Op de opvangboot Rex Rheni in Haarlem is er een opmerkelijke situatie ontstaan. Een aanzienlijk aantal asielzoekers heeft namelijk besloten om een hongerstaking te starten. Hiermee willen zij de aandacht vestigen op de omstandigheden waarin zij leven. De groep bestaat uit ongeveer 145 personen afkomstig uit diverse landen zoals Syrië, Soedan, Iran, Jemen en Eritrea. Hun eisen omvatten meer inspraak, verbeterde voorzieningen en vooral een menselijkere behandeling.
Waarom de bewoners in actie komen
De opvangboot zou een veilige haven moeten zijn, maar veel bewoners beschrijven het als een plaats waar het meer overleven dan wonen is. Ze hebben te maken met een gebrek aan comfort, privacy en mogelijkheden om hun dagen zinvol door te brengen. Ondanks de inspanningen van vrijwilligers en organisaties zoals VluchtelingenWerk Nederland, die helpen met taalondersteuning en activiteiten, blijft voor velen het gevoel van uitzichtloosheid bestaan. Een van de bewoners verwoorde het treffend: “We willen niet alleen praten over problemen, we willen oplossingen.” Voor hen gaat het niet om boosheid, maar om gehoord te worden.
Onvrede over voeding en leefstijl
Voeding aan boord van de boot is een van de grootste klachten. De maaltijden zijn volgens de bewoners eentonig en weinig voedzaam. Vaak bestaat het voedsel uit pasta, rijst of aardappelen zonder variatie en ontbreekt het aan verse groenten of fruit. Veel bewoners klagen over hun gezondheid en ervaren vaak vermoeidheid. Volgens adviezen van het Voedingscentrum is een gevarieerd dieet cruciaal voor zowel fysieke als mentale gezondheid, vooral in stressvolle situaties. De bewoners verlangen naar meer variatie en de mogelijkheid om zelf te koken.
Hoe de hongerstaking begon
De hongerstaking vond zijn oorsprong begin oktober, toen een bewoner in een groepschat voorstelde om gezamenlijk een signaal af te geven. Binnen korte tijd sloten tientallen bewoners zich aan, wat uiteindelijk uitgroeide tot meer dan honderd deelnemers. De actie wordt georganiseerd en begeleid om de gezondheid van de deelnemers zo goed mogelijk te waarborgen. Hoewel ze weigeren te eten, is er veel ruimte voor gesprekken en overleg. Voor velen is deze hongerstaking een allerlaatste poging om verandering teweeg te brengen.
Voorbeelden elders geven hoop
De bewoners van de Rex Rheni kijken naar een andere opvangboot in Haarlem, gelegen in de Waarderpolder, als inspiratiebron. Daar kregen bewoners toestemming om twee dagen per week zelf te koken na overleg met het COA. Dit resulteerde in positieve veranderingen: bewoners voelden zich gezonder en onafhankelijker. De samenwerking en communicatie tussen omwonenden, COA-medewerkers en de asielzoekers verbeterde aanzienlijk. De groep op de Rex Rheni hoopt dat deze positieve aanpak ook bij hen wordt ingevoerd.
Communicatie blijft struikelpunt
Een terugkerende bron van frustratie is het gebrek aan duidelijke communicatie vanuit het COA. Veel bewoners zijn onzeker over hun status, de duur van de procedures en de stappen die genomen worden. Dit maakt hun verblijf extra zwaar. Het COA geeft aan in gesprek te zijn met de bewoners en open te staan voor suggesties. Ze werken aan het opzetten van een bewonerscommissie zodat de groep structureel kan meepraten over zaken die hen direct aangaan.
Een brief vol wensen en voorstellen
De bewoners hebben inmiddels een gezamenlijke brief overhandigd met hun verzoeken. Ze vragen om meer variëteit in de maaltijden, mogelijkheden om deels zelf te koken, ruimte voor activiteiten en vooral meer transparantie in de communicatie. Ook willen ze sport- en cultuurprojecten om verveling en mentale klachten te verminderen. Scholen en maatschappelijke organisaties in Haarlem hebben al aangegeven bereid te zijn om te helpen als er ruimte voor komt.
Een BSN als sleutel naar zelfstandigheid
Een belangrijk punt in de brief betreft het verkrijgen van een Burgerservicenummer (BSN) na zes maanden verblijf. Zonder een BSN kunnen de bewoners geen zorgverzekering afsluiten, geen bankrekening openen en geen opleiding volgen. Dit geeft hen het gevoel dat ze stilstaan. Hoewel het COA niet verantwoordelijk is voor het verstrekken van BSN-nummers, hopen de bewoners dat de overheid dit proces kan versnellen. De IND heeft laten weten naar oplossingen te zoeken om de wachttijden in te korten.
Reactie uit de omgeving: steun groeit
De actie heeft veel losgemaakt in Haarlem. Buurtbewoners brengen fruit, soep, thee en boeken naar de boot. Lokale ondernemers bieden hulp aan met kookbenodigdheden en organisaties zetten vrijwilligers in. Voor veel bewoners is dit de eerste keer dat zij merken dat mensen buiten de opvang zich om hen bekommeren. Deze steun heeft bijgedragen aan een warmere sfeer rond de boot. Waar eerst vooral onbekendheid en afstand was, ontstaan nu wederzijdse gesprekken en respect.
De toekomst van de bewoners
Het is nog onzeker of de hongerstaking tot tastbare verbeteringen zal leiden. Wat zeker is, is dat de actie iets in beweging heeft gezet. De bewoners voelen zich sterker als groep, vrijwilligers zetten zich meer in en ook beleidspartijen bekijken de situatie opnieuw. Voor de bewoners draait het niet alleen om eten of voorzieningen, maar om waardigheid en menselijkheid. Ze hopen dat hun verhaal niet alleen hun situatie verandert, maar ook bredere verbeteringen in opvanglocaties door heel Nederland teweegbrengt. De komende dagen zijn cruciaal; het gevaar voor de gezondheid van de bewoners neemt toe als er geen doorbraak komt. Als er echter wel stappen worden gezet, kan deze actie een keerpunt betekenen in de manier waarop Nederland omgaat met mensen in afwachting van hun toekomst.
Bronnen en credits
Bron: Rodi
