Mirjam Bikker liep dinsdag het begrotingsoverleg in met een scherp geformuleerde eis: de lasten van stijgende prijzen mogen niet eenzijdig op de schouders van werkende mensen terechtkomen. De ChristenUnie-leider sprak hierover met premier Rob Jetten en de vicepremiers Dilan Yeşilgöz en Bart van den Brink. Het gesprek was een eerste stap in een langer onderhandelingsproces, waarbij het minderheidskabinet op zoek is naar steun voor de begroting.
Dreiging voor de middenklasse
Bikker is bezorgd over de richting die het kabinet inslaat. “En dat dreigt wel te gebeuren”, zei ze, doelend op het eenzijdig belasten van werkenden. Haar kritiek richt zich op meerdere concrete plannen tegelijk. Daarmee verwoordt ze een breed gevoelde zorg onder middeninkomens, die al jaren merken dat hogere lonen weinig verschil maken als belastingen en zorgkosten gelijktijdig stijgen.
De context is niet onbelangrijk. Het kabinet-Jetten opereert als minderheidskabinet en heeft de steun van buitenparlementaire partijen nodig om plannen door de Kamer te loodsen. Dat geeft partijen als de ChristenUnie een onderhandelingspositie. Bikker maakt daar gebruik van door vooraf duidelijk te maken waar haar rode lijnen liggen, voordat concrete afspraken worden gemaakt.
De begrotingsgesprekken vinden dit najaar plaats tegen de achtergrond van aanhoudende inflatie en internationale onzekerheid. Defensie-uitgaven nemen toe, de zorgkosten stijgen en de overheidsfinanciën staan onder druk. Het kabinet zoekt naar manieren om die rekening te verdelen, maar over de vraag wie die rekening betaalt, bestaat duidelijk geen overeenstemming.
Vrijheidsbijdrage en eigen risico in het vizier
Twee concrete plannen van het kabinet stuiten bij Bikker op weerstand. Ten eerste de zogeheten vrijheidsbijdrage, waarmee de coalitie extra geld wil ophalen voor defensie. “Haal die niet bij hardwerkend Nederland”, zei Bikker. Ten tweede het plan om het eigen risico in de zorg snel te laten stijgen. Dat plan wil zij volledig van tafel hebben.
Bovendien is Bikker kritisch op de plannen van het kabinet om te snijden in de sociale zekerheid. Ze noemde die combinatie van maatregelen onacceptabel voor middeninkomens, die al weinig financiële ruimte hebben. De precieze omvang van de genoemde vrijheidsbijdrage en de hoogte van de voorgestelde stijging van het eigen risico zijn niet bekendgemaakt, maar de richting is voor de ChristenUnie al genoeg reden tot bezwaar.
Alternatief: kijk naar vermogen en winst
Tegenover de kabinetsplannen stelt Bikker een andere richting. Om te voorkomen dat middeninkomens erop achteruitgaan, wil zij kijken naar “daar waar vermogen en winst is”. Daarmee suggereert ze dat hogere belastingen op vermogen of bedrijfswinsten een alternatieve bron van inkomsten kunnen vormen voor de overheid. Ze was bewust vaag over concrete maatregelen: “Maar daar moet het gesprek over gevoerd worden.”
Die openheid is geen zwakte, maar een strategie. Bikker wil zich niet vastleggen op details voordat er serieus over wordt gesproken. Tegelijkertijd geeft ze het kabinet een duidelijke richting mee. Wie bij werkenden haalt, verliest haar steun. Wie bij vermogen en winst kijkt, kan op een gesprek rekenen.
Geen links-rechts-spel, maar inhoud
De vraag of er een akkoord over links of rechts komt, laat Bikker bewust aan anderen over. “Ik voel me het meest thuis bij oplossingen”, zei ze. “Of dit kabinet kiest voor links of rechts, ik kijk gewoon of die plannen deugen.” Daarmee onderscheidt ze zich van andere partijen die meer sturen op politieke positionering dan op inhoud.
Ook over samenwerking met andere oppositiepartijen is Bikker duidelijk. JA21 en SGP trekken tijdens de onderhandelingen samen op, maar de ChristenUnie doet dat niet. Bikker benadrukte dat haar partij altijd openstaat voor verschillende samenwerkingen, afhankelijk van wat er op tafel ligt. Die flexibiliteit past bij haar inhoudelijke aanpak: niet de partner bepaalt de koers, maar het plan.
Eerste gesprek, geen akkoord
Na afloop van het overleg sprak Bikker van een “goed gesprek”, maar temde ze meteen de verwachtingen. Het was “duidelijk een eerste gesprek, dus absoluut geen concrete afspraken”. Volgens haar luisterde het kabinet goed en beseft het dat het als minderheidskabinet nog werk moet verzetten om een brede meerderheid te bereiken.
Die erkenning van het kabinet is op zichzelf al een signaal. Premier Jetten en zijn vicepremiers weten dat ze afhankelijk zijn van partijen als de ChristenUnie, en een afwijzende houding zou de onderhandelingspositie van het kabinet alleen maar verzwakken. Bikker lijkt die dynamiek goed te begrijpen en speelt die ook bewust uit.
Vervolggesprek op komst
De komende week heeft de ChristenUnie opnieuw contact met het kabinet. Afhankelijk van wat daaruit komt, wordt een vervolggesprek ingepland. Daarmee is de volgende ronde in de begrotingsonderhandelingen in zicht, maar concrete uitkomsten zijn nog ver weg. Bikker heeft haar inzet helder gemaakt: geen extra lasten voor werkend Nederland, en een eerlijker verdeling via vermogen en winst. Of het kabinet daarin meegaat, wordt in de komende weken duidelijk.
Bronnen en credits
Bronnen: Ditjes & Datjes, Nieuws.nl
