrarische sector wakker schudden voordat de politieke besluitvorming doorzet.

Daarnaast uitte ze forse kritiek op de koers van het kabinet. Volgens haar wil de overheid de veestapel koste wat kost halveren. Dat is haar eigen inschatting, die zij niet heeft onderbouwd met officiële beleidsstukken. Ze haalde ook een specifieke norm aan om haar punt te maken. ‘Een boer die maar 2,6 koe per hectare mag hebben, heeft niets met stikstof te maken,’ zei ze letterlijk. Daarmee suggereert ze dat de maatregelen verder gaan dan wat ecologisch noodzakelijk is.

Farmers Defence Force meet de stemming

Terwijl Van der Plas haar oproep deed op televisie, vond er donderdagavond een bijeenkomst plaats van Farmers Defence Force. De bekende boerenactiegroep verzamelde naar schatting 50 tot 100 boeren om te inventariseren hoe groot de actiebereidheid nog is. Het gaat om een voorafgaande schatting, geen bevestigd bezoekersaantal. Hoeveel boeren er uiteindelijk aanwezig waren, is op basis van de beschikbare bronnen niet vast te stellen.

Toch is de bijeenkomst op zichzelf veelzeggend. Farmers Defence Force was eerder een van de drijvende krachten achter grootschalige protestacties. Dat de organisatie nu eerst de stemming wil peilen, wijst erop dat ook zij zich bewust is van de vermoeidheid die onder een deel van de boeren lijkt te leven. Of deze inventarisatie leidt tot nieuwe protestacties, is nog onzeker.

Wat staat er voor boeren op het spel

De stikstofplannen van het kabinet raken de agrarische sector op meerdere fronten. Boeren vrezen gedwongen inkrimping van hun bedrijven, verlies van bestaanszekerheid en een toekomst met steeds meer beperkingen. Van der Plas speelt in op die angsten door te stellen dat boeren al eeuwen zelf bezig zijn hun bedrijfsvoering te verbeteren. ‘Boeren zijn al eeuwen zelf bezig om te kijken hoe ze het beter kunnen doen,’ zei ze in Nieuws van de Dag. Daarmee positioneert ze de sector als probleemoplossend, niet als onderdeel van het probleem.

Omdat Van der Plas zelf ook politiek verantwoordelijkheid draagt als Tweede Kamerlid, is haar oproep opvallend. Ze roept een sector waarvan zij de belangen vertegenwoordigt op om de druk op de politiek te verhogen, ook op het kabinet waaraan haar eigen partij deelneemt. Dat maakt haar positie complex, maar ook kenmerkend voor de manier waarop zij opereerde bij eerdere boerenprotesten.

Discussie over stikstof laait opnieuw op

Het debat over stikstof liet zich donderdagavond ook terugzien in het programma Nieuws van de Dag, gepresenteerd door Thomas van Groningen. Naast Van der Plas schoven ook journalist Wierd Duk en andere gasten aan tafel. Samen bespraken zij de vraag of nieuwe boerenprotesten realistisch zijn en wat de stikstofdiscussie de komende tijd gaat bepalen. Dat de vraag opnieuw op tafel ligt, geeft aan dat het dossier politiek nog allerminst gesloten is.

Vervolgens is het nu aan de boeren zelf om te beslissen wat ze doen. Farmers Defence Force en Van der Plas hebben hun kaarten op tafel gelegd. De komende dagen zal duidelijk worden of de bijeenkomst van donderdagavond daadwerkelijk een nieuwe golf van actiebereidheid heeft aangewakkerd, of dat de vermoeidheid voorlopig sterker blijft dan de verontwaardiging over het kabinetsbeleid.