Adviesbureau AT Osborne roept het kabinet op excuses te maken aan omwonenden van Schiphol. Aanleiding is een beleidsevaluatie in opdracht van het ministerie van Infrastructuur en Waterstaat, waaruit blijkt dat besluiten over het gebruik van de Schiphol-banen nooit juridisch zijn vastgelegd. Dat meldt het ANP woensdag vanuit Den Haag. Volgens de onderzoekers hebben omwonenden daardoor jarenlang onvoldoende rechtsbescherming gehad.

In het rapport staat het advies met zoveel woorden: “Erken als overheid dat door het niet juridisch verankeren van de besluitvorming omwonenden onvoldoende rechtsbescherming hebben gekregen en maak daar excuses voor.” Het kabinet moet volgens de onderzoekers in het dossier de “regie en politieke verantwoordelijkheid” herpakken.
Nieuwe Normen- en Handhavingstelsel zonder wettelijke basis
Het onderzochte systeem is het Nieuwe Normen- en Handhavingstelsel, dat volgens een commentaar in het Noordhollands Dagblad sinds 2015 de praktijk rond Schiphol bepaalt. Binnen dat stelsel moesten vooral de Polderbaan en de Kaagbaan worden gebruikt om geluidsoverlast zoveel mogelijk te voorkomen. Het beleid was echter niet vastgelegd in het Luchthavenverkeersbesluit, het document waarin staat waar de luchthaven zich aan moet houden. Daardoor moest de Inspectie Leefomgeving en Transport jarenlang handhaven op regels die formeel niet bestonden.

Vluchten met veertig procent gestegen
Terwijl het stelsel zonder wettelijke verankering functioneerde, veranderde de praktijk rond Schiphol ingrijpend. Het aantal vluchten steeg met veertig procent en ook de vliegbewegingen van en naar de andere banen namen toe, meldt vlieghinder.nl over het rapport. Het aantal woningen rond de luchthaven groeide in dezelfde periode met twintig procent. Het aantal rustmomenten nam af, terwijl die volgens de onderzoekers “cruciaal voor hinderbeleving” blijken. De ervaren hinder is aanzienlijk toegenomen en afspraken om overlast te verminderen zijn niet altijd nagekomen, staat in het rapport.
Modellen en beleefde hinder lopen ver uiteen
De onderzoekers constateren dat modellen over vliegtuigherrie, cijfers over hinder en de hinder die mensen daadwerkelijk voelen “ver uiteen” lopen. In die ingewikkelde situatie zijn de betrokken partijen volgens de conclusie “elkaar kwijtgeraakt”. De verhoudingen tussen de luchtvaartsector, omwonenden en overheid noemen de onderzoekers “ernstig gepolariseerd”, een constatering waar zij naar eigen zeggen van “geschrokken” zijn.

Adviesbureau wil nieuwe doelen voor Schiphol
AT Osborne stelt dat de rechtsbescherming voor omwonenden zo snel mogelijk hersteld moet worden. Het bureau adviseert te heroverwegen of de berekende geluidsbelasting wel een passende maat is voor de hinder die omwonenden daadwerkelijk ervaren. Als mogelijke nieuwe doelen noemen de onderzoekers “een doel van twintig procent ernstig gehinderden of het schrappen van nachtvluchten”, waarbij ook de uitstoot van CO2 en ultrafijnstof moet worden meegenomen. In het rapport staat verder: “Het is niet vanzelfsprekend dat een systeem dat in 2008 logisch en verdedigbaar werd gevonden, anno 2026 nog (volledig) aansluit bij de huidige maatschappelijke verwachtingen.”

Volgens de redactie van SchipholWatch.nl stond de Inspectie Leefomgeving en Transport door het ontbreken van een juridische basis feitelijk machteloos. “De inspectie stond erbij en keek ernaar, met de handen op de rug gebonden”, schrijft de redactie van de stichting. Ook stelt SchipholWatch: “De overheid wist het, maar weigerde in te grijpen.” Volgens de stichting plaatst het rapport het luchtvaartdossier in dezelfde categorie als andere grote overheidsdossiers waarin burgers structureel zijn genegeerd.
Reactie van belangenorganisatie omwonenden
Stichting SchipholWatch.nl, die opkomt voor de belangen van omwonenden van de luchthaven, zegt het vertrouwelijke rapport via bronnen rond het ministerie in handen te hebben gekregen. De organisatie noemt het stuk historisch en spreekt van een erkenning voor bewoners die zich al jaren niet gehoord voelen. Volgens SchipholWatch vormt het rapport van AT Osborne de bijl aan de wortel van het nieuwe Luchthavenverkeersbesluit waar VVD-minister Vincent Karremans aan werkt, omdat een stelsel dat nooit juridisch bestond volgens de stichting geen basis kan zijn voor een nieuw besluit.

Vergelijking met het Groningse gasdossier
Noortje Thijssen, directeur van het Wetenschappelijk Bureau GroenLinks en Eerste Kamerlid voor GroenLinks-PvdA, trok eerder al een parallel tussen omwonenden van Schiphol en inwoners van Groningen. Zij voorspelde in dat verband “een vernietigende parlementaire enquête over enkele jaren”, een uitspraak die als haar persoonlijke inschatting moet worden gezien en niet als vaststaand feit uit het rapport zelf.
Volgens vlieghinder.nl meldde het Raadgevend orgaan van de Raad van State eerder al dat de nieuwe Schipholregels omwonenden onvoldoende beschermen. Het NNHS werd in 2015 ingevoerd, terwijl het onderliggende Luchthavenverkeersbesluit uit 2008 stamt. Het adviesbureau merkt daarover op dat een systeem dat destijds logisch leek, niet automatisch meer aansluit bij de huidige maatschappelijke verwachtingen rond geluidshinder en gezondheid.

Actuele discussie over nieuw Luchthavenverkeersbesluit
De conclusies van AT Osborne komen op een moment dat de Tweede Kamer spreekt over een nieuw Luchthavenverkeersbesluit, waarin het bestaande stelsel alsnog juridisch zou moeten worden vastgelegd. Volgens een commentaar in het Noordhollands Dagblad schoten zowel de collectieve als de individuele rechtsbescherming van omwonenden tot nu toe tekort. Of het kabinet de aanbevelingen van het adviesbureau overneemt en daadwerkelijk excuses aanbiedt, is vooralsnog niet bekend.
Bronnen en credits
Bronnen: Nederlands Dagblad, Nieuws.nl, Welingelichte
Kringen, leidschdagblad.nl, vlieghinder.nl
Dit artikel is tot stand gekomen met ondersteuning van
kunstmatige intelligentie (AI). Ter ondersteuning van onze
menselijke redacteurs gebruiken wij Google Gemini met
zoekfunctionaliteit om informatie te verzamelen,
nieuwsfeiten te structureren en een artikel op te stellen. Vóór publicatie controleert een menselijke
redacteur de feiten, bronnen en inhoud. Waar nodig worden
onjuistheden gecorrigeerd en wordt de tekst aangepast voor een
natuurlijke en duidelijke schrijfstijl. AI ondersteunt ons
redactionele proces, maar vervangt de menselijke controle
niet. De uiteindelijke verantwoordelijkheid ligt bij onze
redactie.
Foto: Vliegtuigen op het platform — qwesy qwesy (bron), CC BY 3.0
Foto: Verkeersvliegtuig aan de gate met grondmaterieel — Rijkswaterstaat (bron), CC BY-SA 3.0
Foto: Vliegtuigen aan de pier — qwesy qwesy (bron), CC BY 3.0
Foto: Een vliegtuig op de taxibaan — Christo (bron), CC0
Foto: Toestel bij de gate in het avondlicht — qwesy qwesy (bron), CC BY 3.0










